تکه هایی از متن پایان نامه به عنوان نمونه :

(ممکن می باشد هنگام انتقال از فایل اصلی به داخل سایت بعضی متون به هم بریزد یا بعضی نمادها و اشکال درج نشود اما در فایل دانلودی همه چیز مرتب و کامل می باشد)

چکیده

 

بذر اغلب گیاهان دارویی به دلیل سازگاری اکولوژیکی با شرایط محیطی، دارای انواع خواب می‌باشند. شناخت عوامل اکوفیزیولوژیکی مؤثر بر رفع خواب و ایجاد شرایط بهینه برای جوانه‌زنی بذر گیاهان دارویی جهت تولید و پرورش آنها، یک امر ضروری می باشد. به همین مقصود جهت ارزیابی اثر تیمارهای مختلف بر شکستن خواب و تحریک جوانه‌زنی بذور شش گونه مهم گیاهان دارویی شامل زیره سبز (Cuminum cyminum L.زیره سیاه ایرانی (Bunium percicum B.کرفس کوهی (Kelussia  odoratissima M.)، بادرنجبویه (Melussia officinalis L.)، سرخارگل (Echinacea purpurea L.) و چویل (Ferulago angulata B.) از کلکسیون بخش تحقیقات گیاهان دارویی مرکز تحقیقات جهاد کشاورزی اصفهان جمع‌آوری گردید. آزمایش جوانه‌زنی در قالب طرح کاملاً تصادفی با 10 تیمار، در 4 تکرار انجام گردید. تیمارها شامل:  1- شاهد (آب مقطر) 2-محلول نیترات پتاسیم یک درصد 3-محلول نیترات پتاسیم سه درصد 4-محلول 500 قسمت در میلیون(ppm) جیبرلیک اسید(Gibberellic acid). 5-محلول  1000 ppm جیبرلیک اسید 6- آب گرم (50 درجه سانتی‌گراد) 7-سرمادهی مرطوب 8-سائیدن مکانیکی بذر 9-تنش اسمزی بذر با PEG (Polyethylene glycol) 14700،( 5/1- بار ) 10-تنش اسمزی بذر با پلی اتیلن گلیکول (PEG) 14700،) 3- بار). نتایج این مطالعه نشان داد که بهترین تیمار برای رفع خواب بذر زیره سبز که منجر به بیشترین سرعت و درصد جوانه‌زنی گردید، سرمادهی مرطوب و جیبرلیک اسید 500 و 1000 ppm بود. برای گیاه سرخارگل، تیمارهای جیبرلیک اسید 500 و 1000 ppm بیشترین سرعت و درصد جوانه‌زنی را باعث شدند. برای رفع خواب بذر بادرنجبویه، بهترین پیش‌تیمار پلی‌اتیلن گلیکول 5/1-  و 3- بار و جیبرلیک اسید 1000 ppm بود. بیشترین درصد و سرعت جوانه‌زنی بذر زیره سیاه با اعمال ‌تیمارهای سرمادهی مرطوب 8 هفته‌ای و جیبرلیک اسید 1000  ppmمشاهده گردید. در گیاه کرفس کوهی و چویل، تنها تیماری که باعث جوانه‌زنی و شکستن خواب بذر این گیاه گردید، تیمار سرمادهی مرطوب 10 هفته‌ای بود.

کلمات کلیدی:

خواب بذر، جوانه‌زنی، زیره سبز، زیره سیاه ایرانی، بادرنجبویه، کرفس کوهی، سرخارگل، چویل.

1-مقدمه

توانایی بذرها در به تأخیر انداختن جوانه‌زنی خود تا زمانی که مکان و زمان برای استقرار آن‌ها مساعد باشد، یکی از مکانیزم‌های مهم بقا در گیاهان می باشد. خواب بذر[1] (کمون بذر) ممکن می باشد برای تحلیل‌گران و محققان بذر چالش پیچیده و معمّا‌گونه‌ای باشد، امّا روشی می باشد که برای بقا و سازگار شدن گیاهان با محیط رشدشان ضروری می باشد (McDonald,2005).

خواب بذر، یک صفت قابل توارث به شمار می‌رود و شدت توارث‌پذیری آن به شرایط محیطی حاکم در طی نمو بذر بستگی دارد. به گونه معمول گیاهانی که تاریخچه اهلی شدن آن‌ها طولانی می باشد نسبت به گیاهان وحشی و گیاهانی که از تاریخچه اهلی شدن آن‌ها چندان نمی‌گذرد، خواب کمتری دارند (کیانی،1386). زمانی که بذر گونه‌های اهلی شده دارای خواب باشد، تولید کنندگان بذر، خریداران و تحلیل‌گران بذر با مشکل روبرو می شوند. در بعضی محصولات زراعی از قبیل غلات زمستانه، داشتن حدّی از خواب جهت جلوگیری از جوانه‌زنی بذرها روی بوته مادری[2] قبل از برداشت و کمک به حفظ کیفیت بذر، ضروری می باشد. خواب ممکن می باشد سبب حفظ بذرهای گونه‌های مختلف در خاک برای چندین سال و بدون اینکه جوانه بزنند، گردد. این مسأله دلیل حضور علف‌های هرز و گیاهان ناخواسته در مزارعی می باشد که به گونه متوالی کشت می شوند(Baskin,2003).

تصور غلطی که در مورد خواب بذر هست این می باشد که خواب به عنوان استراحت بذر در غیاب شرایط مناسب برای جوانه‌زنی در نظر گرفته می گردد. این حالت را اغلب سکون[3] می‌نامند. امّا خواب واقعی به حالتی اطلاق می گردد که بذرها حتّی در شرایط محیطی مناسب برای جوانه‌زنی هم جوانه نمی‌زنند(McDonald,2005).

کیفیت بذر، شامل خصوصیات ژنتیکی همچون، خواب بذر، قوه نامیه[4]، قدرت جوانه‌زنی، بنیه یا قدرت بذر[5]، اندازه رطوبت، قابلیت انبارداری بذر، زوال یا عمر بذر می‌باشد. امروزه کشاورزان به خصوص در کشورهای در حال توسعه با مشکلاتی از قبیل ناهمگنی خاک و عدم وجود شرایط مناسب ساختمان خاک مواجه هستند،که همین مسأله سبب بروز مورد هایی مانند کاهش درصد جوانه‌زنی و عدم سبز شدن یکنواخت بذرها، رشد نابرابر گیاهان جوانه زده و رقابت نابرابر آن‌ها با همدیگر در بهره گیری از منابعی نظیر نور، مواد غذایی و آب شده و این عوامل سبب تفاوت در وزن توده زنده گیاهان و نهایتاً عملکرد آن‌ها می گردد. پس با در نظر داشتن شاخص‌های کیفیت بذر، می‌توان از پیش‌تیمارهای مختلف قبل از فرآیند جوانه‌زدن جهت حصول حداکثر جوانه‌زنی بهره گیری نمود.

پیش تیمار یا پرایمینگ[6] عبارتست از جذب آب به مقدار لازم برای آغاز وقایع جوانه‌زنی که با خشک کردن بعدی همراه می باشد. هدف از اجرای پرایمینگ افزایش درصد جوانه‌زنی، کوتاه کردن متوسط زمان جوانه‌زنی، بهبود رشد و افزایش قدرت گیاهچه در طیف وسیعی از شرایط محیطی مناسب و نامناسب می باشد(McDonald,2005).این روش در گیاهان دارای بذر ریز نظیر کلزا و یونجه و محصولاتی با ارزش اقتصادی، همچون گیاهان دارویی، که به خروج سریع و یکنواخت نیازمندند، موفقیت‌آمیز بوده می باشد (امید بیگی،1384).

به منظوراهلی کردن و کشت گیاهان وحشی و خودرو که دارای خواص دارویی هستند، مطالعات زیادی صورت پذیرفته می باشد. عمده مشکل کشت این قبیل گیاهان، داشتن دوره خواب در بذر این گیاهان می باشد که سبب کاهش درصد جوانه‌زنی و معضلات بعدی می گردد(امید بیگی،1384). به دلیل عوارض مربوط به داروهای شیمیایی، امروزه اکثر جوامع به سمت داروهای گیاهی متمایل شده‌اند. جمع‌آوری این گیاهان خودرو از کوه و جنگل‌ها به تنوع زیستی خسارت زیادی وارد کرده می باشد. پس اهلی کردن و تولید این قبیل گیاهان بیش از گذشته نمود پیدا می کند و اوّلین گام جهت حصول تولید و عملکرد بالا، غلبه بر خواب بذر این قبیل گیاهان با بهره گیری از انواع پیش‌ تیمارها می‌باشد.

با در نظر داشتن موردها تصریح شده، مهم‌ترین اهداف این پژوهش عبارت بودند از:

تعیین بهترین و مناسب‌ترین پیش‌ تیمارهای مؤثر بر افزایش سرعت و درصد جوانه‌زنی بذور گیاهان دارویی زیره سبز، زیره سیاه ایرانی، کرفس کوهی، بادرنجبویه، سرخارگل و چویل.

-مروری بر تحقیقات انجام شده

2-1- خواص دارویی و اهمیت زیره سبز

زیره سبز با نام علمی  Cuminum  cyminum L. گیاهی می باشد بوته‌ای و علفی یکساله به ارتفاع حداکثر 50 سانتی‌متر. ساقه‌ی این گیاه راست و دارای انشعابات دوتایی می باشد. ریشه‌ی آن باریک و بلند و به رنگ سفید می باشد. برگ‌ها به خاطر تقسیمات و بریدگی‌های زیاد باریک و نخی‌شکل هستند و به صورت متناوب بر روی ساقه قرار گرفته‌اند. گل‌ها کوچک به رنگ سفید و گاهی صورتی می‌باشند که مجموع آن‌ها به صورت چتر مرکب در انتهای ساقه قرار گرفته‌اند(کیانی،1386). میوه‌ها دوکی شکل و به طول حداکثر 6 میلی‌متر و عرض 5/1 میلی‌متر می‌باشند که سبز کم رنگ مایل به خاکستری هستند و بوی معطری دارند. بجز میوه، قسمت‌های دیگر گیاه نیز معطر می باشد. قسمت مورد بهره گیری این گیاه میوه‌های آن می باشد که سرشار از اسانس می‌باشد.جنس، گونه، نوع اسانس و ترکیبات گیاه زیره‌ی سبز با زیره‌ی سیاه کاملاً متفاوت می باشد و اثرات دارویی آن‌ها نیز در بعضی موردها تفاوت دارد.بیشترین مصرف زیره‌ی سبز در جهان در صنایع غذایی، ادویه‌جات، طعم دهنده‌ها، خوشبو کننده‌ها و صنایع عطرسازی می‌باشد.به علاوه‌ها از اسانس زیره‌ی سبز در صنایع آرایشی و بهداشتی و صنایع غذایی بهره گیری می گردد (امیدبیگی، 1381). جستجو در سایت :   

2-2-خواص دارویی و اهمیت زیره سیاه ایرانی

زیره سیاه ایرانی با نام علمی Bonium percicum B.  گیاهی می باشد دو ساله مانند هویج (بعضی از ارقام آن یکساله می باشد)، ساقه آن توخالی و برگ های آن سبز با بریدگی و تقسیمات دو مرتبه‌ای که به صورت نوار نخی مانند می باشد. گل‌های آن سفید رنگ به صورت چتر مرکب که در انتهای ساقه‌های گل دهنده که بلندی آن‌ها به 90-50 سانتی متر می‌رسد ظاهر می گردد. ریشه آن دوکی شکل و میوه آن کشیده و باریک به طول 5 میلی‌متر که در دو طرف باریک می گردد. ارقام دو ساله زیره سیاه احتیاج به یک دوره رویش دوم برای رسیدن میوه دارد (صابر آملی،1382). گل های زیره سیاه معمولاً در اردیبهشت سال دوم ظاهر می گردد و 5/2-2 ماه بعد میوه آن که زیره می باشد می‌رسد و همین که تقریباً میوه‌ها به رنگ قهوه‌ای درآمد، برداشت محصول بایستی با احتیاط آغاز گردد.گیاه زیره سیاه از گیاهان قدیم می باشد که از روزگاران کهن، بشر آن را شناخته و از اوایل قرون وسطی کشت آن در اروپا، آغاز در سیسیل و جنوب جزایر اسکاندیناوی آغاز شده. در کتابهای طب سنتی گیاهی آلمان که قرن 12 میلادی چاپ گردیده‌اند در همه آن ها از این گیاه به نام Kummich نام برده شده می باشد.

از زیره سیاه به عنوان محرک اشتها، ضد تشنج، معرق و اسانس آن ضد قارچ می باشد و یکی از مصارف مهم زیره سیاه به عنوان چاشنی و ادویه در صنایع غذایی می باشد (امیدبیگی، 1381).

2-3-خواص دارویی و اهمیت کرفس کوهی

کرفس کوهی با نام علمی  Kelussia odoratissima M. یکی از گونه‌های منحصر به فرد گیاهان دارویی ایران و از خانوادهUmbelliferaceae  می‌باشد که به عنوان سبزی معطر در غذا مصرف می گردد و نیز به لحاظ دارا بودن خواص دارویی بسیار، مانند تقویت کنندگی قلب، ضدعفونی کنندگی، کم کردن قندخون، کاهش فشارخون و غیره در گیاه درمانی مورد بهره گیری فراوان قرار می‌گیرد(امید بیگی،1384).

خصوصیات کرفس کوهی

کرفس کوهی را مظفریان در سال 2003 به عنوان گونه‌ای از جنس Kelussiae معرفی نمود، این گیاه که جنبه دارویی و غذایی دارد مختص بعضی مراتع ایران می باشد. تاکنون وجود این گونه در سایر مناطق در سطح جهان گزارش نشده می باشد (کیانی،1386).کرفس کوهی برخلاف بعضی صاحب‌ نظران گیاه شناسی در ایران که آن را گیاهی دو ساله معرفی کرده‌اند، گیاهی می باشد چندساله که ارتفاع آن تا 120 سانتی‌متر می‌رسد. دارای ریشه‌ای راست و دوکی شکل به همراه غده بزرگی در قسمت فوقانی می باشد که این قسمت مملو از مواد غذایی مورد نیاز گیاه و تجدید نسل گیاه می‌باشد.

برگ ها دارای بریدگی‌های پنجه‌ای و دو قاعده دارای دمبرگ‌های بلند و بدون غلاف می‌باشد.گل آذین کرفس کوهی با گل‌های زرد رنگ به صورت چتر انتهایی کاملاً بارور و چترهای جانبی که اغلب گل‌های نر و غیر بارور و به صورت دو تا هشت‌ تایی هستند. بذر این گیاه درشت و صفحه‌ای شکل به رنگ قهوه‌ای مایل به زرد می باشد و در سطح بذر سه رگ کاملاً برجسته به رنگ زرد نظاره می گردد (کیانی،1386).

2-4-خواص دارویی و اهمیت بادرنجبویه

بادرنجبویه با نام علمیMelissa Officinalis L. مانند گیاهان دارویی می باشد که در تمام تقسیم‌بندی‌های گیاهان، جزء گیاهان دارویی درجه اول و سبز معرفی می گردد (کیانی،1386). این گیاه نیرو دهنده و ضد تشنج می باشد و به علاوه مقّوی معده، بادشکن، تسهیل کننده اقدام هضم و به خاطر تحریک جریان خون باعث ادرار و عرق می گردد و همچنین بیماری های کولیت روده، چنگ‌زدگی معده، تپش قلب، سردرد و سرگیجه و هم چنین در درمان اختلالات گوارشی و قلبی دارای منشأ عصبی و اضطراب، کاربرد فراوانی دارد (مجنون حسینی و دوازده امامی، 1386).

2-5-خواص دارویی و اهمیت سرخارگل
دانلود متن کامل در سایت sabzfile.com
سرخارگل گیاهی می باشد با نام علمی Echinacea purpurea L. علفی و چند ساله از تیره‌ی کاسنی می‌باشد که ارتفاع آن حداکثر به 1 تا 5/1 متر می رسد. برگ‌های پایین ساقه تخم مرغی تا نیزه‌ای شکل هستند که حداکثر 30 سانتی متر طول و 20 سانتی‌متر عرض دارند. ساقه از انشعابات فراوانی برخوردار بوده و دارای پرزهای زبر و خشنی می باشد. گل ها معمولاً به رنگ ارغوانی، صورتی، قرمز ارغوانی، زرد و نارنجی دیده می گردد و دیسک مرکز آنها (گل‌های لوله‌ای) سبز تیره، قهوه‌ای تیره و سیاهرنگ می‌باشد(امید بیگی،1381).

این گیاه، همیشگی با چهارگونه و شش واریته می باشد که همگی بومی آمریکای شمالی هستند و در ایالت متحده و کانادا در سطح وسیع کشت می گردد. در اروپا، استرالیا و روسیه نیز کشت و کار آن رواج داردWills & Stuart, 2002)). سه گونه به صورت تجاری شناخته شده‌اند که عبارتند از:

  1. Echinacea purpurea
  2. E. pallida var pallida
  3. E. pallida var anyustifolia

این گیاه برای اولین بار در سال 1372 توسط دکتر رضا امیدبیگی به ایران آورده گردید و توسط دکتر سید محمد فخر طباطبایی به نام سرخارگل نامگذاری گردید.

بومیان آمریکا از اوایل قرن 17 میلادی از این گیاه برای درمان مارگزیدگی، بیماری‌های لثه و دهان، سرماخوردگی و … بهره گیری می‌کرده‌اند. سرخارگل امروزه به عنوان یکی از مهمترین گیاهان دارویی در جهان مطرح می باشد و کشت آن به صورت فزاینده‌ای در حال افزایش می باشد. از آنجا که این گیاه خاصیت تقویت سیستم ایمنی بدن و ضد ویروس دارد، در درمان بسیاری بیماری‌های ویروسی می توان از آن بهره گیری نمود و امروزه به عنوان کاندیدای درمان بیماری ایدز مطرح می‌باشد (فارماکوپه گیاهی ایران،1383).

2-6-خواص دارویی و اهمیت چویل

چیل با نام علمی Ferulago angulata B. گیاهی می باشد چندساله که دارای ساقه ضخیم با خطوط طولی و شیاردار می باشد. برگ‌ها دارای بریدگی، سبزکمرنگ و متمایل به تیره می باشد. گل‌ها کوچک، زرد رنگ و مجتمع در گل آذین چتر مانند می‌باشند (رضازاده و همکاران، 1382). جنس Ferulago دارای 35 گونه می باشد که به صورت وحشی در ایران رشد می‌کنند (Javidnia,2006). این گیاه در صنعت داروسازی، عطر و ادکلن سازی و کرم سازی با ارزش می باشد(کیانی،1386). اسانس آن دارای خاصیت ضدعفونی کنندگی می باشد که در پزشکی بهره گیری می گردد. با این حال مطالعه‌های فیتوشیمیایی کمی بر روی این گیاه صورت پذیرفته می باشد، امّا اثر تقویت کنندگی و تسکین دهنده دارد و در درمان بیماری‌های گوارشی و نیز درمان کرم‌های روده‌ای مورد بهره گیری واقع می گردد) فارماکوپه گیاهی ایران،1383).

-7-تعریف پیش‌تیمار بذر (پرایمینگ بذر)

این مطلب رو هم توصیه می کنم بخونین:   دانلود پایان نامه ارشد : بهینه‌سازی مصرف ازت در زراعت پایدار لوبیا