استاد راهنما:

دکتر عیسی افشار

استاد مشاور:

مهندس فرج الله نارکی

برای رعایت حریم خصوصی نام نگارنده پایان نامه درج نمی گردد

(در فایل دانلودی نام نویسنده موجود می باشد)

تکه هایی از متن پایان نامه به عنوان نمونه :

(ممکن می باشد هنگام انتقال از فایل اصلی به داخل سایت بعضی متون به هم بریزد یا بعضی نمادها و اشکال درج نشود اما در فایل دانلودی همه چیز مرتب و کامل می باشد)

چکیده:

به مقصود این هدف آزمایشی در سال 88-1387 به صورت آزمایش فاکتوریل در قالب طرح بلوک های کامل تصادفی با 3 تکرار و با تیمارهای آزمایش شامل فاکتور کود آهن در 4 سطح (6،4،2،0) کیلوگرم در هکتار و فاکتور کود روی نیز در 4 سطح (6،4،2،0) کیلوگرم در هکتار به مرحله اجرا درآمد. نتایج نشان داد که اثر سطوح مختلف کود آهن بر تعداد غلاف در بوته، وزن هزار دانه، تعداد دانه در بوته، شاخص برداشت، تعداد غلاف در شاخه اصلی، و تعداد غلاف در شاخه فرعی تأثیر معنی داری نداشت اما بر روی عملکرد بیولوژیک، عملکرد اقتصادی و درصد روغن تأثیر معنی داری داشت. اثر سطوح مختلف کود روی بر تعداد غلاف در بوته، تعداد غلاف در شاخه فرعی، عملکرد اقتصادی، تعداد دانه در بوته، شاخص برداشت، تعداد غلاف در شاخه اصلی و وزن هزار دانه معنی دار نشد اما بر روی عملکرد بیولوژیک و درصد روغن تأثیر معنی داری داشت. اثر متقابل سطوح مختلف کود آهن و روی بر تعداد غلاف در بوته، عملکرد اقتصادی، تعداد دانه در بوته، شاخص برداشت، تعداد غلاف در شاخه اصلی، تعداد غلاف در شاخه فرعی، وزن هزار دانه و درصد روغن  معنی دار نشد اما بر روی عملکرد بیولوژیک تأثیر معنی داری داشت. محلول پاشی تیمار 6 کیلوگرم در هکتار کود آهن بخاطر داشتن بیشترین عملکرد اقتصادی و محلول پاشی تیمار 2 کیلوگرم درهکتار کود آهن و6 کیلوگرم در هکتار کود روی بخاطر داشتن بیشترین عملکرد درصد روغن پیشنهاد می گردد.

واژگان کلیدی: کلزا، محلول پاشی، کود آهن، کود روی، عملکرد، روغن

  جستجو در سایت :   

1-1- کلیات

« تا چشم کار می کند گیاهان زیبایی که به زردی می‌زنند زمین پهناور و پر برکت را پوشانده‌اند و با آسمان آبی و ابرهای سخاوتمند آن، منظره‌ای بدیع و به یاد ماندنی پدید آورده‌اند. این میهمانان تازه وارد کشاورزی کهنسال ایران زمین، بسیار زودتر از آن چیز که گمان می‌رفت خود را در دل میزبان مهربان خود جای کرده‌اند و عزیز شمرده می شوند. هرچند که هنوز بعضی به این میهمانان کشت و صنعت کشورمان به دیده تردید می‌نگرند و قابلیت‌های آن را باور ندارند » (سورزنچی، 1382).

در سال 1798 میلادی، مالتوس در مقاله‌ای با عنوان « ارزیابی جمعیت » اظهار داشت، سرانجام رشد جمعیت از ظرفیت‌های تولید مواد غذایی تجاوز می کند (اسمعیلیان، 1382).

گرچه به نظر می‌رسد، نظر مالتوس درمورد طریقه تصاعد هندسی جمعیت جهان در برابر تصاعد حسابی تولیدات غذایی از نظر منطقی کاملاً درست نباشد، با این حال روزی را که بشر به ناچار با بحران غذا روبرو خواهد گردید، به تصویر می‌کشد. در حال حاضر کشاورزی به عنوان ابزاری که قادر می باشد از سایر علوم در جهت تولید غذا بهره گیری کند، مورد توجه خاص کشورهایی می باشد که استقلال و تمامیت ارضی و قدرت رقابت بین‌المللی در زمینه‌های سیاسی و اقتصادی را جزء اهداف بلند مدت توسعه قرار داده‌اند (مجنون حسینی ، 1383). 

در تاریخ تکامل بشر از هزاران سال پیش تاکنون از دورانی که بشر دوران کوشش معاش حیوانی را پشت‌سر گذاشت و با نیروی اندیشه‌ی خود، هنر کاشت، داشت و برداشت را فرا گرفت و کوشش بر ترسیم نیازمندی‌های بزرگ جامعه خویش نمود. علم کشاورزی به گونه عام و زراعت به گونه خاص دستخوش تغییرات عظیمی گردید تا هرچه بیشتر نیازمندی‌های رو به تزاید آدمی را به تبع افزایش بهره‌وری واحدهای کشاورزی تأمین نماید. در این بین بالا بردن راندمان تولید محصولات زراعی به هر نحو ضروری به نظر می‌رسد. با در نظر داشتن طریقه رشد سریع جمعیت درجهان که 90 درصد از این افزایش متعلق به کشورهای در حال توسعه بوده و درعین حال در نظر داشتن این اصل که هیچ ملتی نمی‌تواند و نباید برای تأمین مواد غذایی اصلی خود به سایر کشورها وابسته باشد پس نیاز به تحول در نظام کنونی کاشت و جهت‌گیری تولید محصولات کشاورزی به سمت محصولات استراتژیک امری ضروری تعبیر می گردد (ضمیری ، 1378).

در واقع توسعه اقتصادی جامعه جدید وابسته به گیاهان زراعی می باشد زیرا که به گونه مستقیم و غیر مستقیم برای مصرف بشر مورد نیاز می‌باشند (عبدلی ، 1381).

متأسفانه آمارهای موجود حاکی از عدم تناسب بین اندازه تولید مواد غذایی و نیاز جامعه می‌باشند مساحت و محدوده اراضی قابل کشت و بهره گیری از ارقامی با پتانسیل تولید پایین یا با نیازهای آب و هوایی خاص مانند علت های ایجاد این عدم تناسب هستند. با در نظر داشتن موردها ذکر گردیده جهت دادن مطالعات به‌نژادی و به‌زراعی بسوی گیاهان جدید همراه با راندمان تولید بالا و جایگزین آنها در الگوی مصرف جامعه می‌توانند ازجمله راه‌کارهای مناسب برای رفع این معضل باشند.

هم‌اینک روغن خوراکی مورد نیاز از انواع دانه‌های روغنی مانند آفتابگردان، ذرت، سویا، پنبه، بادام زمینی، کنجد، گلرنگ، کتان و کلزا تأمین و استحصال می گردد.

طبق مطالعات انجام شده، حجم و اندازه تولید درکشور (حداقل تا سال 1380) از اهمیت ویژه‌ای برخوردار هستند. البته در سطح جهان علاوه بر موردها فوق محصولاتی زیرا هوهوبا و نخل روغنی  نیز در تأمین روغن تأثیر مهمی دارند (فقیه ، 1379).

در سالهای اخیر به مقصود تأمین نیازهای جامعه با در نظر گرفتن سیاست کاهش وابستگی به کشورهای خارجی به افزایش تولید و سطح زیر کشت این قبیل محصولات بیشتر توجه شده می باشد. در ایران مصرف روغن‌های نباتی بعنوان یک ماده غذایی همراه محصولات دیگر نظیر برنج و آرد گندم از سال 1325 خورشیدی وارد الگوی مصرف شده اما در بدو با عدم استقبال مردم رو‌به‌رو شدند زیرا مردم این روغن ها را فاقد انرژی غذایی می‌دانستند اما با آگاهی از ترکیبات و خواص مواد موجود در آنها به تدریج به مصرف روغن‌های نباتی روی آوردند و در بسیاری موردها آن را بر روغن حیوانی ترجیح دادند (فقیه ، 1379).

در کشور ما با در نظر داشتن فاصله روز افزون تولید داخلی دانه‌های روغنی با مصرف روغن و کنجاله که معلول رشد مصرف سرانه از 5/2 کیلوگرم به 18 کیلوگرم و افزایش جمعیت از 20 میلیون نفر به 70 میلیون نفر از سال 1340 تا‌کنون می‌باشد منجر به تخصیص 30 درصد از ارز کالاهای اساسی (معادل 5/1 میلیارد دلار) به واردات دانه‌های روغنی و کنجاله گردیده می باشد (بی نام ، 1384).

به این ترتیب در صورتی که طریقه موجود ادامه یابد تنها 10-8 درصد از نیاز به دانه‌های روغنی از تولید داخل تأمین می گردد. برای تأمین روغن خوراکی جمعیت کشور که در 10 سال آینده حدود 80 میلیون نفر برآورد می گردد با فرض مصرف سرانه فعلی 18-17 کیلوگرم بایستی سالانه در حدود 4/1-3/1 میلیون تن واردات دانه‌های روغنی داشته باشیم که در صورت افزایش مصرف سرانه به 23 کیلوگرم و حضور روغن نباتی سالم در سبد غذایی خانوار، لزوم تأمین 7/1-6/1 میلیون تن دانه های روغنی بدیهی به نظر می‌رسد که این امر با فرض حداقل 200 هزار تن تولید داخلی در نظر گرفته شده می باشد به این ترتیب با در نظر گرفتن قیمت هزار دلار به ازاء هرتن روغن خوراکی در طی 10 تا 20 سال آینده حداقل نیاز به مصرف 5/1 تا 2 میلیارد دلار جهت واردات روغن خام خواهیم داشت. این امر درحالی می باشد که آمار فوق صرفاً مربوط به روغن خام می‌باشد و شامل کنجاله مورد نیاز نمی‌باشد (بی نام ، 1389).

با در نظر داشتن موردها ذکر گردیده، وزارت جهاد کشاورزی طرح 10 ساله خودکفایی دانه‌های روغنی (1392–1382) با هدف نیل به 000,078,1 هکتار سطح زیر کشت دانه‌های روغنی و 000,300,2 تن محصول (مجموع 5 دانه روغنی مورد نظر) جهت دستیابی به 73 درصد خودکفایی در تأمین روغن خوراکی را در دستور کار قرار داد (حافظیان زاده ، 1378).

اهمیت صنعتی کشت و تولید کلزا درکشور مربوط به تولید روغن آن می‌باشد که پس از غلات دومین منبع غذایی انرژی زا برای مردم جهان می‌باشد. توسعه کشت ارقام مختلف کلزای پاییزه در کشور چنانچه با هدف تولید روغن بیشتر صورت پذیرد بایستی بر مبنای عملکرد روغن ارقام باشد و در این ارتباط اندازه عملکرد دانه به تنهایی قادر به تعیین این شاخص نخواهد بود (نبوی محلی ، 1376).

روغن‌های گیاهی از مهمترین منابع تأمین انرژی برای بشر به شمار می‌طریقه بطوریکه امروزه صنایع روغن کشی در سطح دنیا از اهمیت خاصی برخوردار می باشد. افزایش مصرف روغن تا حدودی با ارتقاء سطح زندگی مردم جوامع مختلف در ارتباط می باشد. کاشت دانه‌های روغنی از دیرباز بخش مهمی از کشاورزی کشورهای مختلف مانند کشورهای بزرگ آسیایی مثل چین و هندوستان را تشکیل می‌داده می باشد. دانه‌های روغنی پس از غلات منبع غذایی مردم جهان را تشکیل می‌دهند این محصولات علاوه بر دارا بودن ذخایر غنی اسیدهای چرب، حاوی پروتئین نیز می‌باشند(نبوی محلی ، 1376).

بهره گیری از پروتئینهای گیاهی به جای گوشت و نیز معرفی دانه‌های روغنی جدید مانند سویا و کلزا به بازارهای جهانی سبب اهمیت روز افزون این محصولات شده می باشد. همگام با رشد جمعیت و بهبود سطح زندگی به خصوص در کشورهای در حال توسعه، تقاضا برای روغن‌ها و نیز پروتئین‌های گیاهی که از محصولات فرعی دانه‌های روغنی می‌باشد افزایش یافته می باشد و از این رو یکی از مهمترین مسائل مورد بحث درکشاورزی و صنعت کشورها به شمار می‌رود(نبوی محلی ، 1376).

گیاه کلزا به عنوان یکی از مهمترین گیاهان روغنی در سطح جهان مطرح می باشد که افزایش سطح کشت و تولید آن در 20 سال اخیر قابل مقایسه با سایر گیاهان روغنی نمی‌باشد هر‌چند در اوایل قرن بیستم به واسطه وجود اسیداروسیک در روغن و گلوکوزینولات درکنجاله‌، مصرف آن محدود گردیده اما به تدریج با ایجاد ارقام دوصفر و سه‌صفر که مقدار اسیداروسیک، گلوکوزینولات و فیبر آنها بر پایه 2 درصد و 30 میکرومول در هر گرم کنجاله تنظیم شده بود فصل تازه‌ای در تولید این گیاه گشوده گردید (پیروزبخت ، 1375. کاظمی ، 1377. نبوی محلی ، 1376).

با گذشت زمان بر اهمیت و ارزش مصرف روغن کلزا افزوده شده می باشد. بطوریکه امروزه متخصصان بهداشت مواد غذایی در کانادا مصرف روغن کلزا را به دلیل فراوانی اسیدهای چرب اشباع نشده برای بیماران قلبی توصیه می‌کنند(میر بلوک ، 1379).

کیفیت دانه کلزا تا حدود زیادی به اندازه روغن آن بستگی دارد. درکل کلزا دارای حدود 40 درصد روغن نباتی بوده و کیفیت روغن در ارقام جدید بسیار مطلوب و به دلیل داشتن بیش از 60 درصد اسیداولئیک بهترین کیفیت روغن را داراست. درصد روغن گونه‌های مختلف تا حدی ممکن می باشد تحت تأثیر شرایط محیطی قرار گیرد. عوامل محیطی حداقل به همان اندازه عوامل ژنتیکی می‌تواند بر اندازه روغن ارقام متعلق به یک گونه مؤثر باشد. از اینرو انتظار می‌رود که تغذیه کلزا به عنوان یک عامل محیطی ویژه در تعیین اندازه روغن اهمیت داشته باشد (میر بلوک ، 1379. نبوی محلی ، 1376).

ترکیب اسیدهای چرب تأثیر مهمی در کیفیت روغن کلزا دارد و عوامل محیطی برعکس عوامل وراثتی، تأثیر کمی بر ترکیب اسیدهای چرب دارند. روغن کلزا با نسبتهای بالای اسیداروسیک موجب لاغری حیوانات آزمایشگاهی و خوکها شده می باشد. چنین جیره غذایی می‌تواند سبب مصرف غیر عادی چربی در عضلات قلب و ماهیچه‌های بدن همراه با تغییرات نامطلوبی در بافت میوکارد گردد. در صورتی که بهره گیری از روغن کلزا با حداقل اسیداروسیک این عوارض را درپی نخواهد داشت. روغن کلزا دارای اسیداروسیک اندک اساساً حاوی مقادیر زیاد اسیداولئیک می‌باشد اما اندازه اسیدلینولئیک آن نسبت به بسیاری از روغن‌های گیاهی بیشتر می‌باشد (احمدی و همکاران ، 1377).

روغن کلزا در مقایسه با روغن‌های حاصل از دانه‌های روغنی دیگر نظیر آفتابگردان، ذرت و سویا به دلیل دارا بودن اسیدهای چرب اشباع نشده و فاقد کلسترول از کیفیت تغذیه‌ای بالایی برخوردار می باشد(آینه بند ، 1371).

در میان دانه‌های روغنی گیاه کلزا جایگاه ویژه‌ای دارد بطوریکه با داشتن متجاوز از 42 درصد روغن دانه اندازه روغن آن از آفتابگردان، سویا، پنبه و گلرنگ بیشتر بوده و کیفیت روغن آن در ارقام جدید به دلیل دارا بودن بیش از 60 درصد اولئین  بهتر از سایر دانه‌های روغنی می‌باشد. کنجاله آن در ارقام جدید کیفیتی نزدیک به کنجاله سویا داشته و دارای 40 درصد پروتئین می باشد. به این ترتیب زارع با کاشت هر هکتار کلزا درحدود 3 تن دانه از هر هکتار معادل تولید 1200 کیلوگرم روغن نباتی و 1650 کیلوگرم کنجاله برداشت می‌نماید که این امر در صورت کاشت سایر دانه‌های روغنی حاصل نمی‌گردد (سید احمدی و همکاران ، 1384).

علاوه بر موردها ذکر گردیده، کلزا قادر می باشد در بسیاری از عرض‌های جغرافیایی بالا تا عرض‌های جغرافیایی پایین تر کشت گردد بطوریکه وجود ارقام بهاره و پاییزه انعطاف مناسبی را برای آن در ارتباط با اقلیم‌ها و نواحی گوناگون آب و هوایی ایجاد نموده می باشد(فقیه ، 1379).

در مجموع میتوان مزایای کشت کلزا را نسبت به سایر دانه‌های روغنی در موردها ذیل جستجو نمود:

– تولید روغن بیشتر با مصرف آب کمتر.

– قابلیت کشت پاییزه و عدم رقابت با محصولات زراعی کشت‌های بهاره و تابستانه.

– امکان کشت در شرایط دیم و زمین‌های آیش.

– قابلیت کاشت، داشت و برداشت با ادوات زراعی گندم و جو و بی‌نیازی به ماشین‌های زراعی خاص و سرمایه گذاری جدید برای خرید آنها.

– درآمد زایی بیشتر برای کشاورزان درمقایسه با کاشت غلات.

– جلوگیری از فرسایش خاک و شسته شدن ازت آن در فصل بارندگی.

– ایجاد اشتغال برای کشاورزان در زمستان و کاهش مهاجرت‌های فصلی روستاییان.

– کمک به تأمین سلامت مصرف‌کنندگان روغن‌های خوراکی (سورزنچی ، 1382). دانلود متن کامل در سایت sabzfile.com

این مطلب رو هم توصیه می کنم بخونین:   دانلود پایان نامه ارشد : بررسی تأثیر تراکم های مختلف کشت گندم در شرایط دیم

 

1-2- فرضیه‌ها

  • نوع و زمان مصرف عناصر کم مصرف یعنی محلول‌پاشی در هنگام خروج روزت و گلدهی باعث افزایش عملکرد می گردد.
  • دزهای مختلف کودهای آهن و روی بر عملکرد کلزا و بالا رفتن درصد روغن دانه تأثیر خواهند داشت.
  • مصرف کودهای آهن و روی با هم اثر متقابل خواهند داشت.

1-3- اهدف

با در نظر داشتن اینکه عناصر در خاک تحت تأثیر عوامل خاکی و دیگر عوامل قرار می‌گیرند به فرمهایی تبدیل می شوند که غیر قابل جذب برای گیاه  می شوند، و گیاه به این عناصر نیاز دارد، لزوم بهره گیری از روش‌هایی که بتوان این عناصر را به گونه‌ای در اختیار گیاه قرار‌ داد که گیاه بتواند به راحتی از آن بهره گیری کند و چرخه زندگی خود را بدون هیچ کم و کاستی به پایان برساند را اظهار می کند. بر اساس این مطالب اهداف زیر را میتوان در این پژوهش دنبال نمود:

1 –  شناخت تأثیر محلول پاشی کودهای آهن و روی بر عملکرد کلزا.

2 – شناخت تأثیر کود آهن و روی بر عملکرد روغن دانه کلزا.

3 – تعیین بهترین اندازه دز مصرفی کود آهن و روی در کلزا.

1-4- مراکز پراکنش کلزا

گرچه مبدأ گونه‌های مختلف کلزا کاملاً روشن نیست. احتمال می‌رود گونه Brassica napus از تلاقی بین گونه‌های B.rapa  و B.oleracea به وجود آمده باشد. زیرا منشأ گونه اخیر از منطقه مدیترانه می باشد، اعتقاد بر‌این می باشد که گونه  B.napusباید از جنوب اروپا منشأ گرفته و از آنجا در اوایل قرن 18 به آسیا وارد شده باشد (داونی و رابلین،1989).