دکتر محمد سپهری

برای رعایت حریم خصوصی نام نگارنده پایان نامه درج نمی گردد

(در فایل دانلودی نام نویسنده موجود می باشد)

تکه هایی از متن پایان نامه به عنوان نمونه :

(ممکن می باشد هنگام انتقال از فایل اصلی به داخل سایت بعضی متون به هم بریزد یا بعضی نمادها و اشکال درج نشود اما در فایل دانلودی همه چیز مرتب و کامل می باشد)

فهرست مطالب:

چکیده…………………………………………………………………………………………………… 1

مقدمه……………………………………………………………………………………………………. 2

فصل اول: کلیات پژوهش

1-1- اظهار مسأله……………………………………………………………………………………….. 6

2-1- اهمیت و ضرورت انجام پژوهش……………………………………………………………. 6

3-1- پیشینه پژوهش…………………………………………………………………………………… 7

4-1- جنبه جدید بودن………………………………………………………………………………. 9

5-1- اهداف پژوهش………………………………………………………………………………….. 9

6-1- سؤالات پژوهش…………………………………………………………………………………. 10

7- 1- فرضیه ها………………………………………………………………………………………. 10

8-1- ساماندهی پژوهش………………………………………………………………………………. 10

9-1-روش پژوهش…………………………………………………………………………………….. 11

10-1- روش گردآوری اطلاعات…………………………………………………………………. 11

فصل دوم: موقعیت و جایگاه مکه و کعبه قبل از اسلام

1-2- موقعیت جغرافیایی جزیره العرب………………………………………………………….. 22

2-2- موقعیت جغرافیایی مکه……………………………………………………………………… 23

3-2- موقعیت اقتصادی مکه………………………………………………………………………… 24

4-2- مکه در ادوار گذشته …………………………………………………………………………. 28

5-2- کوههای اطراف مکه…………………………………………………………………………… 28 دانلود متن کامل در سایت sabzfile.com

6-2- دره های اطراف مکه………………………………………………………………………….. 29

7-2- چگونگی به وجودآمدن خانه کعبه…………………………………………………………… 43

1-7-2- حل مشکل………………………………………………………………………………….. 43

8-2 چگونگی به وجودآمدن مسجد الحرام و اهمیت آن……………………………………….. 44

9-2- جایگاه کعبه نزد ملت ها…………………………………………………………………….. 44

1-9-2- اعراب………………………………………………………………………………………… 44

2-9-2- ایرانیان……………………………………………………………………………………….. 45

3-9-2- یمنی ها………………………………………………………………………………………. 45

4-9-2- رومیان……………………………………………………………………………………….. 46

10-2- جایگاه کعبه نزد ادیان مختلف……………………………………………………………. 47

1-10-2- یهود………………………………………………………………………………………… 47

2-10-2- نصارا……………………………………………………………………………………….. 47

3-10-2- هندو………………………………………………………………………………………… 48

4-10-2- صابئین……………………………………………………………………………………… 48

5-10-2- چرا کعبه را کعبه نامیدند………………………………………………………………… 49

6-10-2- نام های کعبه در قرآن…………………………………………………………………… 50

7-10-2- چرا مکه را بکه نامیدند………………………………………………………………….. 52

8-10-2- علت نام گذاری مکه به ام القری……………………………………………………… 53

9-10- ویژگی های کعبه در قرآن…………………………………………………………………. 54

10-2- قسمتهای مقدس کعبه………………………………………………………………………. 58

1-10-2- ملتزم………………………………………………………………………………………… 58

2-10-2- مستجار…………………………………………………………………………………….. 58 جستجو در سایت :   

3-10-2- شاذروان……………………………………………………………………………………. 58

40-10-2- حطیم……………………………………………………………………………………… 59

5-10-2- حجر اسماعیل…………………………………………………………………………….. 59

6-10-2- ناودان رحمت…………………………………………………………………………….. 59

7-10-2- مقام ابراهیم………………………………………………………………………………… 60

8-10-2- پرده کعبه…………………………………………………………………………………… 60

9-10-2- ارکان کعبه…………………………………………………………………………………. 61

10-10-2- رکن حجرالاسود……………………………………………………………………….. 61

فصل سوم: مکه در دوران اسلامی

1-3-  مکه از ظهور اسلام تا هجرت……………………………………………………………… 64

2-3- تاریخ پیامبر اسلام (ص) (ولایت، بعثت، دعوت)……………………………………… 66

1-2-3- کودکی و نوجوانی…………………………………………………………………………. 66

2-2-3- کلید شخصیت محمد(ص) در نوجوانی و جوانی…………………………………… 66

3-2-3- جوانی………………………………………………………………………………………… 67

4-2-3- ازدواج……………………………………………………………………………………….. 67

5-2-3- آغاز رسالت…………………………………………………………………………………. 68

6-2-3- دعوت خصوص- پنهانی و تبلیغ عملی………………………………………………. 68

7-2-3- انذار خویشاوندان و دعوت عیان…………………………………………………….. 69

8-2-3- دعوت عمومی و آغاز صف بندی موحدان و مشرکان در مکه…………………… 69

9-2-3- علل مخالفت با اسلام…………………………………………………………………….. 70

10-2-3- اقدامات مشرکان…………………………………………………………………………. 70

11-2-3- شگردهای مسالمت آمیز………………………………………………………………… 71

12-2-3- نیرنگ های مردم فریب و مجمع تهمت متناسب………………………………… 71

13-2-3- اقدامات علیه بنیان فکری نهضت…………………………………………………….. 71

14-2-3- اقدامات علیه حامیان نهضت…………………………………………………………… 72

15-2-3- انزوای سیاسی و محاصره اقتصادی …………………………………………………. 73

16-2-3- توفیق دعوت در مکه و زمینه های هجرت به مدینه………………………………. 74

17-2-3- آخرین توطئه و هجرت پیامبر(ص) به مدینه………………………………………. 74

3-3- هجرت و تأثیر دینی، اجتماعی و سیاسی آن……………………………………………. 75

1-3-3- تاسیس ملت و گسترش اسلام………………………………………………………….. 76

2-3-3- وحدت جامعه در سایه پیوند معنوی افراد……………………………………………. 77

3-3-3- همزیستی مسالمت آمیز در قالب نخستین قانون اساسی………………………….. 78

4-3- ماهیت جنگ های پیامبر (ص)…………………………………………………………….. 78

1-4-3- تدابیر جنگی………………………………………………………………………………… 79

2-4-3- جریان نفاق و منافقان…………………………………………………………………….. 80

3-4-3- صلح حدیبیه………………………………………………………………………………… 82

4-4-3- برکات صلح حدیبیه………………………………………………………………………. 89

5-4-3- اعلام جهانی رسالت………………………………………………………………………. 89

5-3- ایمان به راه راستین (مباهله)………………………………………………………………… 90

1-5-3- فتح مکه پایان قدرت سیاسی مشرکان در حجاز……………………………………. 90

2-5-3- چاره جویی قریش………………………………………………………………………… 93

3-5-3- دستور بسیج………………………………………………………………………………… 94

4-5-3- به دام افتادن جاسوس…………………………………………………………………….. 96

5-5-3- حرکت به سوی مکه………………………………………………………………………. 97

6-5-3- تاکتیک جالب ارتش اسلام………………………………………………………………. 100

7-5-3- عباس ابوسفیان را از میان اردوگاه مسلمانان می برد……………………………….. 101

8-5-3- ابوسفیان در حضور پیامبر………………………………………………………………… 101

9-5-3- مکه بدون خونریزی تسلیم می گردد…………………………………………………… 102

10-5-3- ابوسفیان رهسپار مکه می گردد……………………………………………………….. 104

11-5-3- نیروهای نظامی اسلام وارد شهر می شوند………………………………………….. 105

12-5-3- شکستن بتها شستشوی کعبه…………………………………………………………… 106

13-5-3- ورود سپاه اسلام به مکه و پرچمداری علی (ع)…………………………………… 107

14-5-3- بت شکنی علی (ع) در فتح مکه……………………………………………………… 108

15-5-3- پیامبر عفو عمومی اعلام می کند………………………………………………………. 109

16-5-3- بلال اذان می گوید………………………………………………………………………. 109

17-5-3- پیامبر با خویشاوندان خود سخن می گوید…………………………………………. 110

18-5-3- سخنان تاریخی پیامبر در مسجدالحرام………………………………………………. 111

19-5-3- جنایتگران دستگیر می شوند…………………………………………………………… 113

20-5-3- زنان مکه با پیامبر بیعت می کنند……………………………………………………… 113

21-5-3- بتخانه های مکه و حوالی آن ویران می گردد……………………………………….. 114

 

فصل چهارم: تأثیر فتح مکه در توسعه اسلام

1-4- موانع و مخالفین گسترش اسلام……………………………………………………………. 118

2-4- عوامل گسترش اسلام………………………………………………………………………… 118

3-4- فتح مکه، همان فتح مبین و فتح قریب…………………………………………………… 120

1-3-4- کسانی که بعد از فتح مکه به اسلام روی آوردند……………………………………. 121

2-3-4- تاثیرات فتح مکه در توسعه و تثبیت اسلام…………………………………………… 123

4-4- تأثیر یهودیان و دیگر ادیان و نگاه قبائل و موضع گیری آنها در قبال فتح مکه….. 128

1-4-4- تحرکات هوازن پیش روی اسلام و لشکرکشی پیامبر(ص) به حنین……………… 128

2-4-4- غنایم جنگ و کشتگان……………………………………………………………………. 130

3-4-4- فتح آخرین سنگر مشرکان(طائف)…………………………………………………….. 130

4-4-4- تسلیم شدن مالک بن عوف……………………………………………………………… 132

5-4-4- تقسیم غنایم…………………………………………………………………………………. 132

6-4-4- لشکرکشی به شام(غزوه تبوک)…………………………………………………………. 133

7-4-4- گسترش اسلام در جزیره العرب در سال نهم و دهم………………………………. 135

8-4-4- آخرین سرایا………………………………………………………………………………… 137

9-4-4- وسعت و موقعیت جغرافیایی اسلام پس از فتح مکه تا رحلت پیامبر (ص)….. 139

5-4- نتیجه گیری……………………………………………………………………………………… 140

منابع …………………………………………………………………………………………………….. 143

 

چکیده:

پس از هجرت پیامبر اکرم(ص) از مکه به مدینه ندای اسلام در محدوده شبه جزیره عربستان، گستره قابل ملاحظه ای پیدا نمود و با پیروزی های تاریخی مسلمین بر کفار و مشرکین، حوزه اثر اسلام در    محدوده ی این شبه جزیره بیشتر نیز می گردید و لازم بود تا پیامبر اکرم (ص) با حضور در مکه یک بار دیگر حضور اسلام را به نمایش بگذارد. پس در سال ششم هجرت به قصد انجام عُمره مفرده عازم مکه گردید که با ممانعت قریش مواجه و در نهایت با انعقاد قرارداد صلحی به نام صلح حُدیبیه، زمینه را برای فتوحات بعدی مانند فتح مقتدرانه مکه فراهم نمود.

آن چه قابل تأمل می باشد این می باشد که چه عواملی در فتح مکه تاثیر گذار بوده و فتح مکه چه تأثیری در جزیره العرب داشته می باشد؟ بدون شک پیروزی ها و موفقیت های مستمر سپاه اسلام به خصوص در سالهای اخیر مانند صلح حُدیبیه، فتح خیبر و رخدادهای پس از آن و هم چنین پیشجبینی های قرآن و امدادهای غیبی الهی، تأثیر پیامبر و شخصیت معنوی وی، دارا بودن قوای نظامی مؤثر و پا در رکاب و ایمان و توکل مسلمانان را می توان از عوامل اصلی فتح مکه دانست.

فتح مقتدرانه مکه توسط لشکریان اسلام موجب گردید که این مقطع حساس در تاریخ اسلام به عنوان نقطه عطفی به حساب آید و همواره از آن به عنوان سرمنشاء و خاستگاه بسیاری از فتوحات آتی اسلام یاد گردد. از نظر قرآن، اتمام نعمت بر پیامبر(ص) با این فتح آغاز شده که خود زمینه ساز دست یابی پیامبر(ص) به همه مقاصد بعثت و اهداف پیامبری بوده می باشد. پیامبر اسلام (ص) با فتح بدون خونریزی مکه اثبات نمود که اسلام، نه تنها دین خشونت و اجبار نیست بلکه دین رافت و مهربانی می باشد و با عفو عمومی و بخشش همگانی نمونه ای از اخلاق حسنه اسلامی را به نمایش گذاشت. این فتح علاوه بر فتوحات معنوی و اخلاقی، فتوحات فراوان دیگری نیز در پی داشت تا آن جا که جغرافیای اسلامی را که مختص مدینه بود به شکل قابل ملاحظه ای توسعه داد. پیامبر (ص) توانست با این پیروزی بر مکه و حکومت قریش تسلط یابد و اسلام را در آن جا به تثبیت برساند و بالتبع و از برکت این فتح، سرزمین های اطرف مکه که در تسلط قبیله هوازن بود مانند سرزمینهای بنی سعد، بنی خشم و بنی هلال را تحت سیطره حکومت اسلامی درآورد.

این مطلب رو هم توصیه می کنم بخونین:   دانلود پایان نامه ارشد: بررسی علل و زمینه های گرایش به تشیع در دوران آغازین صفوی

بنابر آن چیز که گفته گردید، فتح مکه به رهبری مدبرانه پیامبر اکرم(ص) و قدرت بلامنازع لشکر مقتدر اسلام و ایمان و توکل بر خدا و بهره گیری از تاکتیک غافلگیری مشرکان صورت گرفت که همان منشاء        پیشرفت های بعدی و تمدن اسلامی در شبه جزیره عربستان و حتی در سایر ممالک گردید.

مقدّمه

شهر مکه در عصر جاهلیت، مرکز تجاری، و از این رو، مورد توجه بود و از دور افتاده ترین مناطق عالم برای خرید و فروش به آن مکان می آمدند. در عین حال، این شهر برای جهانیان آن وقت، دارای ارج و منزلتی معنوی نیز بوده می باشد. آیات و روایات به روشنی اظهار می کنند که این شهر مرکز معنوی بوده و کعبه ارج و منزلتی خاص نزد اقوام مختلف داشته می باشد. برای مثال، به دو نمونه تصریح می کنیم:

الف. خداوند می فرماید: «وَ أَذِّن فِی النَّاسِ بِالْحَجِّ یَأْتُوکَ رِجَالا وَ عَلَی کُلِّ ضَامِر یَأْتِینَ مِن کُلِّ فَجّ عَمِیق؛ و در میان مردم برای (ادای) حج بانگ برآور تا (زائران) پیاده و (سوار) بر هر شتر لاغری ـ که از هر راه دوری می آیند ـ به سوی تو روی آورند.که حضرت ابراهیم(ع) مأمور به دعوت مردم آن وقت به انجام مراسم حج شده می باشد.

ب. باز خداوند در جای دیگر می فرماید: «إِنَّ أَوَّلَ بَیْت وُضِعَ لِلنَّاسِ لَلَّذِی بِبَکَّهَ مُبَارَکاً وَ هُدًی لِّلْعَالَمِینَ.» این آیه به گفته بعضی از مفسّران هم دلالت بر جنبه معنوی کعبه می کند و هم جنبه مادی آن؛ یعنی، واژه «مبارکاً» (خیرکثیر) بر جنبه مادی تصریح دارد و واژه هدی للعالمین بر جنبه معنوی.

رسالت پیامبر(ص) در شهر مکه آغاز گردید، شهر مکه، براى ابلاغ و گسترش اسلام از زمینه‏اى برخوردار بود که مناطق دیگر جهان از آن بى‏بهره یا کم‏بهره بودند.ویژگیهاى این منطقه از جهات مختلفى مى‏توانست در تکامل و رشد اسلام در میان مردم مؤثر باشد.

نخستین مسأله، تقدس کعبه نزد اعراب بود.کعبه‏اى که حضرت ابراهیم(ع) بنا نمود، از قرنها قبل از بعثت، به عنوان خانه و معبدى محترم مورد توجه همگان قرار داشته و تقدس خاصى به مکه مى‏بخشید، این تقدس تا جایى بود که در پناه و پرتو کعبه، مکه شهر امن و امان تلقى مى‏گردید .از کتب تاریخى به دست مى‏آید که کعبه نزد اکثر ملل جهان از قدیم الایام مورد تکریم بوده می باشد، ایرانیان صائبى مذهب و آشوریان،کعبه را یکى از خانه‏هاى هفتگانه و معظم جهان مى‏پنداشتند و زیرا کعبه بسیار قدیمى بود برخى آن را خانه «زحل» مى‏دانستند.

دومین مسأله آن که مکه یک مرکز تجارى بود و افزون بر آن که مکیان اهل تجارت بودند  و هر سال دو مرتبه راهى مناطق شامات و یمن و حبشه براى تجارت مى‏شدند، خود مکه نیز محل رفت و آمد کاروانهایى بود که از شما به جنوب یا از غرب به شرق مى‏رفتند، از این رو مکه محل رفت و آمد بسیارى از تجار آن روزگار بود.

سومین مسأله آن که مکه حرم تلقى مى‏گردید. وقتى ابراهیم(ع) به این منطقه لم یزرع آمد، اقدام به بناى خانه‏اى نمود،  که «بیت الله الحرام» نام گرفت. ابراهیم(ع) پس از ساختن کعبه دعا نمود تا خدا مکه را شهرى امن قرار دهد. خداوند دعاى او را مستجاب فرمود و آنجا را «حرم امن» قرار داد چنان که خود خداوند نیز به این شهر قسم یاد مى‏کند. علاوه بر حرمت مکه، ماههاى حرام عاملى بود تا قبایل در ماههاى مزبور به راحتى و با اطمینان از عدم حمله قبایل دیگر، بتوانند به مکه و بازارهاى اطراف آن بروند

چهارمین مسأله موقعیت جغرافیائى مکه نسبت به جهان آن روز بود. این شهر در میان ایران و روم در شرق و غرب، وضعیت میانه‏اى داشت و بویژه بعدها در گسترش دعوت اسلامى در هر دو سوى جهان تأثیر مهمى داشت.

ویژگیهاى گفته شده براى شهر مکه، سبب گردید تا هم از لحاظ «خبرى» و هم از جهت «عملى» این شهر تأثیر مهمى را در گسترش و تمدن اسلام اعمال کند. روشن می باشد که تکلیف‏ پیامبر(ص) ابلاغ اسلام به مردم بود و گسترش خبرى اسلام از این نقطه به سراسر جهان و مناطق دور افتاده جزیره العرب، خود اقدام به این وظیفه مهم بود. امن بودن شهر مکه که عرب به پیروى از ابراهیم(ع)آن را پذیرفته و مراعات مى‏نمود سهمى قابل توجه در کار نشر دعوت اسلامى داشت.

پس از هجرت پیامبر اکرم(ص) از مکه به مدینه ندای اسلام در محدوده شبه جزیره عربستان، گستره قابل ملاحظه ای پیدا نمود و با پیروزی های تاریخی مسلمین بر کفار و مشرکین، حوزه اثر اسلام در محدوده ی این شبه جزیره بیشتر نیز می گردید و لازم بود تا پیامبر اکرم (ص) با حضور در مکه یک بار دیگر حضور اسلام را به نمایش بگذارد. پس در سال ششم هجرت به قصد انجام عُمره مفرده عازم مکه گردید که با ممانعت قریش مواجه و در نهایت با انعقاد قرارداد صلحی به نام صلح حدیبیه، زمینه را برای فتوحات بعدی مانند فتح مقتدرانه مکه فراهم نمود.

فتح مکه، همان فتح و پیروزی می باشد که بالتبع فتوحات زیادی برای پیامبر(ص) و مومنان به دست آمد. از این روست که گاه از آن به مطلق فتح دانسته می گردد. خداوند در آیات سوره نصر تبیین می کند که پیروزی مکه یک پیروزی و فتح تمام عیار بوده می باشد، زیرا زمینه را برای گرایش توده های مردم فراهم آورده می باشد، بی آن که هراسی از مشرکان مکه و فشارهای سیاسی، اقتصادی و اجتماعی آنان داشته باشند. در حقیقت فتح مکه، همان فتح قریب و فتح مبینی می باشد که فتوحات بسیاری را به دنبال داشته می باشد؛ زیرا شرایط را برای یک دگرگونی تاریخی فراهم آورده می باشد و اسلام توانسته به عنوان یک دین با دولت مقتدر در جزیره حجاز خود را تثبیت نماید.

پس در فصل اول بعد از اظهار اهمیت موضوع و هدفهای پژوهش به مطالعه چند منبع اصلی پرداخته و در پایان واژگان کلیدی تعریف و  تفسیر شده می باشد.

در فصل دوم بعد از مطالعه موقعیت شبه جزیره عربستان به تاریخ و جغرافیای مکه از زمان حضرت ابراهیم تا ظهور اسلام تصریح شده و در ادامه جایگاه کعبه نزد ملت ها و ادیان مختلف، مطالعه نام ها و ویژگی های کعبه در قرآن ، قسمت های مقدس کعبه و… ذکر گردیده می باشد.

در فصل سوم به مکه در دوران اسلامی از ظهور اسلام تا زمان هجرت و از هجرت تا فتح مکه در سال هشتم هجری تصریح شده و واقعه فتح مکه به روشنی تبیین شده می باشد.

دسته‌ها: تاریخ