(Cerasus  mahaleb) از سه مبدا بذر در

استان کهگیلویه و بویراحمد

استاد راهنما:

دکتر عبدالصمد کلیدری

 استاد مشاور:

مهندس جواد رحیمیان

برای رعایت حریم خصوصی نام نگارنده پایان نامه درج نمی گردد

(در فایل دانلودی نام نویسنده موجود می باشد)

تکه هایی از متن پایان نامه به عنوان نمونه :

(ممکن می باشد هنگام انتقال از فایل اصلی به داخل سایت بعضی متون به هم بریزد یا بعضی نمادها و اشکال درج نشود اما در فایل دانلودی همه چیز مرتب و کامل می باشد)

فهرست مطالب

عنوان               صفحه

 چکیده 3

فصل اول:کلیات پژوهش

1-1- مقدمه. 3

1-2- فرضیه‌ها 5

1-3- اهداف… 5

فصل دوم: مطالعه منابع
جستجو در سایت :   


2-1- شناسایی گیاه محلب… 7

2-2- گیاه شناسی و رده بندی محلب… 7

2-3- تاریخچه و پیدایش بهره گیری از گونه محلب… 8

2-4- محل رویش محلب… 8

2-5- مورفولوژی محلب… 9

2-5-1- برگ… 9

2-5-2- گل.. 9

2-5-3- میوه 10

2-6- ترکیبات شیمیایی محلب… 10

2-7- خواص درمانی و مصارف محلب… 10

2-9- تکثیر محلب… 12

2-9-1- تکثیر غیرجنسی.. 12

2-9-2- تکثیر جنسی (تکثیر از طریق بذر) 13

2-10- روش‌های تکثیر از طریق بذر 14

2-10-1- مراحل مختلف انجام پروژه جوانه‌زنی بذر 15

2-10-2- زمان تهیه بذر 15

2-10-3- اهمیت و مزایای ازدیاد به وسیله بذر 15

2-11- عوامل مؤثر در  جوانه‌زنی.. 15

2-12- اندازه مواد غذایی موجود در گیاه 16

2-14- سن گیاه مادری و نونهالی.. 17

2-15- اثر محل تهیه بذر 17

2-16- تأثیر فاکتورهای محیطی در ریشه زایی.. 18

2-16-1- دما 18

2-16-2- نور 18

2-17- روش‌های بالابردن  جوانه‌زنی بذر 19

2-17 -1- تیمار  بذر با مواد شیمیایی در زمان خاص…. 19

2-17 -2- تیمار مکانیکی برای جوانه‌زنی بذر 19

2-17-3- تیمار قارچ کش روی ریشه زایی.. 20

2-18 – مطالعات و تحقیقات انجام گرفته در ارتباط با اثرات تیمار بر بذر گیاهان.. 20
دانلود متن کامل در سایت sabzfile.com
فصل سوم:مواد و روش ها

3-1- چگونگی اجرای آزمایش…. 24

3-2- مشخصات طرح و تیمارهای ازمایشی.. 24

3-3- صفات اندازه گیری شده 25

3-4- تهیه بذر 25

3-5- ضد عفونی بذر‌ها 25

3-6-  انجام تیمارها 25

3-7- تهیه محلول اسید با غلظت مورد نیاز  و قرار دادن بذرها در محلول.. 26

3-8- کنترل رطوبت و دمای محیط کشت… 27

3-9- مراقبت و نگهداری از بذر‌ها در مدت جوانه‌زنی.. 27

3-10- اندازه گیری و برداشت‌ها 28

3-11- اندازه گیری صفات… 28

3-11-1- تعداد بذرهای جوانه زده 28

3-11-2- درصد ریشه دهی.. 29

3 -11-3- وزن تر ریشه. 29

3-11-4- طول ریشه. 30

3-11-5- تعیین مدت زمان لازم جهت جوانه‌زنی.. 30

3-12- محاسبات آماری.. 30

فصل چهارم :نتایج و بحث

4-1-  نتایج حاصل از اندازه گیری صفات… 32

4-1-1 –  سرعت جوانه زنی (%) 32

4-1-2- مطالعه اثر سطوح مختلف زمانی بر سرعت جوانه زنی.. 34

4-1-3- مطالعه اثر سطوح مختلف مبدا بذر بر سرعت جوانه زنی.. 34

4-1-4- مطالعه برهمکنش تیمارهای شیمیایی و مکانیکی و سطوح مختلف زمانی بر سرعت جوانه زنی  35

4-1-5- مطالعه برهمکنش فاکتورهای شیمیایی و مکانیکی و فاکتورهای بذر بر سرعت جوانه زنی  36

4-1-6- مطالعه برهمکنش تیمارهای شیمیایی و مکانیکی و تیمار مبدا بذر بر سرعت جوانه زنی  37

4-1-7- مطالعه برهمکنش فاکتورهای شیمیایی و مکانیکی و زمان و مبدا بذر بر سرعت جوانه زنی  38

4-1-8-  درصد جوانه زنی.. 39

4-1-9- وزن ریشه. 43

4-1-10-  طول ریشه. 47

4-1-11-  طول ساقه. 51

4-2- نتیجه گیری.. 55

4-3- پیشنهادات… 56

منابع.. 57

چکیده

 

این آزمایش به مقصود مطالعه اثر اسید سولفوریک، آب گرم  و سمباده بر روی جوانه زنی بذر گیاه محلب در سه رویشگاه استان کهگیلویه و بویراحمد در مهرماه 1392انجام گردید. آزمایش به روش فاکتوریل بر پایه طرح کامل تصادفی با چهارفاکتور مبدأ بذر( لوداب، زیلایی و کوه سبز)، سطوح مختلف زمان غوطه وری بذر در اسیدسولفوریک 30 درصد (5 و 10 دقیقه)،  غوطه وری بذر درآب گرم90 درجه سانتیگراد (5 و 10 دقیقه) و تیمار خراشدهی مکانیکی( سمباده) در سه تکرار انجام گردید. در پایان آزمایش، تعداد بذرهای ریشه دار شده، درصد جوانه زنی، طول ریشه، وزن ریشه و طول ریشه اندازه گیری گردید. نتایج نشان داد که بیشترین درصد جوانه زنی، طول ریشه و طول ساقچه ی بذر محلب در تیمار آب گرم 90 درجه سانتی‌گراد و کمترین آن ها نیز در تیمار اسید سولفوربک30% می باشد که بیشترین درصد جوانه‌زنی (4/16) مربوط به برهمکنش تیمار آب گرم90 درجه سانتی­گراد و تیمار زمانی 5 دقیقه بود. بیشترین طول ساقچه ی (1/15 میلیمتر) مربوط به  برهمکنش تیمار آب گرم90 درجه سانتی‌گراد و تیمار زمانی 10 دقیقه بود و بیشترین سرعت جوانه زنی (20 دانه در روز)  مربوط به برهمکنش تیمار آب گرم90 درجه سانتی­گراد، تیمار بذور منطقه لوداب و تیمار زمانی 5 دقیقه بود که با سایر تیمارها اختلاف معنی داری داشت. همچنین تیمار مبدأ بذور بر صفاتی نظیر درصد جوانه زنی، وزن ریشه، طول ریشه و طول ساقچه ی بذر محلب در سطح 1٪ اثر معنی دار بود. به طوری که بیشترین درصد جوانه زنی(20 دانه در روز)، طول ریشه (81/4 میلیمتر) و طول ساقچه‌ی بذر محلب (1/15میلیمتر) در تیمار بذر منطقه لوداب و کمترین نیز در بذر منطقه  کوه سبز نظاره گردید. براساس نتایج این آزمایش، برای جوانه زنی بذر محلب، بهره گیری از بذور منطقه لوداب و زیلایی،  تیمار آب گرم90  درجه سانتیگراد به مدت 5 دقیقه توصیه می گردد.

واژه های کلیدی: اسید سولفوریک، آب گرم، گونه دارویی محلب، جوانه زنی بذر، کهگیلویه و بویراحمد.

-1- مقدمه

محلب با نام علمی Cerasus mahaleb از خانواده Rosaceae می‌باشد. درختی کوچک، خزان کننده و معطر، به ارتفاع 4 تا 7 متر، برگ‌ها متقابل، ساده به طول 7- 4 سانتی‌متر و به عرض4 – 2 سانتی‌متر، تخم مرغی سرنیزه ای نوک تیز، چرمی، به رنگ سبز شفاف و درخشان، با رگبرگ‌های همدوش (درحاشیه برگ متصل به هم)، گل‌ها سفید، با پرچم‌های فراوان، منفرد یا خوشه ای، میوه فندقه به حالت رسیده سیاه رنگ می‌باشد و در نواحی معتدله گرم می‌روید. پراکندگی جغرافیایی این گونه در ایران نسبتاً اندک و در استان‌های زاگرسی و منطقه رویشی ارسباران، می‌روید و علاوه بر ایران در مناطقی از افغانستان، پاکستان و مناطق مدیترانه ای نیز می‌روید (قهرمان، 1362).

درخت محلب گونه ای در حال انقراض در منطقه میان بند جنگل‌ها می باشد و از بذر آن بهره برداری می گردد (رحیمیان، 1390). تاکنون کوشش‌های انجام شده جهت تولید نهال از طریق بذر چندان موفق نبوده‌می باشد و این مساله، زادآوری و احیاء این گونه را با خطر روبرو کرده‌می باشد. برای تولید نهال بهره گیری از بذر با منشاء گونه ای مقاوم به شرایط نامساعد مانند خشکی و تولید اسانس بیشتر با در نظر داشتن تولید مناسب بذر در هرسال امری امکان‌پذیر می باشد. گونه محلب مانند گونه‌های دارای ارزش دارویی و صنعتی می‌باشد که در تولید مواد دارویی و آرایشی و بهداشتی و همچنین به عنوان پایه پیوند جهت گیلاس، کاربرد دارد. ازجمله مؤسسات و سازمان‌هایی که با این گونه در ارتباط اند می‌توان، سازمان جنگل‌ها، مراتع و آبخیزداری کشور، موسسات اسانس گیری و تولید مواد دارویی و آرایشی و موسسات تحقیقاتی نام برد. پیشرفت تکنولوژی و افزایش جمعیت موجب تسریع تخریب اکوسیستم‌های طبیعی در ایران و جهان گردیده‌می باشد (مخدوم، 1376). اکوسیستم‌های طبیعی از گنجینه‌های زیستی بشری محسوب می شوند که حفظ آن‌ها برای نسل‌های آینده لازم است (بیات و همکاران، 1376).

از آنجا که عملکردهای یک اکوسیستم نتیجه برخورد بین ساختار و فرایندهای آن می باشد کاهش تنوع و غنای گونه ای یک اکوسیستم، عملکرد آن را دچار اختلال می کند (تونگ وی و هیندلی[1] 2004). با نابودی یک گونه تعادل حیاتی در طبیعت بهم می‌خورد (ویتاکر[2]، 1972). از این رو حفظ و حراست از توده‌های دست نخورده و طبیعی موجود از اهمیت خاصی برخوردار می باشد، بایستی حتی الامکان قسمت‌هایی از این توده‌های طبیعی به عنوان شاهد و الگو مورد مطالعه و مطالعه قرار گیرند. اختصاص بخش‌هایی از اکوسیستم‌ها به کاربری حفاظت می‌تواند در حفظ آن برای نسل‌های آینده موثر باشد (بیات و همکاران، ١376).

منطقه زاگرس از اکوسیستم‌های ارزشمند کشورمان به شمار می رود و از لحاظ غنای فلورستیک از مناطق مهم ایران می‌باشد. جنگل‌ها و پوشش گیاهی آن از نظر اکولوژیکی و حفظ ذخایر ژنتیکی یک پدیده به حساب می‌آیند (مخدوم ١٣٧۶، جزیره ای و همکاران 1382). ناحیه رویشی زاگرس از دیرباز با وجود جنگل‌های سرسبز، مراتع غنی، رودها و چشمه سارهای پر آب به عنوان یک اکوسیستم پایدار تأثیر مهمی در حفظ آب و خاک اعمال کرده‌می باشد که متاسفانه در طول سده‌های گذشته با بهره برداری‌های نامناسب در معرض خطر قرار گرفته‌می باشد و به دلیل وجود عوامل مخربی زیرا حضور دام بیشتر از ظرفیت، تبدیل عرصه‌های جنگلی به اراضی کشاورزی، شخم در جهت شیب، برداشت چوب جهت سوخت و مورد هایی دیگر تهدید می گردد (انصاری و همکاران، 1368، جزیره ای و همکاران، ١٣٨٢).

درخت محلب از گونه‌های مناسب در توسعه فضای سبز شهری می‌باشد که می‌تواند به عنوان یکی از گونه‌های شاخص در جنگلداری شهری مطرح گردد. این گیاه بومی جنوب غربی اروپا و شرق قفقاز، غرب آسیا و آفریقای شمالی بوده و از قدیم مورد شناسایی ایرانیان بوده‌می باشد. قسمت مورد بهره گیری این درخت میوه آن می‌باشد. اثر درمانی این گیاه مربوط به اسانسی می باشد که در اعضای مختلف این گیاه به ویژه در برگ و میوه آن هست (زرگری، ١٣70). این گیاه در طب سنتی و داروسازی به عنوان آنتی باکتریال، آنتی سپتیک، تونیک و در درمان ناراحتی‌های ناحیه کمر، کاربرد دارد (زرگری،1370). با در نظر داشتن اینکه رویشگاه‌های درخت مذکور در سطح استان کهگیلویه و بویراحمد و به گونه کلی در سطح کشور محدود می‌باشد، اما متاسفانه سالیانه رویشگاه‌های موجود جهت تامین مواد اولیه صنعت داروسازی مورد بهره برداری بی رویه قرار می‌گیرند. پس به مقصود کاهش اندازه تخریب رویش گاه‌های طبیعی می‌بایست نسبت به تولید نهال آن وکشت در اراضی زراعی جهت تولید انبوه اقدام نمود. با در نظر داشتن موردها یاد شده، تولید نهال محلب با بهره گیری از بذر جهت کاشت در اراضی زراعی و فضای سبز شهری امری ضروری به نظر می‌رسد. این گیاه از جنبه زینتی و دارویی دارای اهمیت ویژه ای می باشد. اما متأسفانه در تکثیر جنسی و غیر جنسی این گیاه معضلات فراوانی هست. با در نظر داشتن اینکه تاکنون در مورد تولید نهال درخت محلب از راه کاشت مستقیم بذر پژوهش‌های جامعی صورت نگرفته‌می باشد در این پژوهش کوشش بر این می باشد که با بهره گیری از اسید سولفوریک و آب گرم و تیمار سمباده بذرهای محلب را وادار به جوانه‌زنی نمود. پژوهش حاضر با هدف تعیین مبدا مناسب بذر محلب و انتخاب تیمار مناسب در جوانه‌زنی بذر‌ها صورت خواهد گرفت. پس با در نظر داشتن اهمیت موضوع، انجام چنین مطالعه ای ضروری به نظر می‌رسد. نتایج این پژوهش می‌تواند اطلاعات ارزشمندی در خصوص تاثیر تیمارهای مختلف اسید و آب گرم و مکانیکی در جوانه‌زنی بذر در اختیار قرار دهد و لزوم انجام مطالعات را در کل منطقه مورد تاکید قرار دهد.

 1-2- فرضیه‌ها

1- تیمارهای مورد مطالعه در جوانه‌زنی بذر درخت”محلب” اثرگذارند.

2- مبدا بذر بر جوانه‌زنی بذر (سه رویشگاه مختلف) مؤثر می باشد.

1-3- اهداف

در حال حاضر گیاه دارویی محلب مصارف طبی و صنعتی فراوانی دارد اما در وسعت کمی از استان گسترش دارد. با در نظر داشتن عدم زادآوری طبیعی و عدم موفقیت در تولید نهال با روشهای مختلف، این گونه در معرض انقراض قرار گرفته‌می باشد.

با عنایت به روش کار و تیمارهای مورد مطالعه( آب گرم90 درجه ، اسیدسولفوریک 30 درصد و سمباده) و شرایط رویشگاهی( لوداب، زیلایی و کوه سبز) مهمترین اهداف این پژوهش عبارتند از:

1- تعیین مناسب ترین تیمار در جوانه‌زنی بذر گیاه دارویی”محلب” 

2- تعیین رویشگاهی که بذر این گونه دارویی در آن دارای قدرت جوانه‌زنی بالاتری می باشد

 

این مطلب رو هم توصیه می کنم بخونین:   دانلود پایان نامه ارشد : اثر محلول پاشی عناصر کم مصرف آهن و روی بر عملکرد کمی و کیفی کلزا

2-1- شناسایی گیاه محلب

محلب (Cerasus mahaleb) درخت کوچکی می باشد که ارتفاع ساقه آن در شرایط عادی بین 4 تا 7 متر می‌باشد. اما در آب و هوای مرطوب به ارتفاع بیشتر نیز می‌رسد (قهرمان، 1363). منطقه پراکندگی آن در مدیترانه، آسیا و ایران می باشد. به علاوه زیرا برگ‌های سبز زیبا وگل‌های درشت و قشنگ دارد و به بیماری‌های قارچی مقاوم می باشد، پیوسته پرورش می‌یابد (شکل2-1).  

 

2-2- گیاه شناسی و رده بندی محلب

 در تیره  گل سرخ (Rosaceae) گیاهانی به صورت درختان بزرگ، درخت یا درختچه جای دارد. در بین آن‌ها درختچه‌های به ارتفاع کم، مانندRose  (رز)ها و درختانی به ارتفاعی حدود ١۵ متر مانندCerasus  پیدا نمود می گردد. از پرورش عده ای از آن‌ها مانند Cerasus mahaleb  به علت مقاومت بالا پیش روی بیماری‌های قارچی و باکتریایی که دارند به عنوان پایه پیوند جهت گیلاس ترش و شیرین، بهره گیری می‌ گردد. این تیره شامل 11جنس و 57 گونه و 5 زیرگونه و 7 واریته می باشد. ازجنس‌های مهم آن می‌توان Malus (سیب)، Cerasus (آلوها)، Rosa (گل سرخیان) وSorbus (بارانک) را نام برد. از ویژگی‌های آن‌ها این می باشد که برگ‌های ساده و متقابل به ندرت متناوب، گل‌های منظم  نر- ماده یا بر دو نوع نر و ماده، پلی گام، منفرد و یا به وضع تجمع، قرار دارند. درهر گل آن‌ها ۴یا ۵ کاسبرگ، به همان تعداد گلبرگ وتعداد زیادی پرچم دیده‌می گردد. میوه آن‌ها پوشینه (کپسول) می باشد. در پوست اولیه ساقه، برگ، کلیه قسمت‌های گل، میوه و حتی دانه‌های این گیاهان، کیسه‌های ترشحی اسانسی . آبکش پسین آن‌ها به گونه متناوب دارای لایه‌های فیبری می باشد. در بعضی از آن‌ها نیز آبکش داخلی، در فاصله بین مغز و منطقه چوب دیده‌می گردد (قهرمان، 1362).

2-3- تاریخچه و پیدایش بهره گیری از گونه محلب