استاد راهنما

دکتر محمدمهدی رحیمی

استاد مشاور

مهندس فرج­الله نارکی

برای رعایت حریم خصوصی نام نگارنده پایان نامه درج نمی گردد

(در فایل دانلودی نام نویسنده موجود می باشد)

تکه هایی از متن پایان نامه به عنوان نمونه :

(ممکن می باشد هنگام انتقال از فایل اصلی به داخل سایت بعضی متون به هم بریزد یا بعضی نمادها و اشکال درج نشود اما در فایل دانلودی همه چیز مرتب و کامل می باشد)

فهرست مطالب

عنوان            صفحه

چکیده: 1

 فصل اول: کلیات    2

 1-1-مقدمه  2

1-2-هدف از اجرای این پژوهش    3

1-3-فرضیات پژوهش    4

فصل دوم: مروری بر تحقیقات انجام شده  5

 2-1- نام‌های گلرنگ    5

2-2- تاریخچه کاشت گلرنگ در ایران و جهان  5

2-3- مشخصات گیاهشناسی گلرنگ    6

2-3-1- ریشه: 6

2-3-2- برگها: 6

2-3-3- ساقه: 6

2-3-4- طبق: 6

2-3-5- گل: 7

2-3-6- دانه: 7

2-3-7- ترکیبات دانه گلرنگ: 7

2-4- مراحل نمو گلرنگ    7

2-4-1- مرحله رویشی شامل  Veتا  Vn  7

2-4-2- مرحله زایشی شامل R1 تا R6  7

2-5-گیاه زراعی   8

2-6- ارقام گلرنگ    9

2-6-1- ارقام داخلی   10

2-6-1-1- رقم محلی 2811 (اراک) 10

2-6-1-2- رقم محلی اصفهان  10

2-6-1-3- رقم محلی 3147 (ارومیه) 10

2-6-1-4- رقم محلی 2819  11

2-6-1-5- رقم محلی 3148  11

2-6-1-6- رقم محلی 3150 کرمانشاه 11

2-6-1-7- سایر ارقام  12

2-6-2- ارقام خارجی   12

2-6-2-1- ژیلا1 12

2-6-2-2- فریو  12

2-6-2-3- یو.اس- 101  13

2-6-2-4- یوت   13

2-6-2-5- آ-101 و آ-12417  13

2-6-2-6- ان-10  14

2-6-2-7- رقم 1-VC  14

2-6-2-8- نبراسکا-10  14

2-7- تاریخ کاشت   15

2-7-1- اجزای موثر بر عملکرد دانه  16

2-7-2- تاثیر تاریخ کاشت بر عملکرد دانه  17

2-7-3- تاثیر تاریخ کاشت بر تعداد دانه در طبق   20

2-7-4- تاثیر تاریخ کاشت بر تعداد طبق بارور 21

2-7-5- اثر تاریخ کاشت بر ارتفاع بوته  23
جستجو در سایت :   


2-7-6- تأثیر تاریخ کاشت بر درصد روغن   24

2-7-7- تاثیر تاریخ کاشت بر عملکرد بیولوژیک و شاخص برداشت و عملکرد دانه  26

2-7-8- تاثیر تاریخ کاشت بر وزن هزار دانه  27

2-8- کشت دوگانه  28

2-9- همبستگی بین عملکرد و سایر صفات کمی و کیفی گلرنگ    30

فصل سوم: مواد و روشها 34

 3-1- زمان، موقعیت و شرایط اقلیمی محل آزمایش    34

3-2- مشخصات تیمارهای آزمایشی   34

3-3- عملیات آماده سازی زمین   35

3-4- عملیات کاشت و داشت   35

3-5- فاکتورهای اندازه‌گیری شده در طی فصل رشد  36

3-5-1- اندازه‌گیری عملکرد دانه در واحد سطح  36

3-5-2- تعداد طبق بارور و نابارور در گیاه 36

3-5-3- تعداد دانه در بوته و طبق   37

3-5-4- ارتفاع ساقه و ارتفاع تا اولین شاخه بندی   37

3-5-5- محاسبه‌ی عملکرد بیولوژیک    37

3-5-6- درصد روغن دانه  38

3-5-7- وزن گلچه گلرنگ (عملکرد گلبرگ) 38

3-5-8- محاسبه شاخص برداشت   38

3-6- محاسبات آماری   38

فصل چهارم: نتایج و بحث و پیشنهادات    39

 4-1- عملکرد دانه  39

4-2- عملکرد بیولوژیک    43

4-3- شاخص برداشت   46

4-4- درصد روغن   48

4-5- عملکرد روغن   50

4-6- عملکرد گلبرگ   53

4-7- ارتفاع بوته  55

4-8- تعداد طبق بارور در بوته  58

4-9- تعداد دانه در طبق   60

4-10- وزن هزار دانه  63

4-11- ارتفاع تا پایین‌ترین شاخه بندی   66

4-12- نتیجه‌گیری کلی   69

4-13- پیشنهادات   70

منابع  71

چکیده:

 به مقصود مطالعه تاثیر تاریخ کاشت بر عملکرد و اجزاء عملکرد چهار رقم گلرنگ بهاره، آ‌زمایشی به صورت فاکتوریل در قالب طرح بلوک­های کامل تصادفی در سه تکرار در سال زراعی 89-1388 در منطقه گچساران به اجرا در آمد. عامل اول شامل تاریخ کاشت در چهار سطح (26 اردیبهشت، 11 خرداد، 26 خرداد و 11 تیر) و عامل دوم شامل چهار رقم گلرنگ بهاره (اراک2811، اصفهان14، IL111 و PI) بود. نتایج نشان داد، برهمکنش رقم و تاریخ کاشت در اکثر صفات مورد مطالعه معنی‌دار بود؛ به طوری که بیشترین عملکرد دانه، عملکرد روغن و تعداد دانه در طبق مربوط به رقم اصفهان 14 در تاریخ کاشت 11 تیر (چهارم) و کمترین مربوط به رقم IL111 در تاریخ کاشت 26 اردیبهشت (اول) بود. به گونه کلی بین تاریخ‌های مختلف کاشت، تاریخ کاشت سوم، بیشترین عملکرد دانه (1376 کیلوگرم در هکتار)، عملکرد بیولوژیک (3601 کیلوگرم در هکتار )، عملکرد روغن، تعداد دانه در طبق و وزن هزار دانه را به خود اختصاص داد، اما تاریخ کاشت اول در طول دوره‌ی نموی خود کمترین عملکرد دانه (1143 کیلوگرم در هکتار )، شاخص برداشت، عملکرد روغن، تعداد دانه در طبق، تعداد طبق بارور در بوته و ارتفاع ساقه را تولید نمود. ارقام در تاریخ کاشت اول، به دلیل شاخص سطح برگ بیشتر، نور بیشتری دریافت کرده و در نتیجه به علت فتوسنتز بیشتر، سرعت رشد محصول و تجمع ماده خشک آن­ها نیز افزایش پیدا نمود.

 کلمات کلیدی: تاریخ کاشت، رقم، گلرنگ بهاره، عملکرد دانه و اجزای عملکرد

 

1-1-مقدمه

روغن‌های خوراکی از منابع مهم تامین انرژی برای فرآیندهای حیاتی در بدن بشر هستند و به خاطر نقشی که این مواد در تامین نیازهای چربی و ویتامین‌ها دارند، پس از مواد نشاسته‌ای در زمره‌ی مهمترین کالاهای ضروری محسوب می‌گردند. با در نظر داشتن طریقه رو به افزایش مصرف روغنهای نباتی و هزینه زیاد تامین روغن مورد نیاز کشور از طریق واردات، توسعه کشت گیاهان دانه روغنی سازگار به شرایط اقلیمی کشور و همچنین گسترش برنامه‌های تحقیقاتی در این زمینه مهم می باشد.
دانلود متن کامل در سایت sabzfile.com
خوشبختانه به دلیل تنوع آب و هوایی در ایران امکان کشت بسیاری از دانه‌های روغنی با کیفیت مناسب، که از ارزش اقتصادی بسیاری برخوردارند، هست. در این ارتباط کشت گیاهان روغنی نظیر گلرنگ که از نظر صنعتی و دارویی نیز مهم هستند می‌تواند مدنظر قرار بگیرد. گلرنگ گیاهی می باشد که از دیر‌ باز در مناطق خشک و نیمه خشک و نیز در هندوستان و دیگر نقاط خاورمیانه و شرق آفریقا کشت می‌شده می باشد. خصوصیات مطلوب و خاص این گیاه نظیر خواص طبی، صنعتی، غذایی، کیفیت بالای روغن به جهت وجود بیش از 80 درصد اسید‌های چرب غیر اشباع بخصوص اسید چرب لینولئیک و اولئیک، مقاومت بالا به شوری و خشکی، نیاز رطوبتی کم، سازگاری وسیع به درجه حرارت‌‌های پایین زمستان و بالای تابستان و فصل رشد و نمو کوتاه در کشت بهاره و تابستانه مانند مورد هایی می باشد که گلرنگ را به عنوان یک گیاه روغنی با ارزش مطرح ساخته می باشد.

انتخاب تاریخ‌کاشت مناسب یکی از فنون زراعی می باشد که با رعایت آن حداکثر محصول بدست خواهد آمد. از آنجایی که طول مراحل مختلف نمو تابعی از دو عامل اصلی حرارت و طول روز می باشد؛ ممکن می باشد تاریخ‌کاشت را به نحوی عوض کرد که مراحل مختلف نمو گیاه با وضعیت حرارت و طول روز موجود طی فصل رشد انطباق مناسبی یافته و اندازه رشد رویشی و زایشی مطلوبی بدست آید. بدین لحاظ لازم می باشد اطلاع کامل و صحیحی از خصوصیات رشد و نمو و نیازهای اکولوژیک محصول مورد کاشت و عوامل محیطی داشت تا بتوان تاریخ‌کاشت مناسبی را انتخاب نمود.

کاشت دو یا چند محصول در سال، موجب بهره گیری مؤثر از منابع طبیعی موجود در بخش کشاورزی و افزایش بازدهی اقتصادی آنها می گردد و در بسیاری از مناطق کشور مورد توجه قرار گرفته می باشد. انتخاب ژنوتیپ‌های مناسب گلرنگ از لحاظ صفات زراعی و اقتصادی جهت کاشت به عنوان محصول دوم بسیار مهم می باشد. در این زمینه، انتخاب گیاه مناسب و با دوره رشد کوتاه به عنوان محصول دوم پس از برداشت گندم و جو اهمیت دارد. ترکیب مناسبی از ژنوتیپ و تاریخ کاشت در گیاهان زراعی یکی از مهمترین عوامل مؤثر در کسب عملکرد مطلوب و اقتصادی می باشد. در تاریخ کاشت مناسب مراحل رویشی و زایشی گیاه با شرایط مطلوب محیطی منطبق شده و موجب افزایش بازدهی فتوسنتز و سرانجام انتقال و ذخیره مواد فتوسنتزی در دانه‌ها و افزایش عملکرد می گردد. نتایج مشابهی در گیاهان مختلف از قبیل‌ آفتاب‌گردان و گلرنگ در ارتباط با اثر متقابل ژنوتیپ و تاریخ کاشت بر عملکرد دانه و بعضی خصوصیات فیزیولوژیکی گزارش شده می باشد. در مواقعی که تاخیر در کاشت بهاره گلرنگ، با افزایش دما در طی دوران رشد رویشی و زایشی گیاه همراه باشد، موجب تسریع نمو شده و در نهایت عملکرد و اجزای عملکرد را کاهش می دهد. اما چنانچه تاخیر در کاشت، موجب انطباق مرحله گلدهی و پر شدن دانه‌ها با هوای نسبتاً خنک اواخر تابستان باشد، افزایش عملکرد دانه را نسبت به تاریخ‌های کاشت زود هنگام به دنبال خواهد داشت.

 با در نظر داشتن امتیازات ارزشمند گیاه گلرنگ و بومی بودن و سازگاری آن، شایسته می باشد که مطالعات بیشتری برای شناخت بهتر این گیاه انجام گردد. در هر حال با آزمایش‌های بسیار معدودی که در کشور بر روی این گیاه صورت گرفته و همچنین محدودیت نسبی ارقام مناسب اصلاح شده، بدون توجه اساسی در زمینه به‌نژادی و به‌زراعی نمی‌توان امید چندانی به بهبود وضعیت گلرنگ در ایران داشت. با در نظر داشتن خصوصیات ارزشمند این گیاه، به ویژه سازگاری با شرایط محدودیت رطوبت و امکان کشت بهاره آن در بسیاری از مناطق کشور و همچنین اثرات مفید قرار دادن آن در تناوب زراعی و بهره گیری از این گیاه به عنوان کشت دوم بعد از برداشت غلات دانه ریز مثل گندم و جو، امید می باشد که این گیاه در آینده بیشتر از گذشته، مورد توجه پژوهشگران و سیاست گذاران کشاورزی کشور قرار گیرد.

 

این مطلب رو هم توصیه می کنم بخونین:   دانلود پایان نامه ارشد : بررسی اثر سطوح مختلف نیتروژن بر عملکرد و اجزاء عملکرد دو رقم ذرت شیرین

1-2-هدف از اجرای این پژوهش

1- تعیین مناسب‌ترین تاریخ‌کاشت تابستانه موثر در افزایش عملکرد دانه و روغن گلرنگ در منطقه گچساران

2- تعیین بهترین رقم گلرنگ برای کشت دوم در منطقه گچساران

1-3-فرضیات پژوهش

  • امکان کاشت و برداشت دو محصول در منطقه مورد مطالعه وجود ندارد
  • امکان کاشت گلرنگ بهاره در منطقه مورد مطالعه وجود ندارد.
  • تاریخ کاشت تأثیری بر عملکرد دانه، درصد روغن و خصوصیات زراعی گلرنگ بهاره ندارد.

 فصل دوم: مروری بر تحقیقات انجام شده

 2-1- نام‌های گلرنگ

گلرنگ گیاهی می باشد که از سالیان بسیار دور در کشورهای مختلف جهان رشد و نمو نموده می باشد. این گیاه در کشورهای مختلف به اسامی مختلف نامیده می گردد. نام علمی گلرنگ یا گل رنگCarthamus tinctorius  L. می‌باشد. این گیاه در زبان فارسی علاوه بر گلرنگ یا گل رنگ اسامی متعدد دیگری نیز دارد که کافشه، کاجیره، کاچیره، کاژیره و کازیره بیش از سایر اسامی محلی مصطلح هستند. در زبان انگلیسی به این گیاه Safflower و در زبان فرانسه Carthame می‌گویند. عرب‌ها این گیاه را به اسامی قرطوم[1]، کرتوم[2] و عصفر[3] می‌شناسند. گفته شده می باشد که Carthamus (نام جنس) برگردان لاتین کلمه عربی قرطوم می باشد که به ماده رنگی گلها تصریح دارد و عصفر به احتمال زیاد منشأ نام انگلیسی آن یعنی Safflower می باشد. این گیاه عضوی از خانواده گیاهی کاسنی(مرکبان یا مرکبه) یا (Compositae) Asteraceae می‌باشد ( ناصری، 1370؛ Chapman and Carter, 1976). گونه زراعی گلرنگ یکساله می باشد؛ اما در این جنس گونه‌های وحشی چند ساله نیز هست (یزدی صمدی و عبدمیشانی، 1370).

2-2- تاریخچه کاشت گلرنگ در ایران و جهان

گلرنگ سالیان درازی می باشد که از حالت وحشی خارج شده می باشد. این گیاه از 4000 سال قبل به دلیل بهره گیری از گلچه‌های آن در مصر کشت می‌شده می باشد. این محصول احتمالاً از فرات به مصر برده شده می باشد؛ اما روغن‌کشی و بهره گیری از روغن آن بعدها در آنجا متداول گردید. در طی مطالعه‌های باستان شناسی دسته‌هایی از گل‌های مجزای گلرنگ در میان پاکتی از جنس برگ بید همراه جسد مومیایی آمنوخیس اول از سلسله هجدهم (1600 قبل از میلاد) کشف گردید، که دقیقاً قابل تشخیص نبود. گلرنگ کشت شده در مصر پس از برداشت و تهیه رنگ از آن به ایتالیا، فرانسه و انگلستان صادر می‌گردید و در آنجا به مصرف رنگرزی و تهیه‌ی پنیر می‌رسید. از سایر موردها بهره گیری‌ی گلرنگ در مصر به تهیه‌ی سرمه از بوته‌ی زغال شده‌ی گلرنگ می‌توان تصریح نمود. گلرنگ در کشورهای عربی به عنوان داروی پادزهر و عرق آور شناخته می‌گردید.

-3- مشخصات گیاهشناسی گلرنگ

گلرنگ زراعی گونه­ای یکساله می باشد اما گونه­های وحشی آن چند ساله­اند. اندام­های این گیاه از نظر گیاه شناسی دارای ویژگیهایی به تبیین ذیل می­باشند.

2-3-1- ریشه: این گیاه دارای ریشه­ای قوی و گسترده می­باشد. این ویژگی به گیاه امکان
می­دهد تا رطوبت و مواد غذایی را از اعماق نسبتا زیاد جذب نماید. به همین جهت گلرنگ را گیاهی کم توقع و مقاوم به خشکی به شمار می­آورند (زینلی، 1378).

2-3-2- برگها: پس از جوانه­زنی گلرنگ و ظهور برگهای لپه­ای، برگهای حقیقی گلرنگ ظاهر می­شوند. برگهای این گیاه بر اساس نوع واریته و محل آن روی گیاه، صاف یا خاردار می­باشد. برگهای پایینی فاقد خار، در حالی که برگهای فوقانی معمولا خاردار هستند. بعضی واریته­ها کاملا بدون خار می­باشند. در ابتداء برگهای گلرنگ روی زمین خوابیده می باشد. به این دوره از رشد گیاه مرحله روزت می­گویند. در این مرحله ساقه هنوز طویل نشده و دیده نمی­گردد (خواجه­پور، 1383).

2-3-3- ساقه: با گرم شدن هوا فاصله میانگره­های ساقه زیاد و در نتیجه ساقه اصلی طویل می­گردد. ساقه اصلی در گلرنگ به صورت قائم و تقریبا گرد می باشد، و طول آن در ارقام مختلف بین 25 تا 210 سانتیمتر متغییر می باشد. هنگامی که گیاه به ارتفاع 30-40 سانتیمتر رسید ساقه­ها در قسمت فوقانی گیاه منشعب می­شوند، و ساقه­های فرعی را تشکیل می­دهند (زینلی، 1378).

 2-3-4- طبق: طبق­ها به شکل مخروطی در انتهای ساقه اصلی و هر ساقه فرعی به وجودمی­آید. هر طبق 5/1 تا 4 سانتیمتر قطر داشته و توسط چند ردیف براکته احاطه شده می باشد. تعداد طبق در بوته تقریبا با تعداد ساقه فرعی در بوته برابر می باشد. طبق واقع بر روی ساقه اصلی از همه بزرگتر می باشد. ممکن می باشد در هر بوته تا 50 طبق تشکیل گردد (خواجه­پور، 1383).

2-3-5- گل: گلها به صورت مرکب هستند و شکل غوزه مانندی را تشکیل می­دهد. در هر طبق 20 تا 180 گل لوله­ای نظاره می­گردد. (ناصری، 1370).

 2-3-6- دانه: در هر غوزه 20 تا 100 عدد دانه تشکیل می­گردد. دانه­های این گیاه از نظر ظاهری خیلی شبیه به بذور کوچک آفتابگردان هستند و رنگ آنها سفید یا کرم رنگ می باشد. وزن هزار دانه گلرنگ زراعی از 29 تا 50 گرم متغیر می باشد (خواجه­پور، 1383).

 2-3-7- ترکیبات دانه گلرنگ: پوسته، 30 تا 50 درصد، آب، 3 تا 10 درصد، روغن، 25 تا 40 درصد و پروتئین، 12 تا 20 درصد دانه را تشکیل می­دهند.

 2-4- مراحل نمو گلرنگ

براساس تقسیم­بندی (Tanaka et al., 1997) مراحل نموی گلرنگ به دو مرحله تقسیم
می­شوند.

2–1- مرحله رویشی شامل  Veتا  Vn

:Ve لپه‎ها بطور کامل ظاهر شده‎اند. اولین برگهای حقیقی، غیر از لپه­ها، ممکن می باشد نظاره گردند. اما کمتر از 8/3 سانتیمتر طول دارند

:Vn مراحل با شمارش تعداد برگهای حقیقی (n) متصل به ساقه اصلی که حداقل 8/3 سانتیمتر طول دارند تعیین می‎گردد. دو برگ حقیقی اولیه (V1 و V2) بطور همزمان و متقابل یکدیگر توسعه می­یابند. برگهای باقیمانده بصورت الگوی متناوب توسعه می‎یابند. مراحل V1 تا V6 بعنوان مرحله روزت نامگذاری شده می باشد. ساقه مقداری طویل می‎گردد اما طول آن کمتر از 5 سانتی‎متر می باشد. رشد سریع ساقه از V7 تا Vn رخ می‎دهد. حداکثر تعداد برگها بر روی ساقه اصلی بسته به ژنوتیپ و محیط بین 15 تا 35 عدد تغییر می‎کند. GDD مورد نیاز برای مرحله ‌رویشی از 170 تا 445 می‎باشد.

2-4-2- مرحله زایشی شامل R1 تا R6

:R1 جوانه ‌انتهائی تشکیل یک طبق کوچک به قطرحدود 1/0 سانتیمتر همراه با دسته‎ای برگ در انتهای گیاه می‎دهد. این جوانه اولیه می باشد و جوانه‎های ثانویه از محور برگها تشکیل می‎شوند.

R2: جوانه اولیه نابالغ به حداکثر قطر خود می‎رسد و بالای آخرین برگ روی ساقه اصلی بین 1/0 تا 3/0 سانتیمتر طویل می‎گردد. شاخه‎های ثانویه در مرحلهR2  شروع به تشکیل شدن می‎کنند. معمولاً این شاخه‎ها در دومین تا چهارمین محور برگ از رأس گیاه شروع شده و به سمت پائین گسترش می‎یابند. تعداد شاخه‎ها و طبق‎های ثانویه و ثالثیه بستگی به ژنوتیپ و عوامل محیطی دارد. GDD مورد نیاز برای گذر از Vmax (زمان حداکثر تعداد برگ) تا این مرحله 70 تا 90 می‎باشد.

R3: این مرحله شروع گرده‎افشانی می باشد و می‎تواند به سه زیر مرحله بر اساس درصد گلهائی که در طبق گل داده‎اند تقسیم گردد. اگر 25-0 درصد طبق گل داده باشد، زیر مرحله R3.1 خواهد بود. زیر مرحله R3.2 هنگامی می باشد که 50-25 درصد طبق گل داده می باشد. وقتی بیش از 50 درصد طبق گل داده می باشد و گلبرگ خارجی شروع به پژمرده شدن می‎کنند، زیر مرحله R3.3 خواهد بود. مرحله گلدهی (R2-R3.3) حدود 250 تا 280 GDD نیاز دارد.

R4: گلدهی کامل شده می باشد و تمام گلچه‎ها پژمرده شده‎اند. گلچه‎ها بطور مداوم از خارج به داخل طبق پژمرده می‎شوند.

R5: بذرها شروع به پر شدن می‎کنند. بذور  غیر بالغ از یک غشاء نازک که جنین را می‎پوشاند تا بذور کاملاً توسعه یافته که دارای پوسته تیره هستند متغیر می‎باشد. این مرحله غیر قابل نظاره می باشد، مگر اینکه طبق‎ها بطور متناوب باز شوند. نوع پوسته قابل تشخیص نمی‎باشد.

R6: بذور از لحاظ فیزیولوژی بالغ هستند. وقتی پوسته رنگ مات خود را از دست داد به رنگ سفید یا نواری در می‎آید. براکته‎های خارجی طبق شروع به قهوه‎ای شدن می‎کنند، بعضی طبق‎ها علامت ترکهای شعاعی را هم نشان می‎دهند. مراحل رشد تا پر شدن دانه (R3.3 – R6) حدود 120 تا 140 GDD نیاز دارد. زمان مورد نیاز برای نمو گلرنگ در بین یک جامعه گیاهی ممکن می باشد متغیر باشد، اما توصیف‎های مراحل رشد بایستی برای یک گیاه منفرد ارائه گردد. طبق‎های ثانویه و ثالثیه در مراحل مشابه طبق اولیه، البته کمی با تأخیر توسعه می‎یابند.