مطالعه اثر سطوح مختلف سولفات آمونیوم بر عملکرد و اجزای عملکرد

برای رعایت حریم خصوصی نام نگارنده پایان نامه درج نمی گردد

(در فایل دانلودی نام نویسنده موجود می باشد)

تکه هایی از متن پایان نامه به عنوان نمونه :

(ممکن می باشد هنگام انتقال از فایل اصلی به داخل سایت بعضی متون به هم بریزد یا بعضی نمادها و اشکال درج نشود اما در فایل دانلودی همه چیز مرتب و کامل می باشد)

چکیده

این پژوهش به مقصود مطالعه اثرات سولفات آمونیوم بر ویژگی های سه رقم اسفناج در سال 1390 در منطقه بویراحمد، انجام گرفت. آزمایش به صورت فاکتوریل: فاکتور اول شامل سطوح مختلف کود سولفات آمونیوم (صفر، 150 و 300 کیلو گرم در هکتار) و فاکتور دوم شامل ارقام اسفناج (خاردار ایرانی، هیبرید و واریوفلای) در قالب طرح بلوک های کامل تصادفی در سه تکرار انجام گرفت. ویژگی‌های رشد همچون شاخص سطح برگ، اندازه سبزینه، نیترات برگ، نیترات دمبرگ، آهن برگ، آهن دمبرگ، عملکرد، طول برگ، عرض برگ، وزن تر اندام هوایی، وزن خشک اندام هوایی و وزن تر و خشک ریشه مورد اندازه گیری قرار گرفت. نتایج نشان داد که تیمار سولفات آمونیوم بر صفات اندازه گیری شده شاخص سطح برگ، اندازه سبزینه، نیترات برگ، نیترات دمبرگ، آهن برگ، آهن دمبرگ، و عملکرد اثر معنی دار داشت. به طوریکه بیشترین شاخص سطح برگ، اندازه سبزینه و نیترات برگ در تیمار 150 کیلوگرم در هکتار سولفات آمونیوم نظاره گردید. سطوح مختلف کودی بر اندازه آهن در برگ و دمبرگ معنی دار و بیشترین اندازه آن در تیمار 300 کیلوگرم در هکتار نظاره گردید. فاکتور ارقام مختلف اسفناج بر ویژگی‌هایی از قبیل اندازه سبزینه، عملکرد، طول برگ، عرض برگ، وزن تر اندام هوایی، وزن خشک اندام هوایی و وزن خشک ریشه اثر معنی داری از خود نشان داد به طوریکه بیشترین اندازه شاخص سطح برگ، عملکرد، طول برگ، عرض برگ، وزن تر اندام هوایی، وزن خشک اندام هوایی و وزن خشک ریشه در رقم هیبرید بدست آمد. همچنین نتایج نشان داد زمانی که اندازه سولفات آمونیوم از 150 به 300 کیلوگرم در هکتار افزایش پیدا نمود، ویژگی‌ درصد ماده خشک اندام هوایی، شاخص سطح برگ، طول برگ و عرض برگ کاهش پیدا نمود. بر اساس نتایج این پژوهش، کاربرد 150 کیلوگرم در هکتار سولفات آمونیوم جهت بهبود صفات کمی و کیفی اسفناج رقم هیبرید در یاسوج قابل توصیه می باشد.

کلمات کلیدی: اسفناج ، آهن، رقم، سبزینه ، سولفات آمونیوم، نیترات.

1-کلیات پژوهش

 1-1- مقدمه

اسفناج بومی آسیا و به احتمال زیاد بومی ایران می باشد. تاریخ نشان می دهد که این سبزی در 2000 سال قبل در ایران کشت می گردید و ایرانیان باستان به خواص آن پی برده بودند. اسفناج در سال 1100 میلادی از ایران به اسپانیا برده گردید، سپس از اروپا به آمریکا انتقال پیدا نمود مردم چین در سال 764 میلادی آن را کشت می نموده اند و از آن به عنوان سبزی بهره گیری می کرده اند (دانشور، 89).

گرچه اسفناج توسط نسلهای زیادی کشت و زرع می گردید لیکن اهمیت تجارتی خود را نسبتاً دیر پیدا نمود مصرف آن در رژیم غذایی بسیار توصیه شده و به عنوان یک سبزی برگی مهم که مصرف آن رو به کاهش می باشد باقی مانده می باشد هزینه های تولید و برداشت اسفناج در هکتار اکثراً بخاطر عملیات مکانیزه بسیار پایین می باشد اسفناج برای تهیه فراورده نیاز به کارگر کمتری نسبت به سایر محصولات بجز نخود فرنگی سبز و ذرت شیرین دارد (دبلیوور و مک کلوم، 1379).
جستجو در سایت :   


برگ اسفناج غنی از ویتامین های A  و B3 و C و حاوی املاح معدنی از قبیل آهن و پتاسیم می باشد و در اسفناج تازه 1/3 میلی گرم آهن هست که از این نظر سرآمد همه سبزی هاست گیاه اسفناج به عنوان غذا و دارو کشت می گردد (پیوست، 1388). اسفناج از مهمترین سبزی های برگی می باشد که غنی از عناصر غذایی مختلف بوده و اهمیت مواد غذایی موجود در آن در سلامتی بشر بخوبی روشن شده می باشد (2002، Welch).

افزایش جمعیت دنیا باعث افزایش تقاضای مواد غذایی شده و از طرف دیگر و رود بیش از حد نیتروژن به آب یکی از معضلات زیست محیطی به شمار می آید به کارگیری روشهای جدید مدیریتی که براساس افزایش کارایی نیتروژن و آب استوار می باشد می تواند علاوه بر افزایش کمی و کیفی تولید کشاورزی سبب ارتقای سطح سلامت جامعه گردد و در این بین انتخاب نوع، مقدار و زمان مصرف صحیح کود می تواند در افزایش کارایی بسیار موثر باشد (IFA, 2007).

در حال حاضر سالیانه حدود 98 میلیون تن نیتروژن به صورت انواع کودهای شیمیایی در جهان مصرف می گردد و در ایران نیز از 2/4 میلیون تن کود مصرفی بیش از 60 درصد آن را کودهای نیتروژنی تشکیل می دهد که با در نظر داشتن تولید 85 میلیون تن محصولات کشاورزی کارایی آن پایین می باشد (ملکوتی و همکاران، 1387).

امروزه از کودها به عنوان ابزاری برای نیل به حداکثر تولید در واحد سطح بهره گیری می گردد اما مصرف کود بایستی بتواند علاوه بر افزایش تولید، کیفیت محصولات کشاورزی را ارتقا داده و ضمن آلوده نکردن محیط زیست، به خصوص آبهای زیرزمینی، تجمع مواد آلاینده نظیر نیترات را در اندامهای مصرفی محصولات زراعی به حداقل مقدار ممکن تنزل دهد تا سلامتی بشر و دام نیز تامین گردد (ملکوتی، 1384).

نیتروژن یکی از عناصر مورد نیاز گیاه می باشد و بیشتر از سایر عناصر در تغذیه گیاهی مصرف می گردد. گرچه 78 درصد حجم هوا را نیتروژن تشکیل می دهد اما کمبود آن در گیاه بیش از سایر عناصر دیده می گردد از نشانه های کمبود نیتروژن، کمی رشد، زردی، کوچک ماندن برگها می باشد (خوشخوی و همکاران، 1389). 

نیترات در گیاه معمولاً در آوندها ذخیره می گردد پس دمبرگها و ساقه مملو از نیترات هستند نیترات برای بشر و حیوان مضر نیست اما در حالت نیتریت که توسط باکتری های احیاء کننده در جریان حمل و نقل و یا در اسفناج های انباری و یا در غذاهای باقی مانده حاوی اسفناج به وجودمی آید برای سلامتی مضر می باشد از ترکیب نیتریت با آمین ها و یا آمیدها ترکیبات سرطان زای نیتروز آمین یا نیتروزآمید به وجودمی آیند (پیوست، 1388). آهن یکی از عناصر کم مصرف و ضروری برای تغذیه و رشد گیاهان، حیوانات و بشر به شمار می رود و وجود غلظت مناسبی از این عنصر در بافتهای گیاهان نه تنها برای رشد و عملکرد مطلوب گیاهان بلکه در زنجیره غذایی برای رشد و سلامتی حیوانات و بشر ضروری می باشد (1998، Berdainer and Atkins).

 در سالهای اخیر بروز کمبود عناصر کم مصرف در گیاهان زراعی مختلف به دلیل کشت متراکم، فرسایش خاک سطحی، آبشویی، بهره گیری از کودهای شیمیایی با درصد خلوص زیاد، به زیر کشت بردن خاکهای فقیر، pH زیاد، آهکی بودن خاکها و کیفیت نامناسب آب آبیاری گسترش داشته، که سبب گسترش کمبودهای عناصر غذایی کم مصرف در حیوانات و بشر شده می باشد به طوری که 50% مردم جهان از کمبود عناصر کم مصرف رنج می برند. بهترین روش جلوگیری از بروز کمبودهای عناصر غذایی، مصرف مواد غذایی حاوی مقادیر کافی از این عناصر در رژیم غذایی متعادل می باشد. در این راستا افزایش تولید مواد غذایی و افزایش غلظت این عناصر در مواد غذایی مصرفی انسانها و دامها اهمیت ویژه ای دارد (نجفی زاده و همکاران، 1389).

1-2- اهمیت غذایی سبزی ها

تحقیقاتی که توسط متخصصان و کارشناسان علوم تغذیه صورت گرفته بیانگر آن می باشد که برای سالم زیستن و از زندگی لذت بردن بایستی مصرف سبزی جات و میوه جات در غذای روزانه به 80 درصد حجم کل غذا برسد در حالیکه مواد پروتئینی و مواد قندی مانند گوشت، تخم مرغ، پنیر و نشاسته فقط 20 درصد بقیه را تشکیل می دهد (حسنی زاده، 1383). امروز برای متخصصین ثابت شده می باشد که بین غذایی که به مصرف می رسد و بروز سرطان ارتباط هست و در افرادی که در مناطق روستایی زندگی می کنند، زیرا بیشتر سبزی مصرف می کنند کمتر مورد حمله بیماری های خطرناک از قبیل سرطان قرار می گیرند (دانشور، 1389).

اما افرادی که به شهرها مهاجرت نموده اند و به غذاهای شهری عادت کرده اند موردها بیماری سرطان در آنها بیشتر نظاره شده می باشد (حسنی زاده، 1383). از نظر مردم عادی ارزش غذاها فقط در کالری موجود در آنهاست اما بدن بشر علاوه بر انرژی نیاز به مقادیر معین پروتئین، املاح و ویتامین ها دارد و به این دلیل متخصصین تغذیه همانطور که به رسانیدن تعداد لازم کالری به بدن اهمیت می دهند، متعادل بودن غذا را نیز مهم می دانند (خوشخوی و همکاران، 1389). سبزی ها اشتها آور بوده و به علت سلولز فراوان، دیر هضم و محرک و اهمیت بالایی در زندگی انسانی دارند. یک ماده غذایی بایستی دارای ویژگی هایی باشد که از آن جمله می تواند خوش طعم بودن، سیر کنندگی و بهداشتی بودن و از نظر اقتصادی مقرون به صرفه بودن آن می باشد سبزی ها اکثراً بی واسطه به مصرف بشر رسیده و فاقد ضایعات ناشی از تغییر و تبدیل هستند. در صورتی که این ضایعات در جانوران گیاهخوار که با گیاهان تغذیه شده و فرآورده هایی نظیر شیر، تخم مرغ و گوشت تهیه می کنند بسیار می باشد (سینگ و همکاران، 1386).

1-2-1- ویتامین ها

بسیاری از مواد مورد احتیاج بدن که وجود آنها حتی به مقدار بسیار کم برای ادامه حیات ضروری می باشد (ویتامین ها)، در غذاهای حیوانی پیدا نمود نمی گردد یا بسیار کم می باشد. در صورتیکه در سبزی ها به اندازه زیادی هست برای ادامه زندگی و سلامت اغلب سلولهای بدن، وجود ویتامین های مختلف امری لازم و حیاتی می باشد. ویتامین ها مستقیماً در ساختار نگاهداری نسوج بدن کمک نمی کنند بلکه در ظریف ترین و حیاتی ترین اعمال و کارهای داخلی سلول دخالت دارند (دانشور، 1389).

ویتامین ها مانند مواد آلی ضروری هستند که مقدار کافی آن می تواند در بسیاری از عملیات فیزیولوژیکی بدن تاثیر گذاشته و بایستی وارد بدن شوند زیرا بدن قادر به ساخت همه آنها نیست کمبود سبزی در تغذیه باعث کمبود و ویتامین ها و سایر مواد موثر در بدن می گردد که موجب بروز بسیاری از بیماری هاست (پیوست، 1388). کمبود کامل ویتامین که در قدیم بسیار رایج بود منجر به بیماری های مختلفی در بشر می گردد به آویتامینوز (Avitaminose) معروف می باشد که بیماری آویتامینوز به علت تغذیه تک ماده ای در زمان طولانی بروز می کند (پیوست، 1384). بر اثر درست و صحیح مصرف نکردن ویتامین ها به مرور زمان ممکن می باشد بیماری های مختلفی در بدن بشر بروز کند (دانشور، 1389).
دانلود متن کامل در سایت sabzfile.com
مانند این بیماری ها می توان بری بری در نتیجه کمبود ویتامین B1 ، شب کوری و اگزو فتالمی در اثر کمبود ویتامین A و نرمی استخوان به دلیل کمبود ویتامین D را نام برد. اسفناج دارای انواع ویتامین های C ,B ,A می باشد و ویتامین D تقریباً در تمام سبزی جات هست (دبلیوور و ملک کلوم، 1379). ویتامین A موجود در مواد غذایی به واسطه نیترات های موجود در کود شیمیایی و همچنین بوسیله حفظ کننده های مواد غذایی نابود می گردد (احمدی زارع، 1386).

1-2-2- انرژی

کربوهیدراتها، پروتئین و چربی ها غیر از و مواد اولیه انرژی محسوب می شوند و مقدار این مواد در سبزی ها در مقایسه با سایر مواد غذایی بسیار کم می باشد (پیوست، 1388). دانش تغذیه‌ی صحیح که بیشتر مبتنی بر ارزش بیولوژی و کیفیت غذاهاست برای سلامت و بهداشت بدن ضروری می باشد. از آنجایی که امروزه با تغییر روش کار و زندگی، اکثر کشورهای دنیا از فعالیت بدنی به اندازه زیاد کاسته شده می باشد، پس بهره گیری از مواد غذایی کم انرژی سبب می گردد تا عوارض ناشی از غذاهای متراکم حیوانی پیشگیری گردد. سبزی ها به دلیل داشتن انرژی پایین و به لحاظ تناسب صحیح مواد غذایی و مواد انرژی زا جزو غذاهای مدرن امروزی محسوب می شوند ( سینگ و همکاران، 1386).

هر فرد بایستی در جیره غذایی روزانه خود، مقداری محصول های باغبانی که انرژی و پروتئین چندانی ندارند اما در عوض از نظر املاح و ویتامین ها بسیار غنی هستند مصرف کنند (خوشخوی و همکاران، 1389). مواد غذایی میکرونیتروشن مانند ویتامین ها و مواد معدنی به تنهایی ایجاد انرژی نمی‌کنند اما مواد مغذی ماکرونیتروشن مانند نشاسته، چربی، پروتئین به شرطی ایجاد انرژی می کنند که به اندازه کافی میکرونیتروشن داشته باشند تا آزاد شوند (مندل، 1387).

1-2-3- املاح معدنی

سبزی ها و میوه ها حدود 8 تا 20 درصد املاح معدنی دارند مواد معدنی ضروری در سبزی ها به صورت ماکرومیکروالمانها وجود دارند. ماکروالمانها، پتاسیم (K)، کلسیم (Ca)، سدیم (Na)، منیزیم (Mg)، فسفر (P) و کلر (CL) تعلق دارند از گروه میکروالمانها می توان آهن (Fe)، روی (Zn)، مس (Cu)، منگنز (Mn)، ید (I) و مولیبدن (Mo) را نام برد (پیوست، 1388). با اهمیت زیادی که ویتامین ها دارند بدون مواد معدنی تاثیر آنها ناچیز می باشد با وجود اینکه بدن می تواند بعضی ویتامین ها را خود تولید نماید اما قادر به ساخت مواد معدنی نیست مواد گیاهی و میوه جات بیشتر از اغذیه حیوانی عناصر معدنی را به بدن می رسانند. مواد معدنی مانند سایر مواد مغذی بر زندگی، سلامت و بهبود بیماری ها موثر هستند (احمدی زارع، 1386).

چربی زیاد، اسید اکسالیک که در اسفناج هست مانع جذب کلسیم می گردد. در بورانی که عبارت می باشد از (ماست و اسفناج پخته)؛ اسفناج کلسیم ماست را از بین می برد و آهن اسفناج نیز خنثی می گردد. (مندل، 1387). املاح معدنی سبزی ها برخلاف املاح معدنی حیوانات بیشتر به صورت ترکیبات قلیایی هستند و می توانند ترکیبات اسیدی ناشی از مصرف گوشت، پنیر و سایر مواد غذایی و حیوانی در معده را خنثی کنند (پیوست، 1388).

مواد معدنی برای رشد بدن بشر لازم می باشد، کلسیم، آهن و فسفر به مقادیر بالا برای بشر لازم و به مقدار کافی در دیگر انواع مواد غذایی موجود نبوده، در صورتی که در سبزیجات به قدر کافی پیدا نمود می گردد و همچنین عناصر ید و سدیم نیز بوسیله سبزیجات تامین می شوند. این مواد معدنی به مقدار کم در سبزیجات موجود بوده اما برای رشد مطلوب تر و تامین سلامت انسانی ارزشمند می باشند به علت وجود مواد معدنی، سبزیجات به عنوان غذایی طرفداری کننده تلقی شده و تصور بر این می باشد که برای بشر های گیاهخوار خیلی مفید می باشد (سینگ و همکاران، 1386).

1-2-4- پروتئین، چربی، کربوهیدراتها

سبزی ها از نظر دارا بودن مواد پروتئینی، ترکیبات قندی و به لحاظ داشتن مقدار قابل توجهی سلولز که باعث سهولت هضم غذاها می گردد تأثیر بسیار مهمی را در تغذیه بشر اعمال می کنند (دانشور، 1389). این مواد در گوشت و لبنیات بیشتر موجود می باشد تا در سبزیها. پروتئین کامل از هشت آمینواسید اصلی تشکیل شده اند و در ساخت بافتهای بدن تأثیر دارند. پروتئین کامل در اعضای حیوانات مثل گوشت مرغ، کبک، ماهی و … و دیگر غذاهای دریایی، تخم مرغ، شیر و پنیر هست (مندل، 1387).

1-3- اهمیت اقتصادی سبزی ها

با در نظر داشتن موردها مختلف بهره گیری از سبزی ها در تغذیه روزمره و نیز بدلیل خصوصیات طعم و مزه و مفید بودن آن در حفظ سلامتی و تندرستی، امروزه تعداد زیادی از سبزی ها جزء و غذاهای اصلی و ضروری بشمار می آیند تولید سبزی از نظر اقتصاد ملی و محلی بسیار با اهمیت می باشد (پیوست، 1388). فلات ایران مرکز پیدایش و تنوع ژنتیکی بسیاری از سبزی ها و از دیرباز مهد پرورش بسیاری از آنها بوده می باشد سبزی ها از گذشته جایگاه مهمی در تغذیه مردم ایران داشته‌اند و هنوز هم مصرف سرانه سبزی در ایران بیشتر از سایر کشورهاست (خوشخوی و همکاران، 1389).

با در نظر داشتن دوره رشد سبزی ها که اکثراً دوره زندگی کوتاهی دارند و با مقایسه با سایر محصولات کشاورزی (مثلاً میوه ها) که دوره رشد طولانی دارند، جایگاه مخصوص سبزی ها مشخص می شوند. پس با کاشت سبزی ها و فروش آنها در بازارهای جهانی، سالیانه میلیونها دلار ارز به کشور خود وارد می نماییم تا بدین وسیله هم موقعیت مالی تولید کنندگان بهبود یابد و هم وضع اقتصادی کشور تثبیت گردد (دانشور، 1389). سبزی ها از نظر راندمان در واحد سطح در واحد زمان نسبت به غلات و محصولات دیگر زراعی در سطح بالاتری قرار دارند. پس از نظر اقتصادی بسیار با اهمیت می باشند (سینگ، 1386).

1-4- تاریخچه کشت سبزی ها در ایران

ایران یکی از اولین کشورهای دنیاست که در آن کشاورزی و تمدن شروع شده و بشر اولیه برای نخستین بار در فلات ایران به کشت و زرع و پرورش دام دست زده می باشد (خوشخوی و همکاران، 1389). تألیفی به زبان پهلوی در علم نجوم هست که از منابع دوره ساسانیان «بوندهشن» اخذ شده و در آن آگاهی های گسترده ای درمورد کشت گیاهان صنعتی و صحرایی، درختان میوه گوناگون و سبزی ها در ایران، زمان ساسانیان در دسترس می گذارد و معلوم می کند که در آن وقت نه تنها غلات و درختان بارده و بی بار و تزئینی تولید می شده، بلکه به کشت و تولید گیاهان دارویی، صنعتی و … اهتمام داشته اند (باقری زنوز، 1382).

این مطلب رو هم توصیه می کنم بخونین:   دانلود پایان نامه ارشد : اثر محلول پاشی عناصر کم مصرف آهن و روی بر عملکرد کمی و کیفی کلزا