استاد راهنما:

دکتر خدابخش پناهی نمود لاغری

 استاد مشاور:

مهندس محمد کاظم شفازاده

برای رعایت حریم خصوصی نام نگارنده پایان نامه درج نمی گردد

(در فایل دانلودی نام نویسنده موجود می باشد)

تکه هایی از متن پایان نامه به عنوان نمونه :

(ممکن می باشد هنگام انتقال از فایل اصلی به داخل سایت بعضی متون به هم بریزد یا بعضی نمادها و اشکال درج نشود اما در فایل دانلودی همه چیز مرتب و کامل می باشد)

فهرست مطالب

 عنوان           صفحه

 چکیده……………. 1

فصل اول: کلیات

1-کلیات.. 3

1-1- مقدمه. 3

1-2- فرضیات پژوهش: 5
جستجو در سایت :   


1-3- اهداف پژوهش: 5

1-4-حبوبات و اهمیت آن‌ها: 5

1-5- نخود 7

1-6-سطح زیر کشت نخود در جهان. 8

1-7- مشخصات گیاه‌شناسی. 8

1-7-1-مورفولوژی. 9

1-7-2-ریشه. 9

1-7-3- ساقه. 9

1-7-4- برگ.. 10

1-7-5-اندام‌های زایشی. 10

1-8- مراحل رشد و نمو نخود 11

1-8-1- اکولوژی. 11

1-8-2- رطوبت.. 12

1-8-3- تاریخ کاشت.. 12

 فصل دوم : مروری بر تحقیقات انجام شده

2- مروری بر تحقیقات انجام شده 17

2-1- کودهای شیمیایی. 17

2-2-کودهای بیولوژیک.. 18

2-3- نیازهای غذایی گیاهان. 19

2-4- تثبیت نیتروژن. 20

2-5- باکتری‌های تثبیت کننده نیتروژن. 21

2-6- ریزوچک پی سوپر پلاس.. 23

2-7- فسفر و تأثیر آن در گیاه 24

فصل سوم: مواد و روشها

3-مواد و روش‎ها 29

3-1- زمان و محل اجرای آزمایش… 29

3-2-خصوصیات خاک محل اجرای آزمایش… 29

3-3-درجه حرارت.. 30

3-4- رطوبت نسبی. 31

3-5- مشخصات طرح آزمایشی. 32

3-6- آبیاری. 32

3-7-صفات اندازه‌گیری شده 32

3-8- محاسبات آماری و نرم‌افزارهای مورد بهره گیری در آزمایش… 34

3-9- داشت: 34

3-10- برداشت: 35

فصل چهارم: نتایج و بحث

4- نتایج، بحث و پیشنهادات.. 37

4- نتایج و بحث: 37

4-1- ارتفاع بوته (سانتی‌متر): 41

4-2- وزن هزار دانه (گرم): 44

4-3- عملکرد دانه (اقتصادی)، (کیلوگرم در هکتار): 47

4-4- عملکرد بیولوژیک (کیلوگرم در هکتار): 50

4-5- شاخص برداشت (درصد): 53

4-6- درصد پروتئین (درصد): 56

4-7- عملکرد پروتئین (درصد): 59

4-8- نتیجه‌گیری: 62

4-9- پیشنهادات: 64

فهرست منابع: 65

چکیده

به مقصود مطالعه فاکتورهای مختلف کود بیولوژیک ریزوچک پی سوپر پلاس بر خصوصیات رشدی سه رقم نخود در شرایط آب و هوایی یاسوج­، آزمایشی به صورت فاکتوریل و در قالب طرح بلوک‌های کامل تصادفی در سه تکرار، در سال زراعی 92-1391 به اجرا در آمد؛ که فاکتورهای آزمایش شامل کود بیولوژیک ریزوچک پی سوپر پلاس (A) در سطوح (0، 5/ و 1 کیلوگرم در هکتار) و فاکتور رقم (B) شامل (رقم هاشم­، رقم آزاد و رقم اصلاح شده L250) بودند. شاخص‌های ارتفاع بوته، طول ریشه، طول غلاف­، تعداد غلاف، وزن هزار دانه، عملکرد بیولوژیک، تعداد دانه در غلاف، عملکرد دانه و شاخص برداشت اندازه‌گیری شدند. بر اساس اکثر صفات مورد مطالعه با تغییر اندازه کود بیولوژیک ریز و چک پی سوپر پلاس از R (عدم مصرف کود بیولوژیک ریز و چک پی سوپر پلاس به R1 (مصرف 500 گرم در هکتار) به گونه معنی‌داری افزایش یافتند، به طوری که میانگین‌ها در تمامی سطوح کود بیولوژیک ریز و چک پی سوپر پلاس با عدم مصرف آن تفاوت معنی‌داری را نشان دادند. نتایج حاصل از برهمکنش فاکتورهای مختلف کود بیولوژیک ریز و چک پی سوپر پلاس و رقم نشان داد که در اکثر صفات مورد مطالعه (مصرف 500 گرم در هکتار کود بیولوژیک ریز و چک پی سوپر پلاس و رقم آزاد) بیشترین مقدار را نشان داد. در ارتباط با شاخص برداشت (مصرف یک کیلوگرم در هکتار کود بیولوژیک ریز و چک پی سوپر پلاس و رقم L250 ) بیشترین مقدار را نشان داد. پس تیمار مصرف 500 گرم در هکتار کود بیولوژیک ریزوچک پی سوپر پلاس و رقم آزاد به کشاورزان منطقه توصیه می­گردد.

واژه‌های کلیدی: کود بیولوژیک، ریزوچک پی سوپر پلاس، رقم­، نخود، وزن هزار دانه، عملکرد، یاسوج

-1- مقدمه

 همزمان با آغاز هزاره میلادی و با در نظر داشتن جمعیت شش میلیاردی دنیا و رشد روز افزون آن به خصوص در کشورهای در حال توسعه، تأمین نیاز غذایی از مهم‌ترین معضلات فراروی بشر می‌باشد. پس اهتمام به افزایش کمی و کیفی تولید محصولات زراعی در همه کشورها امر ضروری می‌باشد. از این رو اکثر کشورهای دنیا قسمت قابل توجهی از بودجه سالیانه خود را به بخش کشاورزی و تحقیقات مربوطه اختصاص می‌دهند که در این زمینه تا حدودی به موفقیت‌های قابل توجهی نیز دست پیدا کرده‌اند. در کشور ما نیز در برنامه پنج ساله دوم و سوم توسعه اولویت به بخش کشاورزی داده شده می باشد اما به نظر می‌رسد که تاکنون سیاست‌های بخش کشاورزی در ارتباط با افزایش تولید محصولات زراعی با موفقیت چندانی روبرو نبوده می باشد (صالح راستین،1387). چنانچه قرار باشد عرضه غذا به صورت کنونی انجام گردد، این کشورها می‌بایست طی 30 سال آینده حداقل 60 درصد به تولیدات کشاورزی خود بیفزاید نزدیک به 70% جمعیت جهان در کشورهای در حال توسعه متمرکز شده درحالی‌که از نظر تولیدات غذایی این نسبت بر عکس می‌باشد. در کشورهای پیشرفته با بهره گیری از تکنولوژی به کارگیری علوم و فنون جدید، تولید محصولات غذایی و عملکرد محصولات کشاورزی در واحد سطح به سرعت در حال افزایش می باشد. به طوری که اغلب مقدار تولیدات از مصرف داخلی بیشتر می باشد اما متأسفانه در اغلب کشورهای در حال توسعه در عین افزایش سرعت رشد جمعیت، کمبود مواد غذایی در حال گسترش می باشد و قسمت عمده درآمد ارزی این قبیل کشورها به مصرف واردات غذایی می‌رسد (فتحی،1382). نظر به اینکه پیشرفت و توسعه در کشاورزی فقط از راه شناخت عملی و اصولی اثر عوامل محیطی در رشد بهینه گیاه امکان‌پذیر می باشد و علاوه بر بهبود شرایط محیط کشت به کارگیری صحیح نهاده‌های کشاورزی امکان پذیراست، پس برای ایجاد زیر بنای مناسب برای توسعه کشاورزی نه تنها تأمین به موقع نهاده‌ها لازم می باشد، بلکه روش بهره گیری صحیح در سطح مزرعه و به کارگیری این روش‌ها ضروری می‌باشد (ملکوتی و غیبی، 1376). گیاهان برای رشد و تولید محصول مناسب نیازمند یک سری عناصر غذایی هستند که از طریق خاک و کودهای شیمیایی در اختیار آن‌ها قرار می‌گیرد در این بین کودهای شیمایی تأثیر اساسی را در تولید غذا طی قرن اخیر داشته‌اند و در حال حاضر یکی از مهمترین نهاده‌های کشاورزی می‌باشند به طوری که از زمان جنگ جهانی دوم مصرف کودهای شیمایی به مقصود افزایش عملکرد گیاهان زراعی به خصوص در کشورهای در حال توسعه رشد چشمگیری داشته می باشد در ارتباط با تولید محصولات زراعی و منابع تولید غذا یکی از مهم‌ترین مسائل مطروحه، افزایش پتانسیل تولید محصولات زراعی و منابع تولید غذا بوده درحالی‌که که امروزه کوشش برای دستیابی به افزایش محصول با واژه پایداری همراه شده می باشد و بایستی در جهت کاهش مصرف کودهای شیمیایی حرکت نمود (ارزانش، 1379). بهره گیری از منابع گیاهی و حیوانی قابل تجدید و منابع بیولوژیک به جای منابع شیمیایی می‌تواند تأثیر مهمی در باروری و حفظ فعالیت‌های بیولوژیک خاک افزایش کیفیت محصولات کشاورزی و سلامت اکوسیستم داشته باشد (جالوتا، 2006).

 به واسطه اهمیت تغذیه گیاهی در عملکرد نخود، تعیین اندازه و مقدار مطلوب کود در واحد سطح جهت نیل به عملکرد بهینه ضروری به نظر می‌رسد.

1-2- فرضیات پژوهش:

1-کاربرد ریزوچک پی سوپر پلاس با نسبت‌های مختلف اثر معنی‌داری بر رشد و نمو، عملکرد

گیاه نخود دارد.

2- برهمکنش کاربرد ریزوچک پی سوپر پلاس و ارقام مختلف بر رشد و نمو، عملکرد و اجزای

عملکرد گیاه نخود معنی‌دار می باشد.

1-3- اهداف پژوهش:

1- مطالعه اثر کاربرد مقادیر مختلف کود بیولوژیک ریزوچک پی سوپر پلاس بر عملکرد و اجزای عملکرد گیاه نخود

2- تعیین مناسب‌ترین تیمار کودی بیولوژیک ریزوچک پی سوپر پلاس و رقم برای دستیابی به حداکثر عملکرد گیاه نخود

1-4- حبوبات و اهمیت آن‌ها:

حبوبات متعلق به خانواده بقولات و زیر خانواده پروانه آسایان می‌باشند. در بین حبوبات تنوعی از گیاهان درختی، بوته‌ای و علفی که در مناطق گرمسیر و معتدل گسترش یافته‌اند، به چشم می‌خورد حدود 18000 گونه در خانواده بقولات هست (کوچکی و بنایان اول، 1368).

حبوبات دومین منبع غذایی بشر از غلات و عمده‌ترین منبع پروتئین گیاهی می باشد (باقری و همکاران؛ 1380 کوچکی و بنایان اول 1368). مقدار پروتئین آن‌ها حدود 2 تا 4 برابر غلات و 10 تا 20 برابر گیاهان غده‌ای می‌باشد حبوبات 20 درصد پروتئین دارای انرژی بیشتری نسبت به علوفه ذرت می‌باشد (مجنون حسینی،1379). حبوبات به عنوان مهم‌ترین منابع غذایی گیاهی سرشار از پروتئین دارای ارزش غذایی زیاد و قابلیت نگهداری خوبی هستند طبق مطالعات انجام شده ترکیب مناسبی از پروتئین حبوبات با غلات می‌تواند سوءتغذیه و کمبود اسید آمینه‌های ضروری بشر را بر طرف سازد از طرف دیگر با در نظر داشتن توانایی تثبیت نیتروژن در این گیاهان، قرار دادن آن‌ها در تناوب به پایداری سیستم­های زراعی کمک می کند یکی از راه‌های افزایش تولید محصولات کشاورزی، افزایش عملکرد در واحد می باشد بهره گیری از ارقام اصلاح شده، تهیه و آماده سازی بستر مطلوب کاشت، انتخاب تاریخ و روش کاشت مناسب، اندازه بذر، تناوب زراعی و غیره موجب افزایش عملکرد در واحد سطح می گردد یکی از عوامل مهم در تغییرات عملکرد حبوبات تغذیه مناسب می‌باشد تغذیه مطلوب بوته تغذیه‌ای می باشد که در نتیجه آن، عوامل محیطی دیگر نظیر آب، نور و غیره نیز به گونه مؤثر مورد بهره گیری گیاه قرار گیرد و درعین حال رقابت درون بوته‌ای طوری باشند تا حداکثر عملکرد به دست آید (مجنون حسینی،1387).

 بشر به گونه متوسط روزانه 2800 کالری انرژی نیاز دارد اما در کشورهای پیشرفته مصرف روزانه کالری 3500 و در کشورهای جهان سوم این اندازه به 2200 کالری برای هر نفر در روز می‌رسد (مجنون حسینی،1379). اندازه پروتئین در اکثر حبوبات بین 32-18 درصد می باشد (آرنون 1999) به گونه متوسط رژیم غذایی خصوصاً در جهان بیشتر نشاسته می باشد و کمبود پروتئین در اغذیه میلیون­ها نفر بشر در کشورهای توسعه نیافته امروزه یکی از معضلات می‌باشد.

(مجنون حسینی،1387) پروتئین که یکی از مواد غذایی عمده در تغذیه جانوارن به شمار می رود از دو منبع گیاهی و حیوانی قابل تأمین می باشد اندازه پروتئین در غذای حیوانی معمولاً کمتر از اندازه پروتئین در منابع گیاهی می باشد. اما پروتئین‌های موجود در غذاهای حیوانی به علت داشتن تعداد و مقدار اسید آمینه بیشتر­، با ارزش­تر از پروتئین‌های گیاهی می باشد از طرفی­، تولید پروتئین حیوانی از پروتئین گیاهی مشکل­تر و گران­تر می باشد پس در کشورهایی که به علت های اقتصادی و یا مذهبی قادر به بهره گیری از گوشت و فرآورده‌های دامی نیستند حبوبات می‌توانند منبع عمده پروتئین را تشکیل دهند. مطالعات حاکی از آن می باشد که قسمتی از کمبود پروتئین را می‌توان به وسیله مصرف حبوبات جبران نمود حبوبات علاوه بر تأمین پروتئین­، به علت وجود باکتری‌های تثبیت کننده نیتروژن هوا در ریشه در حاصلخیزی خاک موثر می‌باشند در کشورهای پیشرفته نیز به عنوان مکمل غذایی دارای اهمیت زیادی می باشد (مجنون حسینی، 1387). حبوبات به دلیل دارا بودن درصد قابل توجهی از مواد پروتئینی از ارزش غذایی نسبتاً بالایی برخوردار می‌باشد (آیکروید و دوقتی­،2003).

حبوبات در سراسر دنیا کشت شده و به شرایط آب و هوایی متفاوتی از معتدل تا گرمسیر و مرطوب تا خشک سازگاری یافته‌اند. دانه‌های رسیده و خشک حبوبات دارای ارزش غذایی زیاد و قابلیت نگهداری خوبی هستند و در رژیم غذایی بیشتر مردم جهان تأثیر مهمی دارند حبوبات بعد از غلات دومین منبع مهم غذایی بشر و دام را تشکیل می هند (کوچکی و بنایان اول، 1373).

 در ایران نیز اهمیت حبوبات بعد از گندم و برنج می‌باشد حبوبات منبع اصلی پروتئین در کشورهای در حال توسعه می‌باشد و علاوه بر آن ریشه گیاهان تیره بقولات توانایی همزیستی یا باکتری‌های تثبیت کننده نیتروژن را داشته و در حاصلخیزی خاک مؤثرند و هر ساله مقادیر زیادی ازت بعد از برداشت این محصولات به خاک زراعی افزوده می گردد (مجنون حسینی، 1379). در بین حبوبات نخود یکی از گیاهان این خانواده بوده که دارای اندازه پروتئین قابل هضم بالایی بوده و نسبت به سایر حبوبات از نظر فسفر و کلسیم غنی می‌باشد در نقاطی که غلات غذای اصلی مردم را تشکیل می‌دهد­، بهره گیری از حبوبات مانند نخود ارزش جیره غذایی را افزایش می‌دهد (ساکسنا،2004).

1-5- نخود

نخود یکی از مهم‌ترین منابع پروتئینی گیاهی و یکی از بقولاتی می باشد که سهم عمده‌ای در جیره غذایی بشر دارد کیفیت پروتئین دانه این گیاه از بقولاتی مانند ماش و لوبیا بالاتر می باشد (کلمنته و همکاران، 1998). همچنین نخود دارای مقادیر بالایی از کلسیم، روی و نیاسین می باشد (ساهنی و همکاران­،2008) در بعضی سال‌ها به دلیل توزیع نامناسب یا کاهش بارندگی تولید محصول نخود با مشکل جدی مواجه می گردد (سیخون و ساین­، 2007). نخود یکی از مهم‌ترین منابع پروتئینی گیاهی و یکی از بقولاتی می باشد که سهم عمده‌ای در جیره غذایی بشر دارد. (زایدی و همکاران،2003). نخود در دنیا به اسامی مختلف شناخته شده می باشد­، در هند نام‌های متفاوتی دارد و در چندین ایالت آن به نام Chana خوانده می گردد و در آمریکا Garbenao bean معروف می باشد (کریمی­،1382). در ایران نام‌های نخود زراعی، نخود زراعی، نخود سفید نخود ایرانی و یا نخود به آن اطلاق می گردد (گلدانی و رضوانی مقدم­،1386). نخود زراعی (Cicer arietinum) یکی از اولین لگوم­های دانه‌ای می باشد که در دنیای قدیم اهلی شده می باشد (حبیبی راد و همکاران­، 1385). نظریات مختلفی در مورد منشأ نخود هست بعضی عقیده دارند که نخود یک گیاه بومی آسیای غربی بوده و احتمالاً از این به اروپا و هندوستان انتشار پیدا کرده می باشد (سلمنت­، 1998). این گیاه در سال‌های اخیر وارد نواحی گرمسیر آفریقا و استرالیا شده و به گونه موفقیت‌آمیزی برای مرکز و جنوب آمریکا تا غرب ایلات متحده معرفی و شناخته شده و در حال حاضر در بیش از 34 کشور جهان کشت می گردد. در ایران در اکثر نقاط به جزء نواحی مرطوب شمال به اقدام می‌آید (کریمی­، 1382). جد احتمالی واریته­های زراعی نخود Cicer arietinum می باشد. با این حال مبدأ نخود به گونه دقیق مشخص نشده می باشد (شمس و همکاران­، 1384). قدیمی‌ترین مدرک تاریخی به دست آمده از بقایای زغال‌سنگی نخود در منطقه حاجی لار کشور ترکیه­، دلالت بر وجود نخود در 5450 سال قبل از میلاد می‌نماید مناطقی از ترکیه و سوریه و همچنین هندوستان اتیوپی از خاستگاه و منشأ نخود محسوب می شوند برای این گیاه خاستگاه و مراکز مختلف در دنیا به تبیین زیر گزارش شده می باشد (ساین و همکاران­، 2001).

1- هندوستان (شمال غرب هندوستان و پاکستان)

2-آسیا (هندوستان، پاکستان­، افغانستان و جنوب روسیه)

3- خاور نزدیک (ایران­، قفقاز و عراق)

4- مدیترانه (ترکیه یونان و لبنان)

5-حبشه (اتیوپی)

1-6-سطح زیر کشت نخود در جهان

نخود به عنوان سومین گیاه مهم تیره بقولات دارای سطح زیر کشت معادل 5/11 میلیون هکتار و تولید جهانی سالیانه 6/9 میلیون تن می باشد (فائو 2004). عمده کشورهای تولید کننده نخود در مناطق خشک و نیمه خشک قرار دارند و 90 درصد محصول نخود جهان در شرایط دیم تولید می گردد (کومار و آبو­، 2001). در ایران نیز به عنوان یکی از مهم‌ترین کشورهای تولید کننده نخود­، عمده کشت این محصول به صورت بدون آبیاری انجام می‌گیرد. نخود در ایران با سطح زیر کشت 631385 هکتار و تولید 290136 تن در هکتار و میانگین عملکرد دیم 434 کیلوگرم در هکتار در کشور نسبت به سایر حبوبات از لحاظ سطح زیر کشت و تولید از اهمیت بیشتری برخوردار می باشد (مجنون حسینی­، 1387).

1-7- مشخصات گیاه‌شناسی

 نخود زراعی با نام علمی L Cicer arietinum از خانواده بقولات Leguminosae زیر تیره پروانه آسا Papilionaceae و n=16 کروموزوم می‌باشد و اصولاً خود گشن هستند و درصد دگر گشنی طبیعی آن بین صفر تا یک درصد متغیر می‌باشد (منصوری 1381). نخود جنس Cicer  شامل 9 گونه یک ساله و 31 گونه چند ساله می باشد که فقط یک گونه یک ساله آن. Carietinum و روز بلند که تقریباً 20 تا 60 سانتی‌متر ارتفاع دارد و دارای دو تیپ ایستاده و نیمه ایستاده می‌باشند که شاخه دهی آن بسته به واریته و شرایط محیطی فرق می کند (الریفائی و همکاران، 2007). نخود بر اساس اندازه بذر به دو گروه ماکرو کارپا و از لحاظ رنگ و شکل بذر به دو تیپ دسی و کابلی تقسیم می شوند. تیپ دسی دارای بذور ریز در رنگ‌ها و شکل‌های متفاوت دیده می گردد. معمولاً در هر نیام 2 تا 3 بذر دارد ارتفاع گیاه کوتاه و حاوی ماده رنگی متعلق به گروه نخود تیپ دسی یا محلی هستند و از دانه آن‌ها معمولاً به صورت لپه بهره گیری می گردد. نخودهای رنگی نسبت به نخودهای دانه سفید به بیماری‌ها و آفات مقاوم­تر می‌باشند. این تیپ به علت اینکه در بین ماه‌های معروف می باشد و کشت آن بیشتر در ممالک شرقی­، ایران اتیوپی و افغانستان معمول می باشد تیپ دسی حدود 85% از تولید جهانی را شامل می گردد که از این مقدار بیش از 70% آن مربوط به کشور هند می باشد. بذور تیپ کابلی درشت بوده و کرمی رنگ می باشد و هر غلاف از 1 تا 2 بذر درشت دارد و وزن هزار دانه آن بیشتر از 250 گرم می‌باشد ارتفاع گیاه متوسط تا بلند بوده و فاقد آنتوسیانین می باشد و مقدار فیبر دانه در آن‌ها کم می باشد. برگ بوته‌های این تیپ از تیپ دسی بزرگ تر و برگچه­های گسترده­تری دارد این نخود به تیپ مدیترانه‌ای نیز معروف می باشد و زیرا کشت آن در فواصل بین اسفند و فروردین انجام می‌گیرد آن را تیپ بهاره نیز می‌نامند کشت این تیپ بیشتر در ممالک غربی آسیا سودان­، مکزیک و شیلی مرسوم می باشد. تیپ کابلی تقریباً 15% از کل تولید جهانی را شامل می گردد. از ارقام کابلی موجود در ایران می‌توان کوروش البرز، جم، هاشم و آرمان و از ارقام دسی می‌توان سیاه کاکا قهوه‌ای و پیروز را نام برد (حبیبی راد و همکاران­، 1385).

1-7-1-مورفولوژی

1-7-2-ریشه

ریشه نخود به خوبی منشعب می گردد و تا عمق 1 الی 2 متری نفوذ می کند بیشترین حجم ریشه در ناحیه 60 سانتی‌متری خاک متمرکز می‌باشد سیستم ریشه‌ای در واریته­های دیررس و خوابیده به مراتب از واریته­های زود رس و ایستاده پر پشت­تر می‌باشند (هومگل­،1999). ساکسنا و شلدراک (2001) اظهار داشته‌اند موقعی که ناحیه سطحی خاک خشک می باشد توسعه ریشه در آن ناحیه صورت نمی‌گیرد و یا کم می باشد­، با وجود این ریشه‌ها توسعه خود را به لایه‌های عمیق­تر خاک تا 120 سانتی‌متر ادامه می‌دهد توسعه ریشه تا موقع برداشت ادامه دارد و در انتهای فاز رویشی بیش از 50% ریشه‌ها در ناحیه زیر 60-45 سانتی‌متر باقی می­مانند. سیستم ریشه‌ای نخود در کشت دیم در مقایسه با کشت آبی گسترده‌تر می باشد و عمق بیشتری از خاک نفوذ می­کند. همچنین سیستم ریشه‌ای تیپ کابلی وسیع تر از تیپ دسی می باشد بر روی ریشه نخود همانند سایر لگوم­های گره‌های تثبیت کننده ازت تشکیل می گردد و یا نخود با باکتری ریزوبیوم همزیستی داشته و این نژاد بر روی ریشه‌های نخود تولید گره می کند (هومگل، 1999). معمولاً 10 الی 12 روز پس از کاشت گره‌ها شکل می‌گیرند و 15 الی 20 روز پس از کاشت تثبیت ازت شروع می گردد (کریمی، 1382). بعضی از صاحب‌نظران عقیده دارند که نخود سالیانه 41 تا 270 کیلوگرم ازت درهکتار تثبیت می کند (مجنون حسینی،1387). طی بعضی مطالعه­ها همچنین مشخص شده می باشد که درهر هکتار نخود اندازه ازت خالص افزوده شده به خاک در شرایط مناسب بین 50 تا 80 کیلوگرم می‌باشد (آستارائی و کوچکی، 1375).

1-7-3- ساقه دانلود متن کامل در سایت sabzfile.com

این مطلب رو هم توصیه می کنم بخونین:   دانلود پایان نامه ارشد : اثر کاربرد محلول پاشی سایکوسل و سولفات

ساقه نخود گرد و دارای شاخه‌های چهار گوش و راست بوده و کلیه اندام‌های آن از کرک پوشیده شده می باشد. تیپ کابلی نسبت به تیپ دسی نسبتاً بلند­تر می باشد. شاخه‌های اولیه و ثانویه که جزو مهم‌ترین خصوصیات گیاه در تعیین هویت آن به شمار می رود. زاویه باز با محور عمودی در تیپ خوابیده و زاویه بسته با محور عمودی در تیپ ایستاده تشکیل می‌دهند شاخه دهی ممکن می باشد از پایه یا وسط ساقه شروع گردد ارقامی که شاخه دهی آن‌ها از پایه شروع می گردد پر محصول­تر هستند (حسنوند،1383). شاخه‌های اصلی از 1 تا 8 عدد در نوسان می‌باشند شاخه‌های ثانوی که از جوانه‌های موجود روی شاخه‌های اولیه تولید می شوند تعداد آن‌ها بین 5 تا 7 عدد می‌باشد.

 شاخه‌های اولیه و ثانویه بیشترین سهم را در تعیین عملکرد نخود دارند. در نخود معمولاً از هر گره یک گل تولید شده و تبدیل به نیام می گردد و نیام‌ها اکثراً بر روی شاخه‌های اولیه و ثانویه قرار دارند. شاخه‌های نوع سوم از جوانه‌های موجود بر روی شاخه‌های ثانویه به وجود می‌آیند و نسبتاً پر برگ بوده و در تعیین عملکرد اهمیتی ندارند (آذری و خواجه پور، 2005).

1-7-4- برگ

 برگ‌ها در نخود مرکب بوده به گونه متناوب روی شاخه‌ها قرار می‌گیرند هر برگ دارای محور دراز به گونه 3 الی 7 سانتی‌متر و شامل 10 تا 15 برگچه بوده که برگچه­ها معمولاً به گونه متقابل بر روی محور برگ قرار گرفته و انتهای برگ به یک برگچه منفرد ختم می گردد. برگچه­ها بیضی یا تخم‌مرغی شکل بوده و حاشیه آن‌ها مضرس هستند و همانند سایر اندام‌ها پوشیده از کرک هستند هر برگ دارای گوشوارکی به طول 3 الی 5 میلی‌متر و عرض 4-2 میلی‌متر می‌باشند که در گیاه جوان بزرگ تر بوده و به اشکال متفاوت دیده می گردد. برگ‌های آن دارای غدد مترشحه هستند که اسید مالیک (94%) و اسید اگزالیک (6%) ترشح می‌کنند و دارای مصرف دارویی می‌باشند (باد نهاژن و ریچارد­، 1998).

1-7-5- اندام‌های زایشی