(رقم زودرس 540 و میان­رس 666) به عنوان کشت دوم بعد از برداشت گندم پاییزه

استاد راهنما

دکتر عیسی افشار

استاد مشاور

مهندس غضنفر محمدی­نیا

برای رعایت حریم خصوصی نام نگارنده پایان نامه درج نمی گردد

(در فایل دانلودی نام نویسنده موجود می باشد)

تکه هایی از متن پایان نامه به عنوان نمونه :

(ممکن می باشد هنگام انتقال از فایل اصلی به داخل سایت بعضی متون به هم بریزد یا بعضی نمادها و اشکال درج نشود اما در فایل دانلودی همه چیز مرتب و کامل می باشد)

عنوان                            صفحه

مقدمه                           1                                                                                               

فصل اول: مفاهیم و کلیات  

1-1- فرضیه­های پژوهش: 5

1-2- هدف از اجرای این پژوهش    5

فصل دوم: مروری بر پژوهش­های پیشین  

2-1) معرفی و اهمیت ذرت شیرین  7

2-1-1- موردها مصرف ذرت شیرین  8

2-2) اهمیت اقتصادی ذرت شیرین در ایران و جهان  9

2-3) ویژگی‌های گیاه‌شناسی ذرت شیرین  10

2-3-1- ویژگی‌های اکوفیزیولوژیک ذرت شیرین  10

2-4) زمان برداشت، حمل و نقل و نگهداری ذرت شیرین  11

2-5) اثر کود شیمیایی بر خصوصیات کمی و کیفی گیاهان  12

2-6) اهمیت مطالعه نیتروژن  14

2-7) مخاطرات زیست محیطی نیتروژن  15

2-8) کودهای نیتروژنی  16

2-9) تأثیر کودهای نیتروژنی بر عملکرد ذرت   17

2-9-1- تأثیر نیتروژن بر وزن هزار دانه  17

2-9-2- تأثیر نیتروژن بر تعداد بلال در متر مربع  18

2-9-3- تأثیر نیتروژن بر تعداد دانه در بلال  19

2-9-4- تأثیر نیتروژن بر عملکرد دانه و بلال  20

2-9-5- تأثیر نیتروژن بر عملکرد علوفه و بیولوژیک   22

2-9-6- تأثیر نیتروژن بر شاخص برداشت، ارتفاع و قطر ساقه و طول و قطر بلال  23

2-9-7- تأثیر نیتروژن بر اندازه پروتئین دانه  24

2-10) هیبریدهای ذرت شیرین، عملکرد و اجزای عملکرد آن­ها 25

فصل سوم: مواد و روش­ها

3-1) موقعیت جغرافیایی محل اجرای طرح  31

3-2) ویژگی­های خاک محل آزمایش    31

3-3) عملیات کاشت تا برداشت   32

3-3-1- هیبرید مورد کاشت   32

3-3-2- آماده­سازی زمین و چگونگی­ی کشت   32

3-4) چگونگی­ی اجرای آزمایش و صفات مورد اندازه­گیری  33

3-4-1- اعمال تیمارهای آزمایش    33

3-4-2- تاریخ و چگونگی­ی نمونه­گیری  33

3-4-3- صفات اندازه­گیری شده در ذرت شیرین  34

3-4-4- اندازه‌گیری پروتئین دانه و علوفه‌ی گیاه 35
جستجو در سایت :   


3-5) نرم­افزارهای مورد بهره گیری برای تجزیه و تحلیل آماری  36

3-6) نقشه‌ی طرح آزمایشی  37

فصل چهارم: نتایج و بحث  

4-1) عملکرد و اجزای عملکرد ذرت شیرین  39

4-1-1- عملکرد بلال تر و دانه­ی کنسروی  39

4-1-2- تعداد بلال در متر مربع  42

4-1-3- تعداد دانه در بلال (تعداد ردیف در بلال× تعداد دانه در ردیف) 43

4-1-4- وزن هزار دانه  44

4-1-5- عملکرد علوفه­ی تر و خشک   45

4-1-6- عملکرد بیولوژیک   50

4-1-7- طول دوره رشد  51

4-1-8- طول بلال  51

4-1-9- قطر بلال  52

4-1-10- ارتفاع بوته  53

4-1-11- قطر ساقه  55

4-1-12- شاخص برداشت بلال­تر 56

4-1-13- اندازه پروتئین دانه  57

4-3) اختصار­ی نتایج و نتیجه­گیری  60

4-4) پیشنهادات   61

4-5) منابع مورد بهره گیری 62

چکیده:

 

به مقصود مطالعه اثر سطوح مختلف نیتروژن و رقم­های هیبرید زودرس و میان­رس بر عملکرد، اجزای عملکرد و درصد پروتئین ذرت شیرین، آزمایشی در سال 1390 در منطقه دمچنار یاسوج اجرا گردید. آزمایش به صورت کرت­های خرد شده، در قالب طرح بلوک­های کامل تصادفی در سه تکرار انجام گردید. عامل­ اصلی آزمایش شامل چهار سطح کود نیتروژن (صفر، 50، 100 و 150 کیلوگرم نیتروژن خالص در هکتار از منبع اوره) و عامل فرعی شامل دو رقم هیبرید (رقم زود رس 540 و میان رس 666) بودند. نتایج نشان داد که برهمکنش نیتروژن و رقم­های هیبرید بر عملکرد بلال­تر اثر معنی­دار دارد. تیمار نیتروژن 150 کیلوگرم در هکتار و رقم هیبرید میان رس بر عملکرد بلال تر معادل 1892 گرم در متر مربع تفاوت معنی­داری را با سایر تیمارها نشان می­داد. تیمار 100 کیلوگرم نیتروژن خالص در هکتار بیشترین اثر مستقیم را بر عملکرد دانه کنسروی معادل 27/521 گرم در متر مربع داشته می باشد و هیبرید میان­رس با عملکرد دانه کنسروی معادل 57/498 گرم در متر مربع عملکرد بیشتری را نسبت به رقم زودرس از خود نشان داد. اثر نیتروژن بر وزن هزار دانه معنی­دار گردید. بیشترین وزن هزار دانه معادل 99/141 گرم در سطح 150 کیلوگرم نیتروژن در هکتار به دست آمد. نتایج نشان داد که اثر  نیتروژن و هیبرید هر کدام به تنهایی بر عملکرد علوفه­ی تر و عملکرد بیولوژیک معنی­دار گردید. بیشترین عملکرد علوفه­ی تر در سطح 150 کیلوگرم نیتروژن معادل 8/2436 گرم در متر مربع و کمترین عملکرد علوفه­ی تر معادل 4/14700 گرم در متر مربع در تیمار صفر کودی به دست آمد. هیبرید میان­رس نیز بیشترین عملکرد علوفه­ی تر را معادل 2225 گرم در متر مربع از خود نشان داد. بیشترین عملکرد بیولوژیک در سطح 150 کیلوگرم نیتروژن معادل 1/4087 گرم در متر مربع به دست آمد. هیبرید میان­رس بیشترین عملکرد بیولوژیک معادل 3616 گرم بر متر مربع را نشان داد. نیتروژن و هیبرید هر کدام بر اندازه پروتئین دانه اثر معنی­دار داشتند. بیشترین اندازه پروتئین دانه در تیمار 150 کیلوگرم نیتروژن معادل 18/12 درصد به دست آمد و هیبرید میان­رس بیشترین اندازه پروتئین دانه معادل 32/10 درصد را نشان داد. در کل به نظر می­رسد که بهره گیری از هیبرید میان­رس و به کاربردن 150 کیلوگرم نیتروژن خالص در هکتار منجر به حصول حداکثر عملکرد می­گردد.
دانلود متن کامل در سایت sabzfile.com
کلمات کلیدی: عملکرد، ذرت شیرین، ذرت زودرس و میان­رس، نیتروژن

  • مقدمه

در میان ارقام گوناگون ذرت، ذرت شیرین ­به­ صورت مستقیم و غیر مستقیم تأثیر مهمی در تغذیه بشر، تعلیف دام، تغذیه طیور و صنعت دارد. در سال­های اخیر، کوشش­های بسیاری برای افزایش سطح زیر کشت صورت گرفته می باشد و تحقیقات در زمینه­های مختلف و مرتبط با زراعت آن ادامه دارد. این محصول از یک سو زودرس­تر از ذرت معمولی می باشد و از سوی دیگر قبل از رسیدن فیزیولوژیکی دانه برداشت می­گردد، که می­تواند به عنوان یک گیاه جایگزین برای کشت دوم مورد توجه قرار گیرد. ذرت شیرین منبع سرشاری از قند، فیبر، مواد معدنی و انواع ویتامین­ها می باشد که می­تواند تأثیر مهمی را در تغذیه بشر به ویژه در تغذیه­ی کودکان اعمال کند. به گونه کلی از ذرت شیرین به صورت کنسروی­، بلالی، آب­پز، آردی و نیز به صورت تازه در سوپ و سالاد بهره گیری می­گردد. برداشت ذرت شیرین زمانی صورت می­گیرد که علوفه­ی آن کاملاً سبز می باشد، از طرف دیگر در همین زمان کمبود علوفه در بعضی مناطق هست، پس ذرت شیرین در این مناطق علاوه بر تغذیه­ی بشر، می­تواند برای علوفه­ی دام نیز مورد بهره گیری قرار گیرد. ذرت شیرین به عنوان یک گیاه زراعی هنوز در ایران معمول نبوده می باشد و بیشتر از آن به عنوان یک محصول تجملی نام می­برند. به همین دلیل پژوهش­های انجام شده بر روی این گیاه بسیار کم و پراکنده می­باشد.

تولید جهانی ذرت در سال 2009 حدود 791 میلیون تن در سال بود که تقریبا 39 درصد آن در ایالات متحده‌ی آمریکا کشت گردید. این کشور نه تنها بزرگ­ترین تولید کننده‌ی ذرت می باشد، بلکه از نظر صادرات مقام اول را دارا می‌باشد. سایر کشورهای تولید کننده‌ی عمده­ی ذرت؛ چین، برزیل، مکزیک، هند، آفریقای جنوبی، آرژانتین، اوکراین و کانادا هستند. سطح زیر کشت ذرت در سال 1383، در ایران برابر 286 هزار هکتار و اندازه تولید کل برابر 1 میلیون و 940 هزار تن ذرت دانه­ای و هم­چنین سطح زیر کشت ذرت در سال 1382، 267 هزار هکتار و در سال 1381، 218 هزار هکتار و اندازه تولید آن در سال 1381 برابر یک میلیون و 450 هزار تن بوده می باشد. استان­های فارس ، خوزستان و کرمانشاه از نظر سطح زیر کشت و تولید در مقام­های اول تا سوم قرار دارند.

با مصرف بیش از حد کود شیمیایی نیتروژنه، احتمال آلودگی آب­های سطحی و تحت‌الارضی توسط نیترات هست. مقدار نیتروژن اضافه بر مصرف گیاه، آغاز در افق بالای خاک تجمع می­یابد و سپس طی آبیاری و بارندگی‌های زمستانه به تدریج تحت شستشو قرار می­گیرد و در نهایت موجب آلودگی منابع آب­های زیرزمینی خواهد گردید. از دیدگاه اقتصادی با افزودن کود شیمیایی تا رسیدن به حداکثر عملکرد، به ندرت به صرفه خواهد بود؛ زیرا کاربرد کود معمولا دارای هزینه می باشد و با نزدیک شدن به حداکثر رشد، عکس­العمل گیاه به کود نیز کم می گردد. هنگامی‌ می‌توان مقدار زیادی کود مصرف نمود که ارزش اضافی، اقتصادی گیاه و عملکرد بالا باشد و یا کود ارزان قیمت در دسترس باشد. روش مناسب مصرف کود باعث افزایش جذب، کاهش تلفات و کاهش خطرات آلودگی زیست محیطی می گردد. پس با در نظر داشتن این نکات دریافت می گردد که انتخاب اندازه و نوع مناسب کود نیتروژن و روش مناسب مصرف، می‌تواند باعث کاهش هزینه­ی اضافی و افزایش کیفیت دانه و علوفه گیاه گردد.

بهره گیری از ارقام زودرس و میان­رس در محصولات کشاورزی، همواره یکی از مهمترین عوامل در تاریخ کاشت محصول خواهد بود. با در نظر داشتن محدود بودن زمان در تولید محصول بهاره، بهره گیری از ارقام زودرس قابل توصیه می­باشد؛ پس بهره گیری از ارقام زودرس­ در محصول ذرت شیرین نیز با در نظر داشتن شرایط آب و هوایی یاسوج و فاصله زمانی محدود تا کشت گیاه جدید، ضروری به نظر می­رسد و با رسیدن به حداکثر عملکرد محصول نسبت به سایر ارقام ذرت شیرین، قابل مطالعه می باشد.

کاشت دو یا چند محصول در سال، موجب بهره گیری مؤثر از منابع طبیعی موجود در بخش کشاورزی و افزایش بازدهی اقتصادی آن­ها می گردد و در بسیاری از مناطق کشور مورد توجه قرار گرفته می باشد و انتخاب ژنوتیپ‌های مناسب ذرت شیرین از لحاظ صفات زراعی و اقتصادی جهت کاشت به عنوان محصول دوم بسیار مهم می باشد. در این زمینه، انتخاب گیاه مناسب و با دوره رشد کوتاه به عنوان محصول دوم پس از برداشت گندم و جو اهمیت دارد. از دیدگاه اقتصادی، ذرت شیرین یکی از گیاهانی می باشد که می­توان به گونه موفقیت‌آمیزی از آن به عنوان کشت دوم، بعد از برداشت غلات دانه ریز مانند گندم و جو بهره گیری نمود. شهرستان یاسوج مانند مناطقی می باشد که دارای پتانسیل کشت این گیاه می‌باشد. در این منطقه کشاورزان به دلیل آگاهی کم و همچنین بر حسب سنت و عادت مبادرت به کاشت یک محصول در سال می‌کنند و معمولا پس از برداشت گندم و جو مزرعه را برای مدتی به صورت نکاشت باقی می‌گذارند که این اقدام باعث کاهش بازدهی اقتصادی در بخش کشاورزی می گردد. با در نظر داشتن اینکه در ارتباط با ارقام زودرس و میان­رس و تاریخ مناسب کاشت ذرت شیرین در این منطقه گزارشی تا به حال منتشر نشده می باشد، پس این پژوهش جهت مطالعه تأثیر کود نیتروژن و زودرسی و میان­رسی بر رشد و عملکرد ذرت شیرین بهاره به عنوان کشت دوم در منطقه یاسوج اجرا می گردد.

1-1- فرضیه­های پژوهش:

 1- با افزایش مصرف نیتروژن در هکتار، با وجود این که طول دوره رشد رویشی را افزایش       می­دهد اما این ارقام زودرس و میان­رس ذرت شیرین، می­تواند در آب و هوای یاسوج و به عنوان کشت دوم و قبل از کشت پاییزه قابل برداشت باشد.

2- با افزایش مصرف نیتروژن در واحد سطح می­توان انتظار افزایش عملکرد ذرت شیرین (دانه و بیولوژیک) به­صورت معنی­داری را داشت.

3- رقم میان­رس به دلیل طول دوره رشد بیشتر و بهره گیری بیشتر از منابع محیطی نسبت به رقم زودرس عملکرد بیشتری خواهد داشت.

4- هر دو رقم زودرس و میان­رس به دلیل داشتن دوره رشد کوتاه باعث ایجاد تداخل با کاشت محصول بعدی نمی­گردد.

5- ژنوتیپ­های مختلف دارای پتانسیل عملکرد مختلفی در شرایط منطقه می­باشد.

1-2- هدف از اجرای این پژوهش

بهبود عملکرد دانه و بیولوژیک ذرت از طریق افزایش مصرف کود اوره و تعیین سطح مطلوب.

این مطلب رو هم توصیه می کنم بخونین:   دانلود پایان نامه ارشد : تعیین سطح بهینه کاربرد کود نیتروکسین و بیوسوپرفسفات و اثر آنها بر اجزاء عملکرد در لوبیا

2- تعیین طول دوره از کاشت تا رسیدگی برای دو رقم ذرت.

  • امکان­سنجی کشت ارقام زودرس و میان­رس ذرت شیرین جهت حصول حداکثر عملکرد محصول، بلافاصله بعد از برداشت گندم به عنوان کشت دوم در منطقه یاسوج.

2- مروری بر پژوهش­های پیشین

  2-1) معرفی و اهمیت ذرت شیرین

 ذرت را گیاه دنیای جدید می‌گویند و تنها گیاه خانواده‌ی غلات می باشد که در کشورهای آمریکایی (مکزیک، آمریکای مرکزی و یا آمریکای جنوبی) تکامل یافته می باشد. طبق نتایج کاوش‌های به اقدام آمده، مشخص شده می باشد که حدود 3000 سال قبل از میلاد این گیاه در پرو وجود داشته می باشد، همچنین مشخص گردیده که نوع وحشی آن به نام ذرت آندن[1] یا ذرت مکزیکی حدود 5600 سال پیش در این کشور کشت ‌شده می باشد. قبل از سال 1492 میلادی (سال کشف آمریکا) ذرت در اروپا، آفریقا و آسیا ناشناخته بود، کریستف کلمب و سایر کاشفان در اولین مسافرت تاریخی خود به آمریکا در نوامبر سال 1492 ذرت را در حوالی کوبا نظاره کردند و آن را رایج‌ترین گیاه قاره یافتند، آن‌ها انواعی از ذرت را نظاره کردند که به وسیله‌ی قبیله‌ی سرخ پوستان ماهیز[2] کشت شده می باشد و از دانه‌های آن تغذیه می‌کردند. نام این گیاه در حقیقت از نام همان قبیله اقتباس شده می باشد. ذرت بعد از سفر دوم کریستف کلمب (سال 1494) از کوبا به اروپا و آفریقای شمالی برده شده می باشد و در اواخر قرن شانزدهم وارد آسیا گردید. (تاج­بخش و پورمیرزا، 1382). در سال 1737، لینه، گیاه‌شناس معروف، نام علمی Zea mays  را برای ذرت انتخاب نمود. کلمه‌ی Zea لغتی یونانی می باشد که ریشه‌ی آن Zein به معنی زندگی می باشد و کلمه‌ی mays نیز از نام قبیله­ی Mahis پرو اتخاذ شده می باشد (تاج ‌بخش و پورمیرزا، 1382). ذرت گیاهی تک‌لپه، ساقه بلند و یک‌ساله، از خانواده‌ی گرامینه Poaceae، زیرخانواده‌ی Maydeae، از جنس Zea و از گونه‌ی mays با 20 عدد کروموزوم می باشد (تاج ‌بخش و پورمیرزا، 1382).

ذرت شیرین با نام علمی Zea mays var saccharata و نام انگلیسی Sweet corn دارای 20 کرموزوم و از خانواده گرامینه می­باشد که با انجام جهش ژنتیکی در لوکوس Su از کروموزوم شماره 4 ذرت معمولی حاصل شده می باشد. این تغییر ژنتیکی باعث تجمع قندها و  پلی­ساکارید­های محلول در آندوسپرم دانه می­گردد (عرشی، 1379).

دانه­ی رسیده ذرت شیرین، کم و بیش ظاهری چروکیده دارد. این نوع ذرت نسبت به سایر ذرت­ها، شیرین­تر می باشد و آندوسپرم آن به همان خوبی که نشاسته دارد، قند نیز دارد. این گیاه در اصل به مقصود برداشت بلال­های لطیف و سبز در دوره­ی شیری دانه­ها کاشته می­گردد که پس از جوشاندن به مصرف می­رسند. این محصول به صورت کنسرو و یا یخ­زده برای مصارف بعدی نیز نگهداری می­گردد (میرهادی، 1380).

یکی از اهداف تولیدکنندگان ذرت شیرین، تولید بلال­هایی می باشد که آندوسپرم دانه­های آن دارای درصد قند بالایی باشد. شیرینی دانه­ها مهم­ترین عامل در کیفیت ذرت شیرین می باشد و تحت تأثیر مقدار قند و نشاسته­ی موجود در دانه قرار می­گیرد. تردی دانه­ها و بافت خامه­ای صفات دیگری هستند که به بهبود کیفیت ذرت شیرین کمک می­کند (ویلی و سونز[3]، 1987).

ذرت شیرین یکی از مردم پسندترین گیاهان در بسیاری از کشور­های جهان مانند آمریکا، فرانسه، کانادا و استرالیا می­باشد که علاقه به آن در سایر نقاط دنیا مانند آسیا و ایران در حال افزایش می باشد. کشورهای فرانسه، ایالات متحده آمریکا، تایلند، تایوان و ترکیه از پیشگامان صادرات ذرت شیرین می­باشند. علی­رغم محبوبیتی که این گیاه در کشورهای بزرگ دنیا دارد، متأسفانه آشنایی با آن در ایران بسیار محدود می باشد (مختارپور و همکاران، 1386).

در کشور ایران با در نظر داشتن تقاضای بالای کنسرو و بلال ذرت شیرین، سطح زیر کشت این محصول رو به افزایش می باشد. در مجموع کشت این گیاه با عنایت به درصد بالای قند موجود در دانه و تولید علوفه‌ی خوش‌خوراک گیاه در زمان کمبود علوفه، می‌تواند مورد توجه قرار گیرد.

2-1-1- موردها مصرف ذرت شیرین

 در سطح جهانی، ذرت شیرین تأثیر مهمی به صورت مستقیم و غیر مستقیم در تامین کالری، پروتئین و بعضی از ویتامین‌ها و مواد معدنی مورد نیاز بشر دارد. کلیه قسمت­های گیاه اعم از دانه، شاخ و برگ، چوب بلال و کاکل مورد بهره گیری بشر یا دام قرار می‌گیرد (اکتم و همکاران، 2010). امروزه روش­های گوناگونی جهت مصرف دانه ذرت شیرین به عنوان مواد غذایی هست که درکشور ما کمتر رایج می باشد.