استاد راهنما :

دکترمحمدمهدی رحیمی

 استاد مشاور:

دکترعیسی افشار

برای رعایت حریم خصوصی نام نگارنده پایان نامه درج نمی گردد

(در فایل دانلودی نام نویسنده موجود می باشد)

تکه هایی از متن پایان نامه به عنوان نمونه :

(ممکن می باشد هنگام انتقال از فایل اصلی به داخل سایت بعضی متون به هم بریزد یا بعضی نمادها و اشکال درج نشود اما در فایل دانلودی همه چیز مرتب و کامل می باشد)

فهرست مطالب

 عنوان                                                                                          صفحه

فصل اول: مقدمه و کلیات

    1- مقدمه                                                                                             1

1-1- مبدا و تاریخچه  انتشار گوجه فرنگی                                                       7

1-2-گیاه شناسی گوجه فرنگی                                                                    8

1-3- احتیاجات آب و هوایی گوجه فرنگی                                                      10
جستجو در سایت :   


1-4- مقدار آب مورد نیاز گوجه فرنگی                                                          12

1-5- ارزش غذایی گوجه فرنگی                                                                 13

1-6- جنبه های اقتصادی گوجه فرنگی                                                         14

1-7- عناصر غذایی مورد نیاز گوجه فرنگی                                                     17

1-7-1- نیاز گوجه فرنگی به ازت                                                                19

1-7-2- نیاز گوجه فرنگی به فسفر                                                              20

1-7-3- نیاز گوجه فرنگی به پتاسیم                                                            22

1-7-4- نیاز گوجه فرنگی به کلسیم                                                             24

1-7-5- نیاز گوجه فرنگی به منیزیم                                                            25

1-7-6- نیاز گوجه فرنگی به گوگرد                                                              26

1-7-7- نیاز گوجه فرنگی به روی                                                               27

1-7-8- نیاز گوجه فرنگی به آهن                                                               28

1-2-7- نیاز گوجه فرنگی به منگنز                                                              29

1-2-7- نیاز گوجه فرنگی به مس                                                               29

فصل دوم: مروری برتحقیقات گذشته

 2-1- اهمیت ازت و حساسیت گوجه فرنگی به آن                                             31

2-2- نمونه برداری صحیح خاک و تجزیه آن                                                   38

2-2-1- تجزیه خاک                                                                              39

2-3- خصوصیات کیفی گوجه فرنگی                                                            40

 فصل سوم: مواد  و روش ها

  3-1- مشخصات محل وروش اجرای طرح                                                       44

3-2- طرح آزمایش مورد بهره گیری                                                                45

3-3- انتخاب بذر، زمین و انتقال نشاء گوجه فرنگی                                            47

3-4- تیمارهای کودی و عملیات آبیاری و کوددهی                                            48

3-5- یادداشت برداری ها                                                                         48

3-6- عملیات آزمایشگاهی خاک، برگ و میوه                                                  49

3-6-1-آزمایش های مربوط به خاک                                                            50

3-6-2-نمونه برداری و تجزیه برگ                                                              50

3-7- آزمایش های مربوط به خصوصیات کیفی گوجه فرنگی                                 51

3-8-اندازه گیری های مربوط به خصوصیات کمی گوجه فرنگی                              51

3-9- مطالعه عناصر باقیمانده در خاک بعد از برداشت محصول گوجه فرنگی               52

3-10-تجزیه آماری                                                                                52

فصل چهارم:نتایج و بحث و پیشنهادها

 4-1-مطالعه نرمال بودن داده ها                                                                  53

4-2-تجزیه واریانس داده                                                                          53

4-3-نتایج تجزیه آزمایشگاهی خاک و آب                                                      55

4-3-1- نتایج تجزیه فیزیکو شیمایی خاک                                                     55

4-3-2-نتایج تجزیه شیمایی آب                                                                 55

4-4-نتایج حاصل از تاثیر مقادیر آب و ازت و تاثیر متقابل آنان بر عملکرد گوجه فرنگی    56

4-5- نتایج حاصل از تاثیر مقادیر آب و ازت و تاثیر متقابل آنان بر وزن میوه گوجه فرنگی 60

4-6- نتایج حاصل از تاثیر مقادیر آب و  ازت و تاثیر  متقابل آنان بر کارایی مصرف آب  در

       گوجه فرنگی                                                                                63

4-7- نتایج حاصل از تاثیر مقادیر آب و ازت و تاثیر متقابل آنان بر اندازه ویتامین c

       گوجه فرنگی                                                                                 67

4-8- نتایج حاصل از تاثیر مقادیر آب و ازت و تاثیر متقابل آنان بر اندازه اسیدیته

       گوجه فرنگی                                                                                 70

4-9- نتایج حاصل از تاثیر مقادیر آب و ازت و تاثیر متقابل آنان بر نیترات موجود در

       آب میوه گوجه فرنگی                                                                      73

4-10- نتایج حاصل از تاثیر مقادیر آب و ازت و تاثیر متقابل آنان بر غلظت نیترات

         موجود در خاک                                                                            76

4-11- نتایج حاصل از تاثیر مقادیر آب و ازت و تاثیر متقابل آنان بر درصد ازت برگ

          گوجه فرنگی                                                                              79

4-12- نتایج حاصل از تاثیر مقادیر آب و ازت و تاثیر متقابل آنان بر کلروفیل برگ

         گوجه فرنگی                                                                               81

4-13- نتایج حاصل از تاثیر مقادیر آب و ازت و تاثیر متقابل آنان بر اندازه مواد جامد

       محلول درعصاره گوجه فرنگی                                                                     84                                                                  

4-14- نتایج حاصل از تاثیر مقادیر آب و ازت و تاثیر متقابل آنان بر بر PH گوجه فرنگی 87

5- نتیجه گیری کلی و پیشنهادها

 5-1- نتایج حاصله                                                                                  90

5-1-1- نتایج حاصل از تاثیر مقادیر مختلف ازت و اب و تاثیر متقابل آنان بر عملکرد

           گوجه فرنگی                                                                                      90

5-1-2- نتایج حاصل از تاثیر مقادیر مختلف ازت و اب و تاثیر متقابل آنان بر وزن میوه 

           گوجه فرنگی                                                                                      91

5-1-3- نتایج حاصل از تاثیر مقادیر مختلف ازت و اب و تاثیر متقابل آنان بر روی کارایی مصرف آب گوجه فرنگی                                                                                  91

5-1-4- نتایج حاصل از تاثیر مقادیر مختلف ازت و اب و تاثیر متقابل آنان بر روی ویتامین ث 

           گوجه فرنگی                                                                                      92

5-1-5- نتایج حاصل از تاثیر مقادیر مختلف ازت و اب و تاثیر متقابل آنان بر کلروفیل در

          برگ گوجه فرنگی                                                                                 92

5-1-6- نتایج حاصل از تاثیر مقادیر مختلف ازت و آب و تاثیر متقابل آنان بر اندازه مواد

           جامد محلول در عصاره گوجه فرنگی                                                          93

5-1-7- نتایج حاصل از تاثیر مقادیر مختلف ازت و اب و تاثیر متقابل آنان بر PH

           گوجه فرنگی                                                                                      93

5-1-8- نتایج حاصل از تاثیر مقادیر مختلف ازت و اب و تاثیر متقابل آنان بر اندازه اسیدیته

           گوجه فرنگی                                                                                      93

5-1-9- نتایج حاصل از تاثیر مقادیر مختلف ازت و اب و تاثیر متقابل آنان بر غلظت نیترات

           موجود در خاک                                                                                  94

2-5- پیشنهادها                                                                                            95

-فهرست منابع                                                                                     97

  • مقدمه

 ازت بیش از هر عنصری مورد مطالعه علمای تغذیه گیاهی قرار گرفته می باشد. حدود 78% حجم اتمسفر را ازت ملکولی (N2) تشکیل می دهد که ستونی از اتمسفر به مساحت یک هکتار، وزنی معادل 72هزار تن را شامل می گردد اما گیاهان سبز قادر نسیتند از این منبع عظیم ازتی مستقیما بهره گیری نمایند و تنها به مقدار بسیار جزئی بسته به شرایط و فاکتورهای متعدد، بعضی از گیاهان قادر به بهره گیری از آن می باشند.

فاکتورهای افزاینده ازت به خاک بجز کودهای شیمیایی بسیار محدود می باشند. زیرا از طریق تثبیت در مناطق حاره 100-25 کیلو گرم در هکتار در سال و از طریق باران 20- 1 کیلو گرم در هکتار در سال و مواد پوسیده حیوانی و گیاهی 25 کیلو از هر تن بتدریج و درصورت مرطوب باقی ماندن آن به خاک اضافه می کنند پس عمده ترین راه برای جبران کمبود ازت بهره گیری از کودهای شیمیایی می باشد.

کمبود منابع آب با کیفیت مطلوب از مهم ترین عوامل محدود کننده تولید و توسعه کشت گوجه فرنگی در استان بوشهر می باشد. به علاوه کاهش روز افزون کیفیت آب های زیرزمینی استان  مزید بر علت شده و لزوم بهره گیری بهینه از منابع آب موجود را ضروری می نماید. یکی از مهم ترین مصادیق بهره گیری بهینه از منابع آب آبیاری افزایش کارآیی مصرف آب می باشد.عوامل زیادی مانند روش آبیاری ، مدیریت دور و عمق آبیاری و … در افزایش کارآیی مصرف آب موثر می باشد(تصدیقی،محمد،1389) .

مصرف متعادل کودهای شیمیایی نیز یکی از مهمترین عواملی می باشد که با تاثیری که در بهره گیری مطلوب از آب آبیاری و افزایش عملکرد محصول دارد می تواند در افزایش کارآیی مصرف آب موثر باشد. بهره گیری از کود های شیمیایی همراه آب آبیاری در روش قطره ای بدلیل امکان کنترل مقدار و زمان مصرف کود و توزیع یکنواخت آن باعث افزایش قابل ملاحظه محصول و کارآیی آب مصرفی می گردد که مزیت مضاعف بر سایر مزایای آبیاری قطره ای به شمار می رود(کاویانی،اسداله،1379). افزایش راندمان مصرف کود و بخصوص کودهای ازته که از دیگر مزایای کود- آبیاری می باشد عامل اساسی در کاهش هزینه های تولید و پرهیز از آلودگی نیتراتی آب ، خاک و محصول گزارش شده می باشد(فرشی وهمکاران،1376).

نیتروژن مانند عناصر غذایی مورد نیاز گیاه می باشد که با در نظر داشتن تأثیر و اهمیتی که در تولید محصولات کشاورزی و مانند گوجه فرنگی دارد کاربرد آن در کشاورزی در مناطق خشک و نیمه خشک بدیل کمبود مواد آلی خاک ضروری و اجتناب ناپذیر می باشد(بیات،ب،1378). همانگونه که کمبود ازت کاهش تولید را در پی دارد مصرف اضافی آن نیز علاوه بر هدرروی سرمایه کاهش تولید و کیفیت محصول و همچنین افزایش آلودگی محیط زیست را بدنبال خواهد داشت. تجمع نیترات در گیاه و شستشوی ازت نیتراتی به آبهای زیر زمینی از مهم ترین آلودگی های حاصل از مصرف اضافی ازت می باشد. افزایش حساسیت گیاهان به آفات و بیماری ها از دیگر نتایج مصرف اضافی نیتروژن می باشد. عوامل زیادی مانند زمان، مقدار و روش مصرف نیتروژن و نیز مدیریت آبیاری بر کارآیی کود نیتروژنه موثر می باشد.

سرزمین ایران با برخورداری از اقلیم های مختلف از 7000 سال پیش تا کنون بستر کاشت انواع محصولات زراعی و باغی بوده می باشد. در سدههای اخیر انواع کیوی ، سیب زمینی  توت فرنگی ، آندی و امثالهم باغ و بستان کشور را زینت بخشیده می باشد. از طرف دیگر مطالعه های سازمان خواربار جهانی نشان می دهد که قاره آسیا دارای 31 درصد از اراضی کشاورزی قابل کشت و 58 درصد جمعیت جهان می باشد و تراکم جمعیت در ارتباط با اراضی کشاورزی فعلا حدود هشت نفر برای هر هکتار زمین می باشد. بیش از 25 درصد درآمد ناخالص ملی کشور به بخش کشاورزی مربوط می شوند و معاش اغلب ساکنین روستاها از راه فعالیت های کشاورزی تامین می گردد(ملکوتی وهمکاران،1379).

از میان محصولات کشاورزی با اهمیت روزافزونی که سبزی ها در غذا ی روزانه میلیون ها مردم جهان کسب کرده توجه محافل علمی و بهداشتی و کشاورزی دنیا به مطالعه روی این منابع مهم غذایی بیشتر جلب می گردد. ارتباط نزدیکی که غذا با تمدن هر ملتی دارد بسیار مهم بوده چه بساکه بزرگترین مسئله ای که بشر همیشه در طول تاریخ چند هزار ساله اش با آن روبرو می باشد قحطی و کمبود مواد غذایی می باشد و به این دلیل، در زمانهای قدیم پایه و اساس اجتماعات را کشاورزی تشکیل می داده می باشد و تا کنون نیز این امر ادامه دارد. و این نشانگر اهمیت غذا و تأثیر آن در زندگی بشر هست(مشیری،م،1362).

یکی از معضلات بزرگ بشر با در نظر داشتن رشد روزافزون جمعیت وسطح محدود زمین های قابل کشت تامین غذا می باشد.غلات، سبزی ها و میوه ها هر یک بطور جداگانه نقشی در تامین احتیاجات غذایی و اقتصادی ملت های مختلف بازی می کند. بعد از غلات که احتیاجات عمده غذایی بشر ها را بر می آورد سبزی ها نیز در اهمیت بعدی قرار دارند و این بخاطر ارزش بالای بهداشتی آنها می باشد. و مصرف آنها در جیره غذایی روزانه می تواند تأثیر مهمی در سلامت بشر به دلیل داشتن منابعی سرشار از ویتامین و مواد معدنی داشته باشد. بطور کلی ارزش سبزی ها در بهداشت و سلامت بشر اختصار می گردد(فرجی هارمی،احمد) یکی از سبزی های مهم گوجه فرنگی می باشد . تولید گوجه فرنگی در سراسر دنیا بالغ بر 30 میلیون تن می باشد سهم کشور ایران در این تولید برابر با 3398512 تن می باشد که در سال های اخیر نیز کشت و کار آن روبه افزایش نهاده و بر مقدار تولید آن افزوده شده می باشد.80-60 درصد از کل تولید این محصول در صنایع تبدیلی به فراورده هایی نظیر پودر،ورقه های خشک،کنسرو و انواع سس و رب تبدیل می گردد(فصیحیان،ن،1376).

گوجه فرنگی بعد از سیب زمینی یکی از مهم ترین گیاهان خانواده بادمجانیان می باشد که در تغذیه بشر مورد بهره گیری قرار می گیرد. اهمیت میوه این گیاه که به عنوان سبزی مصرف می گردد بیشتر مدیون انواع ویتامین هایی می باشد که به مقدار زیادی در آن پیدا نمود می شوند(شیبانی،ح،1361). گوجه فرنگی یکی از سبزی های مهم می باشد که به لحاظ داشتن ویتامین های C,A و موادغذایی تأثیر مهمی در سلامتی جامعه ایفاء می نماید. گوجه فرنگی در شرایط اقلیمی بسیار متفاوت از بوشهر گرفته تا مرند آدربایجان شرقی و در تمام استانهای کشور و در سطح وسیعی کشت می گردد.(کاویانی،اسداله،1379).

 بر مبنای آمار رسمی وزارت کشاورزی در سال 1377 سطح زیر کشت گوجه فرنگی در کشور حدود120 هزار هکتار و متوسط تولید 27 تن در هکتار و بالاترین تولید در استان تهران و حدود 37 تن در هکتار گزارش شده می باشد. استان بوشهر با 5/25359 کیلومتر مربع وسعت حدود 5/1 درصد از مساحت کل کشور را به خود اختصاص داده می باشد و از نظر وسعت هفدهمین استان کشور به شمار می رود. براساس آمارنامه استان بوشهر سال 1389 سطح زیر کشت آبی 51937 هکتار می باشد که بعد از خرما و گندم  ، گوجه فرنگی با سطحی برابر با 15919 هکتار یکی از محصولات مهم و درآمدزای استان بوشهر تعلق دارد. در این مناطق که حالت گلخانه طبیعی دارند محصول خارج از فصل تولید می گردد.

بر اساس تحقیقات انجام شده ازت و آب اثرات متقابل شدید داشته و اندازه کود ازته مورد نیاز گیاهان در سطوح مختلف آب آبیاری متفاوت می باشد. از طرف دیگر سطوح مختلف ازت نیز کارآیی مصرف آب را تحت تاثیر قرار می دهد. مجد سلیمی و میرلطیفی(1387) با مطالعه اثرات سطوح مختلف نیتروژن بر عملکرد چای تحت شرایط مختلف آبیاری گزارش نمودند که در شرایط آبیاری کامل نسبت به تیمارهای کاهش مصرف آب، نیاز به نیتروژن تشدید می یابد. تامسون و همکاران(1995،Tompson et al.) با مطالعه اثرات متقابل ازت و آب برگیاه گل کلم در آبیاری قطره ای زیر زمینی گزارش نمودند که با افزایش سطوح آبیاری مقادیر بیشتری از ازت جهت افزایش عملکرد و ارتقاء کیفیت محصول لازم می باشد. براساس این گزارش با افزایش مصرف ازت غلظت ازت نیتراته در خاک سیر صعودی داشته و با افزایش سطوح آبیاری کاهش یافته می باشد. صدیق وهمکاران (1356) تاثیر تواتر کود آبیاری را بر روی محصول گوجه فرنگی در خاک لوم شنی مطالعه و گزارش نموده اند که کود آبیاری روزانه و یا هفتگی تفاوت معنی داری با یکدیگر نداشته اند. کودهای نیتروژنه و آب آبیاری پرمصرف ترین نهادهای کشاورزی از نظر حجم و ارزش اقتصادی و موثرترین آنها در تولید محصول می باشد. اثرات اصلی و متقابل این دو فاکتور بر عملکرد و کیفیت محصول از یک طرف و ارزش اقتصادی آنها از طرف دیگر مصرف بهینه آنها را در شرایط مختلف آبیاری و کود دهی ضروری می نماید.

کاویانی(1379) حداکثر تاثیر ازت بر عملکرد گوجه فرنگی تحت شرایط آبیاری سطحی در برازجان را 80 کیلوگرم در هکتار ازت خالص از منبع اوره گزارش کرده می باشد. همچنین اندازه تبخیر و تعرق اندازه گیری شده گوجه فرنگی در شرایط استاندارد با لایسیمتر 7/467 میلی متر گزارش شده می باشد(بیات،پرویز،1378).با در نظر داشتن مطالب فوق و نیز اهمیت گوجه فرنگی در استان بوشهر این آزمایش به مقصود تعیین اندازه آب آبیاری مورد نیاز در شرایط مختلف مصرف کود نیتروژنه و یا اندازه کود نیتروژنه مورد نیاز در شرایط مختلف آبیاری و درنهایت بهینه سازی مصرف اقتصادی نهاده های مذکور در زراعت گوجه فرنگی اجرا گردید. براساس آمار سازمان کشاورزی استان بوشهر مربوط به سال زراعی 89-1388 سطح زیر کشت گوجه فرنگی 15919 هکتار و متوسط عملکرد آن 7/41 تن در هکتار اعلام شده می باشد.

اندازه برداشت عناصر غذایی گوجه فرنگی با 90 تن عملکرد، بیش از 260 کیلوگرم ازت (N) ،100 کیلوگرم فسفر  (P205) ، 520  کیلوگرم پتاسیم  (K20)، 40کیلوگرم منیزیم ،60 کیلو گرم گوگرد و رقمی بیش از 100 کیلوگرم در هکتار کلسیم می باشد اما مقدار برداشت عناصر ریزمغذی در مقایسه با عناصر  پرمصرف بسیار کم و ناچیز می باشد(9) . گوجه فرنگی با وجود آنکه ارزش انرژی زایی (حدود 20 کیلو کالری) زیادی ندارد به علت مصرف بالای آن در بسیاری از کشورهای دنیا، به عنوان منبع مهم ویتامین و مواد معدنی و همچنین سبزی سالادی و بهترین چاشنی غذا شناخته می گردد و در سطح وسیعی در رب سازی،ترشی، سس و آب گوجه فرنگی مورد بهره گیری قرار می گیرد . آب گوجه فرنگی به عنوان نوشیدنی و اشتها آور مورد مصرف قرار می گیرد. سس، رب و ترشی آن بخصوص در ایران رب گوجه فرنگی به عنوان بهترین چاشنی غذایی بهره گیری وافری دارد(هدایت،م،1373).

امروزه از کودها به عنوان ابزاری برای نیل به حد اکثر تولید در واحد سطح بهره گیری می گردد. متاسفانه مصرف کودهای شیمیایی در کشور مانامتعادل بوده می باشد و مطابقتی با نیاز واقعی گیاه ندارد. در دهه 1360 کودهای ازته و فسفاته در هر سال از طریقه رشد بیش از ده درصد برخوردار بوده و از مصرف کودهای پتاسیمی و ریز مغذی به دلائل نه چندان معقول خبری نبوده می باشد(ملکوتی وهمکاران،1379).

با در نظر داشتن سیاست جدید وزارت جهاد کشاورزی مبنی بر ترویج آزمون خاک و توصیه مصرف بهینه کود، افزایش ماده آلی خاک و در نهایت پژوهش بیشتر در زمینه مصرف متعادل کودهای ازته و اندازه مصرف آب آبیاری و بهره گیری از آبیاری تحت فشار به ویژه آبیاری قطره ای این آزمایش با عنوان مطالعه تاثیر متقابل ازت و آب برخصوصیات کمی و کیفی گوجه فرنگی در سیستم آبیاری قطره ای در استان بوشهر با اهداف زیر طراحی و اجرا گردید.

  • تاثیر مقادیر کود اوره بر خصوصیات کمی و کیفی گوجه فرنگی جهت حل معضل بهره گیری بی رویه کودهای ازته در استان بوشهر
  • تاثیر مقادیر مختلف مصرف آب آبیاری بر خصوصیات کمی و کیفی گوجه فرنگی
  • تاثیر متقابل ازت وآب بر خصوصیات کمی و کیفی گوجه فرنگی

و درنهایت توصیه و ترویج اندازه و زمان مصرف کود اوره و اندازه مصرف آب آبیاری در سیستم آبیاری قطره ای در شرایط آب و خاک استان بوشهر از اهداف اجرایی آزمایش می باشد.

آن چیز که مسلم می باشد اینکه در استان بوشهر  با توجه نوع خصوصیات آب و هوایی و خاکی، بویژه فرهنگ کشاورزی منطقه به نحوی بی رویه از کود ازته خصوصا اوره  بهره گیری می نمایند.پس با این نوشتار درصددیم که به گونه اختصار راههای اتلاف ازت مورد بهره گیری  گیاهان را اظهار نموده تا نه تنها از هزینه سنگین واردات این قلم جنس که با پرداخت سوبسید گزاف همراه می باشد کاسته گردد بلکه از عواقب شومی که سلامت بشر ، حیوان و بطور کلی طبیعت را در معرض خطر قرار می دهد به اطلاع مسئولین اجرائی رسانده تا قبل از رسیدن به نقطه انفجار اقدام جدی و مقتضی معمول نمایند زیرا که خود آنان (مسئولین) نیز در تیررس ترکش این انفجار خواهند بود.

1-1- مبدا و تاریخچه انتشار گوجه فرنگی

گوجه فرنگی Lycopersicon esculentum که عضوی از خانواده گیاهی سیب زمینی می باشد بومی منطقه قاره آمریکا می باشد.گزارش گردیده که انواع گوجه فرنگی میوه درشت از پرو به ایتالیا برده گردید سپس به اروپای شمالی و نهایتا در سال 1781 میلادی به ایالات متحده آمریکا وارد گردید. در سال 1812 گوجه فرنگی در بازار نیوارلئان معمول بوده می باشد . در سال 1817 بذر گوجه فرنگی برای اولین بار جهت فروش در کاتالوگهای بذر در ایالات متحده آمریکا ارائه گردید . از سال 1895 در ارتباط با ایجاد ارقام بسیار زودرس، ایجاد نژادهای مقاوم به بیماری ، بهبود فرم گیاهی و کیفیت میوه گوجه فرنگی پیشرفت های مهمی حاصل گردید می باشد(مبلی وهمکاران،1373). مرکز گونه های وحشی گوجه فرنگی را مکزیک و جنوب آمریکا می دانند، اما با وجود گونه هایی از این جنس در سلسه جبال آند موجب این باور گردیده می باشد که مکزیک منشاء ارقام زراعی می باشد و یا اینکه در آنجا اهلی شده می باشد. مطالعات الکتروفورز بر روی پراکندگی آلو آنزیمها بین ارقام زراعی و اولیه نشان می دهد که با ارقام اولیه گیاه در نواحی آند شباهت های زیادی هست و نمونه های پیدا نمود شده در مناطق کوهستانی آند دلیل دیگری بر حضور گوجه فرنگی در آن مناطق می باشد(فروتن،م،1371 ).

ساکنین پرو تقریبا آنرا حدود 500 سال قبل از میلاد می شناختند و پس از کشف آمریکا در سال 1500 میلادی و فتح مکزیک گوجه فرنگی توسط اسپانیایی ها به اروپا برده گردید(فروتن،م،1371).

در ایران کاشت و مصرف  گوجه فرنگی سابقه زیادی ندارد و تقریبا حدود 150 سال پیش توسط انگلیسی ها در مناطقی از  ایران بخصوص در جنوب کشور شروع با کاشت گردید بطوریکه امروزه نیز هنوز در استان های جنوبی کشور آن را به نام (توماته) می شناستد و سپس این محصول گسترش وسیعی پیدا نمود و چنان جایگاهی در فرهنگ غذایی مردم ایران پیدا نمود که تقریبا جزو جدا نشدنی غذاهای مصرفی روزانه شده می باشد(کاویانی،اسداله،1379).

-2- گیاه شناسی گوجه فرنگی

ریشه نخستین عضو یک گیاه می باشد که از  بذر کاشته شده خارج گشته و با محیط اطراف خود تماس مستقر می کند. ریشه گوجه فرنگی به صورت راست بوده و منطقه گسترش آن پس از رشد و نمو  ریشه های جانبی تا 5/1 متر در اطراف می رسد. ریشه های جانبی از یاخته های پیرامون ریشه در حال رشد ظاهر می شوند و رشد آنها از وسط پوست می باشد.

همچنین ریشه نابجا نیز در گوجه فرنگی نظاره شده می باشد . ساقه گوجه فرنگی مقطعی گرد تا کمی مربعی دارد و از استحکام زیادی برخوردار نسیت بدین سان اکثر ارقام گوجه فرنگی خزنده هستند اما ارقام پایایی که استحکام خوبی دارند نیز هست . همچنین سرتاسر ساقه را غده و کرکها پوشانده می باشد و این غده ها به ریشه های آوند آبکش مرتبط هستند. در مقطع عرضی ساقه رشته های آوند آبکش نظاره می گردد که داخل و خارج یک لوله سیلندر مانند از آوندهای فیبری چوبی را پوشانده اند. در سمت بیرونی آوندها یاخته های کلانشیم قرار گرفته و در بین آنها یاخته های فتوسنتز کننده هست که به یک لایه یاخته اپیدرمی محدود می گردد. بدین دلیل ساقه ها سبز روشن دیده  می شوند. برگها در اثر رشد و نمو جوانه های انتهائی و محوری ساقه تولید می شوند و رشد آنها در مقایسه با ساقه و ریشه محدود می باشد. برگهای گوجه فرنگی مرکب و بدون گوشواره می باشند و برگ ها بصورت متناوب بر روی ساقه ظاهر می شوند. برگ های مرکب گوجه فرنگی در انتها محدود به برگچه انتهائی می شوند و معمولا برگچه جانبی اصلی دارد که بطور متناوب بر روی ساقه برگ قرار گرفته می باشد و هر برگچه مانند برگ ممکن می باشد دارای برگچه هائی باشد. اندازه برگچه ها در ارقام مختلف متفاوت می باشد و ممکن می باشد تا نیم متر در ارقام گلخانه ای برسد. سطح برگ مانند ساقه از غده و کرک پوشیده شده می باشد(ملکوتی وهمکاران،1379).

شروع گل زایی با پهن شدن و گسترش جوانه انتهایی می باشد. شکل گیری نخستین گل در خوشه گلدهنده منشاء انتهائی دارد و از رشد جانبی زیر نخستین گل، دومین گل نمو می یابد و بدین ترتیب بقیه گل ها بطور متوالی نمو می یابند و گل دهی کامل می گردد و ادامه رشد از جوانه جانبی آخرین برگ ادامه می یابد. گل های جوان تر بترتیب نسبت به گل باز در انتهای دورتری از مبدا قرار می گیرند و بدین ترتیب این گل آذین را گل آذین خوشه نامیدند. ژنوتیپ گیاه و شرایط آب و هوائی در محور اصلی گل دهی تاثیر دارد و ساقه گل دهنده معمولا دارای 5 تا 12 گل می باشد اما تا 300 گل در ساقه گل دهنده نیز گزارش شده می باشد(خوشخوی وهمکاران،1368 ).

گل های گوجه فرنگی کامل (نر و ماده) تخمدان فوقانی و منظم هستند . کاسبرگ اولیه به شکل مارپیچ ایجاد شده و شکل گیری گل برگ اولیه و سپس پرچم اولیه همچنین در توالی مارپیچی بعدی قرار می گیرند. تعداد اندام گل با ژنوتیپ آن تغییر می کند و بطور معمول ارقام گوجه فرنگی خوراکی دارای بیشتر از 6 کاسبرگ جدا از هم و 6 یا بیشتر گلبرگ پیوسته زرد رنگ می باشند. پرچم ها که در توالی گلبرگ ها قرار دارند دارای بساک مخروطی کشیده و پیوسته هستند که تخمدان کلاله و خامه را احاطه کرده اند. در صورتی که لقاح انجام گیرد و میوه تشکیل گردد تخمک و کاسه گل باقی مانده و پرچم ها، جام گل، خامه و کلاله ریزش می کنند(هدایت،م،1373).

میوه گوجه فرنگی یک سته، شامل بذرهائی که در یک پریکارپ گوشتی نمو یافته از تخمدان می باشد. میوه گوجه فرنگی خوراکی دارای دو یا چندین برچه می باشد. وزن میوه رسیده گوجه فرنگی بسته به رقم از 15 گرم (در رقم گیلاسی) تا 450 گرم (در رقم بیف استیک) تغییر می کند. شکل میوه ها در ارقام مختلف از گرد درشت، گیلاسی شکل، صاف و یا با برجستگی زیاد و کشیده تقسیم می گردد(خوشخوی وهمکاران،1368).

-3- احتیاجات آب و هوائی

همه انواع گوجه فرنگی حساس به سرما می باشند . برای برداشت محصول کافی بایستی آنرا در نواحی گرمسیر کاشت و یا اینکه بذر آن را قبلا در گل خانه و یا شاسی گرم حداقل دو ماه قبل از کاشت نهال در هوای آزاد کاشته، پس از آن به محل اصلی منتقل نمود. در نقاطی که تابستان کوتاه و خشک می باشد این گیاه را در گلخانه می کارند. حداقل مدت گرمای تابستان برای برداشت محصول کافی سه ماه و نیم تا چهار ماه می باشد. پیش روی احتیاج گوجه فرنگی به گرما هر گاه بوته این گیاه در معرض بادهای گرم و خشک قرار گیرد برگ های آن سوخته و مقدار محصول کاهش می یابد. بنابر آزمایش های کلیتون در سال 1923 میلادی بوته گوجه فرنگی در درجه حرارت بین 24 و 31 درجه خیلی رشد می کند در 33 درجه گرما رشد گیاه کند می گردد و در 35 درجه رشد بوته گوجه فرنگی بکلی راکد می گردد(شیبانی،ب،1361).

دمای تنژیدن برای گوجه فرنگی معمولا بین 15 تا 25 درجه سانتیگراد ، می باشد اگر چه دمای بهینه رابین 20 تا 25 درجه سانتیگراد مشخص کرده اند. کمترین دمای تنژیدن را برای بیشتر ارقام 5/8 درجه سانتیگراد بدست آورده اند. (حجاران،احمد،1368 ).

دمای بالا بذر را به رکود گرمائی وارد می کند. مقاومت به دماهای پایین یک صفت ژنتیکی می باشد. در این مورد سیتوپلاسم و هسته در کنترل آن دخیل هستند. دما بر رشد برگ موثر می باشد اما دمای بالا از رشد جوانه انتهائی و برگ های جوان جلوگیری می کند.رطوبت هوا اثر کمی بر روی برگ می گذارد و ممکن  می باشد بستگی به نور روزانه داشته باشد. تولید برگ گوجه فرنگی معمولا در تابستان هر از دو روز و در دمای خشک یا کشت خارج از فصل هر از 5/2 روز یک برگ می باشد کیفیت نور در پیری برگ نیز موثر شناخته شده می باشد. در نور قرمز پیری به تاخیر می افتد و از کاهش پروتئین و کلروفیل جلوگیری می کند. اما نور فرو سرخ مکانیزم پیچیده ای دارد(ملکوتی وهمکاران،1379 ).

رشد ساقه با دما نیز افزایش می یابد. برای رشد ساقه دمای شب 30درجه سانتیگراد برای گیاه جوان ودمای شب13تا 18درجه سانتیگراد برای گیاه مسن مناسب می باشد(1990،Jian et al) . دانلود متن کامل در سایت sabzfile.com

این مطلب رو هم توصیه می کنم بخونین:   دانلود پایان نامه ارشد : بررسی آهن و روی قابل جذب گیاه در عمق 30-0 سانتیمتری خاک

 از عوامل موثر درآغازیدن گل ، نور و دما می باشد. دمای پایین (10درجه شب و 16 درجه روز) مناسب تشکیل گل در گیاه در حال رشد می باشد. و پس از انگیزش گل اولی، گل دومی با سرعت بیشتری به خصوص در دمای پایین تشکیل می گردد. نورکم درطی اولین دوران نو نهالی آغازش گلدهی را به تاخیر می اندازد و این نشان می دهد که اثر نور بیشتر از دما می باشد. نظاره شده در طول روز کوتاه گلدهی در گوجه فرنگی زودتر آغاز می گردد(1955،.Bel et al).

1-4- مقدار آب مورد نیاز گوجه فرنگی