اثرات آبیاری با پساب فاضلاب تصفیه شهری یاسوج بر روی عملکرد و اجزای عملکرد دو رقم لوبیا (اختر و صیاد)

استاد راهنما:

دکتر عبدالصمد کلیدری

استاد مشاور:

دکتر خدابخش پناهیکردلاغری

برای رعایت حریم خصوصی نام نگارنده پایان نامه درج نمی گردد

(در فایل دانلودی نام نویسنده موجود می باشد)

تکه هایی از متن پایان نامه به عنوان نمونه :

(ممکن می باشد هنگام انتقال از فایل اصلی به داخل سایت بعضی متون به هم بریزد یا بعضی نمادها و اشکال درج نشود اما در فایل دانلودی همه چیز مرتب و کامل می باشد)

فهرست مطالب

عنوان          صفحه

چکیده 1

فـصـل: اول مقدمه و کلیات   

1-1- مقدمه  2

1-2- ضرورت اجرای آزمایش    3

1-3- فرضیه‌ها 5

1-4– اهداف   5

1-5 – تاریخچه کشت و پیدایش لوبیا 6

1-6- تولید لوبیا در نواحی گوناگون جهان  6

1-7-گیاهشناسی لوبیا 9

1-8- اکولوژی لوبیا 11

1-9- فیزیولوژی گیاه لوبیا 13

1-10- ترکیبات بذر لوبیا 14

1-11 -کاشت لوبیا 14

1-12- عملیات داشت   16

1-13- تناوب   18

1-14 – برداشت   18

1-15- ارقام لوبیا 19

فـصل دوم: مروری بر تحقیقات   

فـصل سوم: مـواد و روش‌ها

3-1- زمان و محل اجرای آزمایش    28

3-2- خصوصیات خاک محل اجرای آزمایش    28

3-3- درجه حرارت   29

3-4- رطوبت نسبی  30

3-5- مشخصات طرح آزمایشی  30

3-6- آبیاری  32

3-7-صفات اندازه گیری شده 32

3-8- محاسبات آماری و نرم افزارهای مورد بهره گیری در آزمایش    33

فـصل چهارم: نتایج، بحث و پیشنهادات   

4-1- عملکرد دانه (اقتصادی) 41

4-2- وزن صد دانه  45

4-3- تعداد نیام در بوته  47

4-4- تعداد دانه بوته  49

4-5- تعداد دانه در نیام  51

4-6- ارتفاع ساقه  52

4-7- نتیجه گیری  55

4-8- پیشنهادات   57

منابع و مأخذ  58

چکیده

 

به مقصود مطالعه اثرات آبیاری با پساب فاضلاب تصفیه شهری یاسوج بر روی عملکرد و اجزای عملکرد دو رقم لوبیا (اختر و صیاد)در سال 1390، آزمایشی بصورت فاکتوریل در قالب طرح بلوک کامل تصادفی با 6 تیمار در 5 تکرار در منطقه بویراحمد اجرا گردید. تیمارهای آزمایش شامل سه سطح آبیاری (1) آبیاری با فاضلاب دایم، (2) آبیاری یک در میان با آب معمولی و فاضلاب، (3) آبیاری با آب معمولی و دو رقم لوبیا شامل رقم اختر و صیاد بود. واکاوی داده ها بهره گیری از نرم افزارSAS و مقایسه میانگین‌ها با آزمون دانکن انجام گرفت. نتایج بدست آمده نشان داد که اثر فاضلاب برعملکرد دانه لوبیا در سطح 1% معنی‌دار می باشد و در بین روش‌های آبیاری تیمار فاضلاب دایم (f) با عملکرد 3900 کیلوگرم در هکتار بیشترین عملکرد را داشت و در بین رقم‌ها نیز رقم اختر با عملکرد 3850 کیلوگرم در هکتار، بیشترین عملکرد را نشان داد. تیمار فاضلاب دایم و رقم اختر (fa) بیشترین عملکرد (4200 کیلوگرم در هکتار) را نشان داد. تیمار فاضلاب دایم (f) بیشترین وزن صد دانه (40 گرم) را نشان داد. رقم اختر (a) با وزن صد دانه 40 گرم بیشترین مقدار را نشان داد. تیمارهای فاضلاب دایم و رقم اختر (fa) و تیمار یک در میان آب معمولی و فاضلاب و رقم اختر (fwa) به ترتیب با وزن صد دانه 03/42 و22/40 گرم در کلاس اول (a) قرار گرفتند. و تیمارهای فاضلاب دایم (f) و رقم صیاد (s) به ترتیب با ارتفاع ساقه 1/137 و 1/139 سانتی‌متر در کلاس اول (a) قرار گرفتند.

واژگان کلیدی: لوبیا، فاضلاب، عملکرد، وزن صد دانه، ارتفاع ساقه

فصل اول مقدمه و کلیات

1-1- مقدمه

بهره گیری از فاضلاب به عنوان یک منبع غذایی گیاهی در تولیدات زراعی و یا به مقصود حاصلخیزکردن خاک‌ها ازقدیم الایام در بعضی نواحی آسیاه معمول بوده می باشد. اما اطلاعات مدون در این زمینه و بخصوص در مورد کاربرد پساب در کشاورزی مربوطه به سال 1351 در بنزولای آلمان (جی هارد؛1959 و روچینگ، 1911) و سال 1650 در ایدرن بورف اسکاتلند می باشد (استنبرینگ، 1975). با توسعه روش‌های تصفیه فاضلاب، در نظر داشتن بهره گیری از پساب حاصله از تصفیه خانه‌ها در کشاورزی افزایش پیدا نمود (چک، 1966). بخصوص این که بعضی از متخصصان براین باورند که بهترین روش برای دفع پساب پخش آن در اراضی کشاورزی می باشد. زیرا با این روش چرخه مواد غذایی تکمیل شده و عناصری که در اثر زراعت از خاک خارج شده می باشد دوباره به آن بازگردانده می گردد (چک، 1964)، از طرف دیگر وارد ساختن پساب به خاک خطر آلودگی محیط و بخصوص رودخانه را نیز کاهش می‌دهد (ادن و همکاران، 1977). پس ایده اولیه بهره گیری از پساب در کشاورزی به دو دلیل عمده شکل گرفت که عبارتند از: 1) جلوگیری از آلوده شدن رودخانه‌ها 2) بهره گیری از مواد غذایی موجود در آن برای زراعت. بتدریج موضوع حفاظت آب و بهره گیری مجدد از آن در مناطق کم آب نیز به آن اضافه گردید. گرچه این سه دلیل هنوز هم به قوت خود باقی می‌باشند اما پیشرفت‌های علمی، ملاحظات اقتصادی و بخصوص تجاربی که تا به حال کسب شده می باشد در پاره‌ای موردها مشوق مردم در بهره گیری از پساب برای زراعت و در مورد هایی مانع از کاربرد آن می‌باشند. از اواخر سال 1800 و اوایل قرن حاضر بهره گیری از پساب بتدریج در بسیاری از کشورهای اروپا گسترش پیدا نمود. گیاهان بقولات در توسعه کشاورزی دنیای جدید خیلی زود ظاهر شده‌اند و از قدیمی‌ترین نباتاتی هستند که مورد کشت و کار بشر قرار گرفته‌اند (مجنون حسینی، 1372). در بین حبوبات از نظر سطح زیر کشت و ارزش اقتصادی مقام اول متعلق به لوبیاست (کوچکی و بنایان اول، 1383). این گیاه 7-4 هزار سال قبل از میلاد مسیح در مکزیک و بین یک هزار تا سه هزار سال قبل از میلاد توسط بومیان آمریکای غربی کشت و کار می‌شده می باشد و با کشف قاره آمریکا زراعت لوبیا در دنیا گسترش پیدا نمود (مجنون حسینی، 1372 ). لوبیا یکی از حبوبات عمده در دنیا به شمار می رود که دارای 25-20 درصد پروتئین و 56-50 درصد کربوهیدرات می باشد و در بسیاری از کشورهای در حال توسعه به عنوان یکی از منابع مهم پروتئین گیاهی مورد بهره گیری قرار می‌گیرد (مجنون حسینی، 1372 ). لوبیا دارای رشد محدودی می باشد و به مجرد ظاهر شدن گل‌ها بر روی ساقه، رشد آن متوقف می گردد. کشت لوبیا در مناطق گرمسیر و پر باران مناسب نبود. اما در مناطق گرم و معتدل با مقدار بارندگی متوسط می‌توان اقدام به کشت آن نمود (مجنون حسینی، 1372). تمام گونه‌های لوبیا متعلق به دو جنس عمده می باشد. جنس Phaseolus که شامل گونه‌های بذر درشت آمریکایی می باشد و جنس vigna که شامل گونه‌های بذر ریز آسیایی می باشد. گونه‌های آمریکایی، بومی آمریکا و گونه‌های آسیایی بومی جنوب آسیا هستند، گونه‌های آمریکایی، دارای غلاف‌هایی پهن با نوک بلند بود. و دارای تعداد محدودی بذر در هر غلاف (4 تا 8 عدد) اما بذرها درشت می‌باشند. گونه‌های آسیایی دارای غلاف‌های کوچک (حداکثر به طول 10 سانتیمتر) و استوآن‌های هستند. در داخل هر غلاف تعداد زیادی بذر (تقریباً 20 عدد) هست (کوچکی و بنایان اول، 1383).

1-2- ضرورت اجرای آزمایش

پس از غلات، حبوبات دومین منبع مهم غذایی بشر می باشد. یکی از مهمترین حبوبات در جهان لوبیاست و از لحاظ سطح زیر کشت در بین حبوبات مقام اول را دارد (کوچکی و بنایان اول، 1383). از دیدگاه کارشناسان تولیدات کشاورزی، افزایش تولید غذا تنها راه حل مشکل گرسنگی می باشد و به‌ ویژه در کشورهای در حال توسعه، لازم به سرمایه‌گذاری بیشتر در امر تولید غذا می‌باشد. چنانچه قرار باشد عرضه غذا به صورت کنونی انجام گردد، این کشورها می‌بایست طی 30 سال آینده حداقل 60 درصد به تولیدات کشاورزی خود بیافزایند. افزایش جمعیت جهان با نرخ 7/1 درصد نشان داده که سالانه بیش از 90 میلیون نفر به مصرف‌کنندگان محصولات کشاورزی در جهان افزوده می گردد. بر این اساس تولید غذا میبایست به گونه مداوم افزایش یابد تا از کمبودهای غذایی جلوگیری گردد. طی سال‌های گذشته، بازدهی محصولات کشاورزی به گونه چشم‌گیری افزایش یافته می باشد. این افزایش مدیون عوامل مختلف مانند روشهای مناسب مدیریت مزرعه، نظامهای تولیدی، کاربرد فنون جدید مبارزه با آفات و بیماری‌ها و بهره گیری بهینه از آب بوده می باشد. در نواحی خشک و نیمه خشک مانند ایران، یکی از عوامل بسیار مهم در افزایش بازدهی محصول، تأمین آب مورد نیاز گیاه در یک نظام پایدار میباشد. آب یکی از منابعی می باشد که در تولید محصولات کشاورزی تأثیر مهمی را بازی می کند و در صورتی که به گونه صحیح مدیریت نشود عامل محدودکننده تولید پایدار در مناطق خشک خواهد بود. با در نظر داشتن خشکسالی‌های اخیر و برداشت بی رویه از منابع آب‌های زیر زمینی، در آینده‌ای نه چندان دور اکثر قنوات، چشمه‌ها و چاه‌ها خشک خواهند گردید. پس دو راه حل برای چاره‌جویی موردها یاد شده پیش رو قرار دارد. 1. کاهش سطح زیر کشت 2. بهره گیری بهینه از منابع آبی و به‌کارگیری منابع غیر متعارف آب. کاهش سطح زیر کشت از نظر سیاسی، اجتماعی و اقتصادی با در نظر داشتن بحران جمعیت دارای عوارض گسترده‌ای می باشد. پس جهت پایداری تولید راه حل دوم منطقی میباشد. خشک‌سالی‌هایی که ظرف سال‌های اخیر به وقوع پیوسته، موجب شده تا منابع موجود آب شیرین به ویژه در مناطق خشک دچار نقصان گردد. در کشور ما برداشت آب از منابع آب زیرزمینی در مقایسه با سایر کشورها به مراتب بیشتر بوده و هم اکنون در شرایطی هستیم که از لحاظ منابع آب شیرین کمبود داریم و در دراز مدت، بحران منابع آب به صورت یک مساله جدی مطرح خواهد گردید. از سوی دیگر افزایش جمعیت به ویژه در مناطق شهری، باعث تولید حجم بالایی از پساب فاضلاب می گردد که با طریقه فصلی دفع فاضلاب، معضلات زیست محیطی فراوانی را در اطراف این نقاط ایجاد خواهد نمود. پس در نظر داشتن منابع غیرمتعارف آب مانند بهره گیری از آب فاضلاب تصفیه شهری یک ضرورت اجتناب ناپذیر می‌باشد و لازم می باشد با انجام آزمایشات لازم در خصوص چگونگی بهره گیری از این منابع آبی جهت حفظ محیط زیست، ذخیره منابع آب‌های زیر زمینی و دستیابی به توسعه پایدار گام برداشت. بهره گیری از پساب فاضلاب شهری به عنوان یکی از منابع غیر متعارف آب، در سال‌های اخیر مورد توجه قرار گرفته می باشد. بهترین شیوه دفع آب فاضلاب، پس ازانجام مراحل تصفیه، به‌جای آزادسازی آن در رودخانه‌ها و آلودگی محیط زیست، کاربرد آن در کشاورزی می باشد. لوبیا از خانواده حبوبات که در بعضی فرهنگ‌ها به ‌عنوان گوشت فقرا شناخته شده و یکی از گیاهان مهم زراعی دنیا بوده و تاکنون تحقیقات کمی در زمینه اثرات پساب بر روی رشد این گیاه صورت گرفته می باشد که ضرورت مطالعه آن در ایران با در نظر داشتن تأثیر تغذیه‌ای آن مهم می باشد. از آنجائی ‌که لوبیا مانند محصولات مهمی می باشد که در یاسوج کشت میگردد و آب مصرفی و مورد نیاز آن بسیار زیاد و در سال‌های اخیر منابع آبی به‌ دلیل خشکسالی‌های پی در پی کاهش یافته، پس با در نظر داشتن وجود یک واحد تصفیه خانه فاضلاب شهری در منطقه یاسوج، ضروری می باشد تحقیقات لازم در خصوص چگونگی بهره گیری از آب فاضلاب در امر آبیاری مزارع لوبیا انجام تا در صورت موفقیت آمیز بودن این موضوع، در خصوص تأمین بخشی از آب مورد نیاز مزارع از طریق پساب فاضلاب شهری اقدام و این امر در سطح وسیع اجرا گردد. (کوچکی و بنایان اول، 1383).
دانلود متن کامل در سایت sabzfile.com
13- فرضیه‌ها

آبیاری با پساب فاضلاب شهری اثر معنیداری بر رشد ارقام لوبیا دارد.

  1. بهره گیری از آب فاضلاب تصفیه شهری در آبیاری لوبیا باعث افزایش عملکرد دانه می گردد.
  2. به‌کارگیری آب فاضلاب جهت آبیاری مزارع لوبیا باعث افزایش عملکرد بیولوژیکی می گردد.
  3. ارقام مختلف لوبیا عکس العمل متفاوتی نسبت به بهره گیری از پساب فاضلاب شهری دارند.

1-4– اهداف

مطالعه و مقایسه اثر پساب فاضلاب شهری بر رشد دو رقم لوبیا.

  1. تعیین عکس العمل دو رقم لوبیا از نظر بهره گیری از آب فاضلاب جهت نیل به حداکثر عملکرد دانه.
  2. مطالعه اثر آب فاضلاب شهری بر ارقام لوبیا جهت نیل به حداکثر عملکرد بیولوژیکی
  3. مطالعه اثر بهره گیری از آب فاضلاب در جهت کاهش یا عدم بهره گیری از کودهای شیمیائی.

1-5 – تاریخچه کشت و پیدایش لوبیا

یادداشت‌های تاریخی نشان می‌دهند که کشت لگوم‌ها از حدود 6 هزار سال قبل شروع شده می باشد. قدمت ارقام پاکوتاه لوبیا به سن مجسمه برنز بر می گردد (میرشکاری، 1380). مبدأ لوبیا معمولی احتمالاً قسمت‌های حاره آمریکای جنوبی در مکزیک و گواتمالا می باشد. واویلوف با در نظر داشتن تغییرات ژنتیکی زیادی که در آمریکای مرکزی و جنوب مکزیک پیدا نمود شده این منطقه را مبدأ لوبیا می داند. لوبیا 7-4 هزار سال قبل از میلاد مسیح در مکزیک و بین یک هزار تا سه هزار سال قبل از میلاد توسط بومیان آمریکای غربی کشت و کار می‌شده می باشد و با کشف قاره آمریکا زراعت لوبیا در دنیا گسترش پیدا نمود. در قرن 16 لوبیا به اروپا آورده گردید. بعداً توسط اسپانیائی‌ها و پرتغالی‌ها به انگلستان و از آن جا به افریقا و سایر نقاط دنیای قدیم برده شده می باشد. و هم اکنون نیز در سطح گسترده بصورت کشت آبی (فاریاب)، در مناطق مدیترآن‌های کشت می گردد. لوبیا یکی از حبوبات عمده در دنیا به شمار می رود که دارای 25-20 درصد پروتئین و 56-50 درصد کربوهیدرات می باشد و در بسیاری از کشورهای در حال توسعه به عنوان یکی از منابع مهم پروتئین گیاهی مورد بهره گیری قرار می‌گیرد (مجنون حسینی، 1372). سطح زیر کشت آن در سال 1369 در دنیا بالغ بر 27 میلیون هکتار بوده که با عملکردی معادل 568 کیلوگرم در هکتار مجموعاً 5/15 میلیون تن تولید دارد. برزیل، هندوستان، مکزیک و ایالات متحده آمریکا از تولید کنندگان عمده این محصول می‌باشند. آسیا و آمریکا به ترتیب با بیش از 40 و 30 درصد بالاترین سطح زیر کشت را بخود اختصاص داده‌اند. سطح زیر کشت لوبیا در آفریقا (5/2 میلیون هکتار) و اروپا (2 میلیون هکتار) چشمگیر نیست. سطح زیر کشت لوبیا در برزیل بیش از 4، مکزیک 5/1، بوراندی 3/0 و یوگسلاوی سابق 4/0 میلیون هکتار می‌باشد (مجنون حسینی، 1372).
جستجو در سایت :   


1-6- تولید لوبیا در نواحی گوناگون جهان

طبق آمار چاپ گردیده FAO در سال 2004سطح زیر کشت کل گیاهان بقولات که به مقصود تولید دانه کاشته می شوند حدود 18 میلیون هکتار (13 درصد سطح زیر کشت کل غلات) و محصول آن‌ها بین 43 تا 44 میلیون تن می باشد. پس از جنگ جهانی دوم سطح زیر کشت و تولید بذر حبوبات همسان با غلات افزایش نیافت. برای مثال در طی چند سال پس از جنگ جهانی، تولید گندم و برنج دو برابر گردید (از 315 میلیون به 647 میلیون تن رسید)، حال آن که حبوبات تنها 26 درصد افزایش یافتند. اما اضافه تولید گیاهان به دلیل افزایش سطح زیر کشت آن‌ها بود. از سال 1945 به بعد، سطح زیر کشت جهانی لوبیا تقریباً دو برابر شده می باشد (از 12 به 23 میلیون هکتار افزایش یافته) و تولید دانه از 7 به 11 میلیون تن رسیده می باشد. بزرگ‌ترین کشورهای تولید کننده لوبیا در آسیا، چین، هندوستان، سریلانکا، پاکستان، برمه، ویتنام و تایلند و در آمریکا، برزیل و مکزیک می باشد و 75 درصد سطح زیر کشت کل جهان در این دو قاره قرار دارد. 80 درصد تولید بذر نیز در این مناطق متمرکز شده می باشد. سطح زیر کشت لوبیا در آفریقا (تانزانیا، بروندی، زئیر، اتیوپی، الجزایر) بالغ بر 5/2 میلیون هکتار می باشد و تقریباً 3 میلیون هکتار از زمین‌های اروپا مخصوصاً ایالات بالکان، رومانی، یوگسلاوی و بلغارستان زیر کشت لوبیا می باشد (کوچکی و بنایان اول، 1383).

این مطلب رو هم توصیه می کنم بخونین:   دانلود پایان نامه ارشد : بررسی سطوح مختلف کود بیولوژیک فسفات بارور­2 و سوپر­فسفات تریپل