استاد راهنما:

دکتر محمد مهدی رحیمی

 استاد مشاور:

دکتر حسین صادقی

برای رعایت حریم خصوصی نام نگارنده پایان نامه درج نمی گردد

(در فایل دانلودی نام نویسنده موجود می باشد)

تکه هایی از متن پایان نامه به عنوان نمونه :

(ممکن می باشد هنگام انتقال از فایل اصلی به داخل سایت بعضی متون به هم بریزد یا بعضی نمادها و اشکال درج نشود اما در فایل دانلودی همه چیز مرتب و کامل می باشد)

دانلود متن کامل در سایت sabzfile.com

جستجو در سایت :   

  فهرست مطالب
عنوان صفحه
چکیده 1
فصل اول: کلیات پژوهش 2
1-1- مقدمه 3
1-2-  فرضیه ها ی پژوهش 6
1-3- اهداف پژوهش 6
فصل دوم: مروری بر منابع 7
2-1-  آنغوزه 8
2-1-1-  گیاه شناسی آنغوزه 8
2-1-2- صمغ آنغوزه 9
2-1-3- برداشت آنغوزه 10
2-1-4-مناطق انتشار آنغوزه 10
2-1-5- انواع آنغوزه 11
2-1-6-  شرایط اقلیمی رویشگاه های آنغوزه 11
2-1-7- دوره رشد وخواب آنغوزه 12
2-1-8- تکثیر  آنغوزه 12
2-1- 9- ترکیبات شیمیایی  آنغوزه 13
2-1-10- خواص آنغوزه 14
2-2- باریجه 16
2-2-1- گیاه شناسی باریجه 16
2-2-2-ریشه 16
2-2-3- برگ 17
2-2-4- ساقه گل دهنده 17
2-2-5- گل آذین 17
2-2-6- میوه 17
2-2-7- گلدهی و گرده افشانی 18
2-2-8- مناطق رویش و پراکنش جغرافیایی 18
2-2-9- اهمیت باریجه 19
2-2-10- شرایط اقلیمی مورد نیاز 20
2-2-11- خاک های مناسب کشت باریجه 20
2-2-12- زمان مناسب کاشت بذر 21
2-2-13- رطوبت مورد نیاز 21
2-2-14- تولید و برداشت بذر باریجه 22
2-2-15- دوره خواب باریجه 22
2-2-16- چگونگی استخراج شیرابه باریجه 22
2-2-17- صمغ و اسانس باریجه 23
2-3-  دافنه 24
2-3-1-  دافنه 24
2-3-2- گیاهشناسی دافنه 24
2-3-3- مناطق انتشاردافنه 25
2-3-4 – خوشک 25
2-3- 5- ویژه گیهای ریخت شناسی خوشک 25
2-3- 6- پراکندگی خوشک 26
2-4- شته ها 27
2-4- 1- طبقه بندی شته ها 27
2- 4-2- شته ها 27
2-4-3- منشا شته ها 28
2-4-4- رده بندی شته ها 28
2-4-5- تنوع شته ها 28
2-4-6- بیولوژی شته ها 29
2-4-7- پراکنش جغرافیایی 30
2-5- شته سیاه باقلا 30
2-5-1- شته سیاه باقلا 30
2-5-2- گیاهان میزبان 30
2-5-3- شکل شناسی 31
2-5-4- خسارت 31
2-5-5- زیست شناسی 32
2-6- آشنایی با اسانس های گیاهی، خواص درمانیو مکانیسم اثر آنها 34
2-6-1- اسانس های گیاهی 34
2-6-2- محل اسانس در گیاهان 35
2-6-3- ویژگیهای فیزیکی اسانس ها 35
2-6-4- تفاوت اسانس ها با روغن غیر فرار (ثابت) 35
2-6-5- موردها بهره گیری اسانس ها 36
2-6-6- اثرات اسانس ها 36
2-6-6-1- استعمال خارجی اسانس ها 36
2-6-6-2- استعمال داخلی  اسانس ها 37
2-6-7- مکانیسم اثر اسانس ها 38
2-6-7- 1- مکانیسم اثر ضد باکتری و ضد قارچی اسانس ها 38
2-6-7- 2- مکانیسم اثر ضد التهابی و ضد اسپاسم اسانس ها 38
2-6-8- عوارض اسانس ها 39
2-6- 9-نگهداری  اسانس ها 39
3-6-مروری بر تحقیقات گذشته 40
فصل سوم: مواد و روش ها 50
3- مواد و روش ها 51
3-1- محل اجرای پژوهش 51
3-2- زمان جمع آوری نمونه ها 52
3-3- روش اسانس گیری از نمونه های گیاهی 53
3-4-تیمارهای آزمایشی 54
3-5- چگونگی انجام آزمون ها 55
3-6-تجزیه و تحلیل آماری 56
فصل چهارم: نتایج 57
4- نتایج و بحث 58
4-1- نتایج حاصل از اثرات گیاه باریجه 58
4-1-1-اسانس برگ باریجه 58
4-1-2- اسانس بذر باریجه 59
4-2- نتایج حاصل از اثرات گیاه آنغوزه 60
4-2-1- اسانس برگ آنغوزه 60
4-2-2- اسانس بذر آنغوزه 62
4-3- نتایج حاصل از اثرات گیاه دافنه 63
4-3-1- اسانس برگ دافنه 63
4-3-2- اسانس بذر دافنه 64
فصل پنجم: نتیجه گیری و پیشنهادها 66
4-4- نتیجه گیری 67
4-5- پیشنهادها 67
 فصل ششم: منابع 69
منابع 70

چکیده

 

به مقصود مطالعه اثر سطوح مختلف اسانس گیاهان باریجه، آنغوزه و دافنه بر کنترل شته سیاه باقلا پژوهشی در قالب طرح کاملاً تصادفی با 4 تکرار در سال 1391 انجام گرفت. تیمارها شامل اسانس برگ و بذر گیاه باریجه در سطوح (0، 100، 200، 300، 400 و 500 میکرولیتر بر میلی لیتر)، اسانس برگ و بذر گیاه آنغوزه در سطوح (0، 100، 200، 300، 400 و 500 میکرولیتر بر میلی لیتر) و اسانس برگ و بذر گیاه دافنه(خوشک) در سطوح (0، 100، 200، 300، 400 و 500 میکرولیتر بر میلی لیتر) بود. گیاهان از مراتع دنای شرقی (کاکان) جمع آوری و پس از خشک کردن و آسیاب کردن به روش تقطیر با دستگاه کلونجر اسانس ها استخراج گردید. آزمایش در شرایط دمایی 1±25 درجه سانتی گراد و رطوبت نسبی 10 ±60 درصد و 16 ساعت تاریکی و 8 ساعت روشنایی به روش   Topical test انجام گرفت. نتایج نشان داد که تمامی اسانس ها بر اندازه مرگ و میر شته سیاه باقلا در سطح 1  % نسبت به شاهد اختلاف معنی دار داشتند. بیشترین اندازه مرگ و میر شته سیاه باقلا در تیمار 500 میکرولیتر بر میلی لیتر اسانس برگ و بذر گیاهان باریجه، آنغوزه و دافنه بدست آمد. کمترین تلفات شته سیاه باقلا در تیمار شاهد نظاره گردید. با در نظر داشتن خاصیت حشره کشی اسانس این گیاهان، می توانند به عنوان یک حشره کش کم خطر برای کنترل شته سیاه باقلا که علاوه بر پلی فاژ بودن عامل انتقال بیماری های ویروسی می باشد  توصیه شوند.

کلمات کلیدی: اسانس، آنغوزه، باریجه، دافنه، شته سیاه باقلا، کنترل.

 1-کلیات پژوهش

 مقدمه

 غلات و حبوبات از مهم ترین نیازهای غذایی بشر می باشند و پس از برداشت تا زمان مصرف این محصولات در انبارها نگهد اری می شوند. با در نظر داشتن اهمیت جایگاه حبوبات و غلات در رژیم غذایی بشر ها، همواره از سوی متخصصان کوشش فراوانی صورت گرفته تا این محصولات طی دوره رشد و نمو در مزرعه و در انبار از گزند آفات و عوامل بیماری زای گیاهی مصون بمانند.  اما به رغم تمام این فعالیتها، غلات و حبوبات مورد حمله انواع مختلفی از آفات و بیماری ها  قرار می گیرند که در این بین تأثیر حشرات آفت از همه بارزتر می باشد. هر ساله 10 تا 25 درصد از محصولات انباری در اثرحمله حشرات آفت در جهان از بین می طریقه. خسارت آفات در کشورهایی که تکنولوژی پیشرفته کاشت، داشت، برداشت و انبارداری ندارند، بین 10 تا 40 درصد محصول می باشد که این مهم در بعضی از مناطق روستایی ایران، به علت وجود کشاورزی سنتی و  انبارهای ابتدایی وسنتی، خسارت ناشی از آفات گاهی تا 80 درصد برآورد شده می باشد (کوچکی 1386).

      طبق آمار  سازمان  ملل  متحد در سال 2000، جمعیت جهان تا سال 2050  بیش از 70 درصد افز ایش خواهد داشت در این بین یکی از مشکلا تی که بروز خواهد نمود سوء تغذیه بخصوص در کشور های در حال توسعه می باشد، و  برآورد نیاز غذا یی با بهره گیری از  ترکیب های شیمیایی امری غیر قابل انکار در این کشورها ا ست. بهره گیری مکرر از آفت کش ها و ترکیب های شیمیایی طی دهه های متوالی باعث از بین رفتن دشمنان طبیعی، اختلال در کنترل بیولوژیکی، اثر روی موجودات غیر هدف، آلودگی محیط زیست، در خطر قرار گرفتن سلامت بشر،  طغیان آفات و برو ز مقاومت در آفات هدف گردیده می باشد (باقری زنوز، 1375).

این سموم که برای کشتن ارگانیسم‌ ها طراحی می شوند، یک خطر جدی برای سلامت بشر به شمار می رود. طبق اعلام انستیتوی ملی سرطان ۳۰ درصد حشره‌کش‌ها، ۶۰ درصد علف‌کش‌ها و ۹۰ درصد قارچ کش ها سرطان‌زا هستند. این تنها یکی از اثرات جانبی منفی این مواد می باشد، زیرا که  مواد شیمیایی می‌توانند به سیستم عصبی و هورمونی نیز آسیب برسانند، در این بین کودکان بیش از بزرگسالان در برابر سموم کشاورزی آسیب‌پذیرند، در واقع آن‌ها نسبت به اندام کوچک شان در معرض درصد بالاتری از این مواد قرار دارند (نصیری محلاتی1386، کوچکی1386).

بر اساس نتایج به دست آمده در ایران سرانه مصرف سم در محصولات کشاورزی به ازای هر نفر ۴۰۰ گرم می‌باشد و هم چنین اندازه مصرف کود شیمیایی از ۵/۲ به ۵/۳ میلیون تن در ۱۰ سال گذشته افزایش یافته‌می باشد. در کشاورزی رایج بیش از ۳۰۰ نوع ترکیب شیمیایی خطرناک نظیر آفت‌کش‌ها، علف‌کش‌ها و کودهای شیمیایی به مقصود کنترل آفات، حشرات و بارورسازی خاک بهره گیری می گردد، که بازمانده‌های این مواد علاوه بر آلوده کردن آب‌های زیرزمینی و هوا، جذب گیاهان و درختان شده و بخشی از آن در محصولات کشاورزی به عنوان نمونه میوه‌ها و سبزی‌ها رسوب کرده و در طی مصرف به بدن بشر منتقل خواهد گردید (باقری زنوز 1375، نصیری محلاتی1386، کوچکی1386). بهره گیری از سموم سنتتیک که برای حفاظت محصولات از صدمه حشرات به کار می رود منجر به افزایش مقاومت حشرات آفت به حشره کش ها شده می باشد. پیدایش مقاومت به بعضی از سموم، به ویژه  سموم کلره و فسفره ای هم زیرا مالاتیون و فستوکسین، در اکثر آفات، و عوارض ناشی از تجمع این سموم شیمیایی در محصولات کشاورزی و انواع بیماری های ناشی از آن و مسمومیت هایی که به دنبال دارد باعث شده می باشد که این سموم کم کم جای خود را به سموم طبیعی و روشهای بیولوژیک کنترل آفات دهند. (باقری زنوز 1375، نصیری محلاتی1386، کوچکی1386).

خوشبختانه امروزه  نیاز به غذای زیستی، غذای عاری از ترکیبات شیمیایی و فرآیند شده، بدون افزودنی‌ها و فاقد سموم دفع آفات به سرعت رو  به افزایش می باشد. بهره گیری از روش های مبارزه غیر شیمیائی مانند روش های کنترل طبیعی، فیزیولوژیکی، بیولوژیکی و میکروبی علیه آفات توجه بیشتر محققان را  به خود جلب کرده می باشد. ازجمله این ترکیب ها می توان به فرآورده های حاصل از درخت اکالیپتوس، اسانس انواع گیاهان دارویی مانند  Artemisia scoparia waldst  و  Artemisia sieberi Besser  عصاره های گیاهان خرزهره، اسطوخودوس و آنغوزه، اسانس گیاهان زنیان و هنده بید تصریح نمود (باقری زنوز 1375، مدرس نجف ابادی1385. ناظمی 1386).

سموم شیمیایی به دلیل عوارض ناشی از تجمع در محصولات کشاورزی و انواع بیماری های ناشی از آن و مسمومیت هایی که به دنبال دارد کم کم جای خود را به سموم طبیعی و روشهای بیولوژیک کنترل آفات می دهند و برای مبارزه با آفات، اولویت نخست حتی پیش از اقتصادی بودن هر فعالیت، سالم نگه داشتن محیط زیست بشر ها می باشد. پس تقاضا جهت بهره گیری از حشره کش های گیاهی به دلیل باقی مانده کم خطر سموم روی محصولات زراعی رو به افزایش می باشد. گیاهان عالی دارای متابولیت های  ثانویه ای هستند که در روابط اکولوژیکی گیاه به خصوص برهم کنش گیاه و حشره تأثیر حیاتی داشته و گاهی باعث بروز مقاومت گیاه پیش روی حشره می شوند. بخش مهمی از این ترکیبات ترپنوئیدها هستند. که در اسانس گیاهان وجود داشته و برای پستانداران کم خطر بوده و گویا جایگزین مناسبی برای سموم شیمیایی در کنترل آفات هستند، تحقیقات مختلف نشان داده می باشد که اسانس تعدادی از گیاهان اثرات حشره کشی قابل توجهی دارند (باقری زنوز 1375).

یکی از منابع بالقوه برای تولید آفت کش های جدید، مواد تولید شده به وسیله گیاهان می باشند. اسانس های استخراج شده از گیاهان معمولاً در طبیعت زودتر تجزیه می -شوند، پس سمیت کمتری برای بشر و سایر پستانداران دارند و اثرهای مخرب کمتری در محیط زیست بر جا می گذارند (مدرس نجف ابادی1385).

 متاسفانه با در نظر داشتن اینکه ۲/۱ درصد اراضی کشاورزی جهان در ایران قرار دارد، اما  3 درصد سموم مصرفی جهان نیز در ایران مصرف می گردد که به عنوان یک خطر جدی مطرح می باشد. طبق اطلاعات کمیته محصولات زیستی، سطح کشت محصولاتی که در ایران بدون بهره گیری از سموم و کودهای شیمیایی تولید شده‌اند، حدود ۲۳۹ هزار و ۳۶۴ هکتار می باشد، که شامل ۱۲۵ هزار و ۸۰۲ هکتار محصولات باغی و ۱۱۳ هزار و ۶۵۹ هکتار محصولات زراعی می باشد. به گونه کلی اندازه سطح کشت محصولات کشاورزی و باغی که تولید آن‌ها بدون بهره گیری از کود و سم انجام می‌گیرد، به ترتیب یک و ۲/۷ درصد از کل سطوح زیر کشت محصولات زراعی و باغی ایران را شامل می گردد  .پس با در نظر داشتن اهمیت سلامت غذایی جامعه و با در نظر داشتن تقاضای روز افزون برای مصرف فرآورده‌های کشاورزی زیستی، که در نتیجه مدیریت درست مزرعه می باشد، بایستی به گونه‌ای اقدام ‌گردد که در تغذیه گیاهان و درختان، تعادل بین عناصر مورد نیاز در خاک به هم نخورد و در هنگام رشد نیز، نیازی به بهره گیری از سموم و آفت‌کش‌ها نباشد. علاوه براین در تغذیه خاک کشاورزی، به جای بهره گیری از کود شیمیایی از کودهای طبیعی نظیر خاک برگ، جلبک و کودهای حیوانی و بیولوژیکی بهره گیری گردد و در صورت نیاز به مبارزه با آفات‌ نیز به جای کاربرد سموم و آفت‌کش‌های شیمیایی، از شیوه‌های زیستی هم زیرا ریز اندامگان کارآ، پریداتورهای (کفشدوزک ها)،  پارازیت ها (زنبورها) و باکتری‌ها و یا ارقام مقاوم به آفت‌ها در کشت و زرع و یا سموم طبیعی با منشاء طبیعی و گیاهی بهره‌ جست تا محصول نهایی که به دست مصرف کننده می‌رسد به دور از باقیمانده‌های سمی و شیمیایی و مواد نگه‌دارنده باشد (عالیچی1376، کوچکی1386).

فرآورده‌های غذایی  با کیفیت، که محصول کشاورزی  زیستی می باشد نه تنها باعث رضایت مصرف کنندگان می گردد بلکه تأمین و تضمین  کننده سلامت جامعه بوده که خوشبختانه به سرعت رو به افزایش می باشد. که برای پایه‌گذاری سیستم کشاورزی زیستی در ایران هم زمان با توسعه وتولید این محصولات ایجاد زمینه‌های زیر ساختی نهادهای زیستی  نیز بایستی فراهم و مهیا گردد. زیرا شناخت نهادهای مورد نیاز ازجمله سموم مورد بهره گیری کم خطر که منشاء طبیعی و گیاهی داشته باشد برای توسعه و گسترش کشاورزی زیستی امری بدیهی و ضروری می باشد و آن چیز که در مدیریت مبارزه با آفات مهم می باشد،  این می باشد که  از مصرف سموم تا حد ممکن اجتناب و روشهای  نوینی را جایگزین  سموم شیمایی نمود. یکی از این روشها کاربرد سموم با منشاء گیاهی و طبیعی می باشد، زیرا که بعضی از گیاهان دارای منابع غنی از موادی هستند که خاصیت کشندگی، ضد تخم- ریزی، ضد تغذیه و ….در برابر آفات را دارا می باشند، که در عین حال بهره گیری از آنها ساده وارزان بوده و به عنوان یکی از اصول کشاورزی زیستی می تواند مد نظر قرار گیرد (کوچکی،1386).

فرضیه ها ی پژوهش

این مطلب رو هم توصیه می کنم بخونین:   دانلود پایان نامه ارشد : تعیین بهترین روش کاربرد ماده بیولوژیک EMa

 1- اسانس بذر گیاهان باریجه، آنغوزه ودافنه به عنوان یک آفت کش گیاهی برکنترل شته سیاه باقلا تاثیرمثبت معنی دار دارند

2– اسانس برگ گیاهان باریجه، آنغوزه ودافنه به عنوان یک آفت کش گیاهی برکنترل شته سیاه باقلا تاثیرمثبت معنی دار دارند

اسانس بذری وبرگی گیاهان مورد بهره گیری در این آزمایش با یکدیگراز نظر خاصیت کشندگی متفاوت می باشند.

اهداف پژوهش

     جهت دستیابی به عملکرد مناسب در ارتباط با پژوهش انجام شده اهداف زیر مد نظر می باشد.

1-شناسایی اسانس گیاه مناسب در بین سه گیاه مورد بهره گیری در کنترل شته سیاه باقلا

2- تعیین بهترین اسانس برگ یا بذر جهت کنترل آفت شته سیاه باقلا

 

فصل دوم

مروی بر منابع

 2-1- آنغوزه

نام فارسی نام علمی خانواده نام انگلیسی
آنغوزه Ferula assa-foetida Apiaceae Stinkingassa

نام های مترادف فارسی : انگرد ، انگوزاکما ،  خوراکما ، انگوژه ، انگژد

 2-1-1-گیاه شناسی آنغوزه

 آنغوزه یا آنغوزه از گیاهان دارویی مهم تیره چتریان با خواص فراوان می باشد. گیاه تولید کننده آنغوزه با نام‌های فارسی خوراکما، آنگوزاکما و کورن کما، بوته ای می باشد بزرگ، علفی و چند ساله که ارتفاع آن گاهی به 2/5 متر می‌رسد. ساقه آن نسبتاً محکم و ضخیم با سطحی خشن می باشد. برگ‌های قاعده بزرگ و ضخیم هستند، به طوری که طول آن‌ها تا 60 سانتی متر می‌رسد. این برگ‌ها تقسیمات زیادی دارند به طوری که به قطعاتی(لوب- دار) دندانه دار تبدیل می شوند. گل‌های این گیاه زردرنگ هستند و به صورت گل آذین چتری در انتهای ساقه قرار می‌گیرند. میوه ها دوفندقه ای، بیضی شکل و تقریباً مسطح می‌باشند که روی هر کدام پنج خط هست و کناره ها بال مانند هستند. رنگ میوه‌ها قهوه ای تیره می باشد. از ریشه یا قاعده ساقه این گیاه بر اثر تیغ زدن ماده ای به نام اولئوگم رزین به دست می‌آید که به آنغوزه معروف می باشد. آنغوزه آغاز شیری رنگ می باشد و مزه ای تند و تلخ و نیز بوی بد و متعفنی دارد که تهوع آور می باشد، به همین دلیل از قدیم به نام مدفوع شیطان معروف شده می باشد. این گیاه در ایران در استان های خراسان، بلوچستان، کرمان و نواحی جنوبی کشور هست. آنغوزه در چند سال اولیه سن خود ساقه ی قابل رویت  ندارد و برگهای آن گسترده روی زمین می باشد که در مراتع به نام « کماه » و « انگزاکماه» چوپانان آن را می شناسند و مورد توجه و علاقه ی گوسفندان می باشد. دام را چاق می کند اما گوشت گوسفند کمی بدبو می گردد، میوۀ آنغوزه دارای دو تخم به رنگ قهوه ای تیره و سیاه، بیضی کمی پهن و بسیار بدبو می باشد. از ریشۀ این گیاه یا قسمت پایین ساقه و یقه ی گیاه با تیغ زدن یا قطع در ناحیه یقه دراواخر بهار، شیرۀ بسیار متعفنی در طول تابستان خارج می گردد که درمجاورت هوا به تدریج سفت می گردد که همان آنغوزه می باشد. آنغوزه در اراضی بائر و خشک و آهکی مناطق گرم آسیا می روید. بومی استپ های ایران و افغانستان می باشد.

از نظر شکل گیاه گونه ها خیلی شبیه می باشند اما طول  آنها مختلف می باشد و بعلاوه در بعضی گونه ها رنگ گل سفید و رنگ میوۀ آن وقتی که برسد مایل به سفید  می گردد و پهن شبیه سکّه می باشد و خوشبو می باشد. این نوع اخیر که بی وزا گفته می گردد در کتب طب سنتی انجدان طیب یا انجدان سفید نامیده می گردد. نام‌های دیگر آن: آنقوزه، آنغوزه هراتی، انگژد، انگژه، انگشت کنده، حلتیت، حلتیت منتن، حلتیت طیب، صمغ الانجدان، انگدان، انجدان سفید، انجدان، انجدان طیب، کوله پر، انجدان سیاه، ویه، انجدان منتن، کمات، کما، کماه.، انگوزاکماه، آنغوزه کما و بی وزا می باشد  (عماد1378).

2-1-2-صمغ آنغوزه