استاد مشاور:

دکترسیاوش حق جو

برای رعایت حریم خصوصی نام نگارنده پایان نامه درج نمی گردد

(در فایل دانلودی نام نویسنده موجود می باشد)

تکه هایی از متن پایان نامه به عنوان نمونه :

(ممکن می باشد هنگام انتقال از فایل اصلی به داخل سایت بعضی متون به هم بریزد یا بعضی نمادها و اشکال درج نشود اما در فایل دانلودی همه چیز مرتب و کامل می باشد)

فهرست مطالب:

چکیده …………………………………………………………………………………………………………. ه

فصل اول :کلیّات ……………………………………………………………………………………………1

1-1-اظهار مسأله ………………………………………………………………………………………………2

1-2- سؤال‏های پژوهش‏…………………………………………………………………………………2

1-3-پیشینه‌ی پژوهش …………………………………………………………………………………..2

1-4- فرضیه‌های پژوهش………………………………………………………………………………..4

1- 5 – حدود پژوهش…………………………………………………………………………………….4

1-6- اهداف پژوهش ………………………………………………………………………………….. 4

1-7- چارچوب مفهومی پژوهش …………………………………………………………………..4

1-7-1- بدیع لفظی………………………………………………………………………………………5

1-7-2- بدیع معنوی……………………………………………………………………………….5

1-7-2-1- ایهام ……………………………………………………………………………………….5

1-7-2-2- ایهام آمیغی……………………………………………………………………………..8

1-7-2-3- ایهام تام ………………………………………………………………………………… 8

1-7-2-4- ایهام تبادر………………………………………………………………………………. 9

1-7-2- 5 – ایهام ترجمه…………………………………………………………………………… 9

1-7-2-6- ایهام تضاد……………………………………………………………………………..9

1-7-2-7- ایهام تناسب………………………………………………………………………………9

1-7-2-8-ایهام تناسب تلمیحی…………………………………………………………….9

1-7-2-9- ایهام در ایهام ترجمه………………………………………………………………..9 جستجو در سایت :   

1-7-2-10- ایهام در ایهام تضاد…………………………………………………………….. 10

1-7-2-11- ایهام در ایهام تناسب……………………………………………………………10

1-7-2-12- ایهام سمعی ………………………………………………………………………..10

1-7-2-13- ایهام مجرّد ……………………………………………………………………….10

1-7-2-14- ایهام مرشّحه…………………………………………………………………….10

1-7-2-15- ایهام موشّح……………………………………………………………………….11

1-8- روش پژوهش……………………………………………………………………………..11

فصل دوم : چهارچوب مفهومی پژوهش …………………………………………………..13

2-1- مقدّمه ………………………………………………………………………………………..14

2-2-1-تعریف سبک……………………………………………………………………………..14

2-2-2-انواع سبک………………………………………………………………………………..16

2-2-3- عوامل سازنده‌ی یک سبک………………………………………………………..17

2-2-4- تأثیر صناعات بلاغی بر پدیدار شدن سبک……………………………….18

2-2-4-1- صناعات بلاغی…………………………………………………………………..19

2-2-4-2- بلاغت………………………………………………………………………… 19

2-2-4-3- اظهار………………………………………………………………………………. 20

2-2-4-4- بدیع……………………………………………………………………………… 20

2-2-4- 5- ایهام……………………………………………………………………………. 21

2-2-4-6- مراعات نظیر (تناسب)……………………………………………….22

2-2-4-7- تلمیح……………………………………………………………………………22

2-2-4-8- تضاد…………………………………………………………………………. 22

2-2-3- سبک عراقی……………………………………………………………………. 23

2-2-3-1- ویژگی‌های سبک عراقی…………………………………………………. 23

فصل سوم : زندگی نامه وآثار حافظ ………………………………………..25

3-1- زندگی نامه حافظ…………………………………………………………….. 26

3-1-1- نسب، تولّد و کودکی……………………………………………………… 26

3-1-2- جوانی………………………………………………………………………….26

3-1-4-تأهّل، خانواده و معیشت ………………………………………………….27

3-1- 5- درگذشت و محل آرامگاه………………………………………………….27

3-1-6- عنوان و تخلّص…………………………………………………………………. 28

3-1- 7- آثارحافظ……………………………………………………………………… 28

3-2-1- ویژگی‌های عصرحافظ…………………………………………………….. 28

3-2-2- ویژگی‌های شعر حافظ……………………………………………………… 29

3-2-2-1- سبک حافظ…………………………………………………………………..29

3-2-3- عرفان حافظ………………………………………………………………………30

3-2-4- هنر شاعری حافظ……………………………………………………………..31

3-2- 5- پستی و بلندی شعر حافظ……………………………………………32

3-2-6- تأثیر پیشینیان بر حافظ …………………………………………………..32

3-2-7- حافظ در نظر دیگران…………………………………………………………33

فصل چهارم : ایهام و انواع آن در شعر حافظ…………………………………..36

4- ایهام و انواع آن…………………………………………………………………….. 37

4-1-دسته بندی انواع ایهام ………………………………………………………………. 37

4-1-1- ایهام های پرکاربرد و معروف…………………………………………………37

4-1- 1- ایهام …………………………………………………………………………………37

4-1- 2- ایهام تناسب……………………………………………………………………. 38

4-1- 3- ایهام تضاد ………………………………………………………………… 48

4-1-4- ایهام تَبادر…………………………………………………………………… 53

4-2-ایهام های مطرح شده درکتب بدیعی………………………………..56

4-2-1- ایهام مُجرّده…………………………………………………………………..56

4-2-2- ایهام مُبیّنه …………………………………………………………………58

4-2-3- ایهام موشّح …………………………………………………………………..61

4-2-4- ایهام مُرشّحه…………………………………………………………………63

4-2-5- ایهام تام ………………………………………………………………………..66

4-2-6- ایهام ترجمه……………………………………………………………….. 73

4-2-7- ایهام توکید…………………………………………………………………..79

4-2-8- ایهام مهیّا ………………………………………………………………….80

4-2-9- شبه ایهام یاایهام گونه …………………………………………………….80

4-2-10- ایهام تناسب تلمیحی ……………………………………………….. 84

4-3- ایهام های تازه و نو………………………………………………………… 88

4- 3- 1- ایهام در ایهام تناسب …………………………………………………..88

4- 3- 2- ایهام درایهام تضاد……………………………………………………93

4-3-3 – ایهام در ایهام ترجمه……………………………………………………..95

4-3-4- ایهام پارادوکس ……………………………………………………………..96

4-3- 5- ایهام جناس تام …………………………………………………………..98

فصل پنجم: نتیجه گیری ومنابع ………………………………………………102

5-1- نتیجه‌گیری ………………………………………………………………………103

5-2- نمودار فراوانی انواع ایهام……………………………………………….. 104

5-3- منابع و مآخذ …………………………………………………………………..105

5-4- چکیده ی انکلیسی ……………………………………………………………..109

چکیده:

صناعات بلاغی، از مهمترین عوامل سازنده­ی سبک یک اثر ادبی­اند؛ در واقع شیوه­ی به کارگیری یا فراوانی نوع یا انواعی از آنها در تکوین یا تبدیل سبک آثار ادبی بسیار مؤثر می باشد. «ایهام و انواع آن» مانند­ی این صناعاتِ سبک­ سازند که به کارگیری آن در شعر به حافظ اختصاص ندارد غیر از این که ایهام در شعر دیگر شاعران با ایهام در شعر حافظ همان قدر فرق و فاصله دارد که شعر او با شعر دیگران. ایهام در شعر دیگران صنعتی از صنایع شعری و حُسنی از محاسن کلامی و حالت و کیفیتی عارض بر شعر به شمار می رود؛ در حالی که در شعر حافظ، روح شعر و کیفیتی جوهری به شمار می رود. در این جستار «ایهام و انواع آن »در غزلهای حافظ مورد مطالعه قرار گرفته­ می باشد. اگرچه این صنعت در سبک خراسانی نمونه­هایی دارد فراوانی آن در سبک عراقی تا جایی می باشد که به کار بردن ایهام و اجتناب از صراحت اظهار یکی از   ویژگی های مهم ادبی سبک عراقی به شمار می رود. خواجه ی شیراز با آوردن کلمات و عباراتی گوناگون که محتمل معانی و مفاهیم گوناگونی هستند، ذهن خواننده را به معنی و مضمونی بدیع رهنمون می شودو این تنیدگی و مناسبات واژگان دراشعارش تا جایی پیش می رود که گاهی از درون یک ایهام ، ایهامی دیگر می زاید و چه بسا یک ایهام، ذهن خواننده را به ایهام دیگری سوق می دهد که در پی آن به معنی و مفهوم تازه ای دست می یابد بدون آن که به این معنای دوم در مفهوم کلی بیت تصریح ای شده باشد و این اعجاز تا جایی پیش می رودکه گاهی معانی و تفاسیر بسیاری از یک بیت به دست می دهد و ممکن می باشد شما، بارها و بارها بیتی را خوانده باشید تا بتوانید به ایهام آن پی ببرید. فراوانی ایهام و انواع آن دربرخی از غزلیّات حافظ گاهی زیاد و بسیار پیچیده­ و رسیدن به آن دشوار می باشد و این شگرد وخیال­پردازی گاه، مرزهای افراط را درمی­نوردد و به‌حدّی می رسد که گاه در یک بیت از غزلی بیش از چند ایهام را می­توان نظاره نمود.

فصل اول: اظهار مسأله دانلود متن کامل در سایت sabzfile.com

1-1- اظهار مسأله

یکی از موضوعات اساسی ادب فارسی، ویژگی زیباشناسی آن می باشد که توجّه به آن راز هنرمندی و تصویر آفرینی‌های یک شاعر و یا نویسنده را در یک اثر ادبی بهتر به دیگران می‌شناساند و التذاذ ادبی را در خواننده یا شنونده بر می‌انگیزد و با توجّه به همین زیباآفرینی‌های شاعرانه می باشد که شاعری در بین دیگران شاخص و ممتاز می گردد. با توجّه به اهمّیّت این مسأله، نگاه دقیق و موشکافانه به آرایش‌ها و صور خیال می‌تواند لایه‌های درونی یک اثر را آن چنان که شایسته و بایسته می باشد، به مخاطبان بنمایاند. لایه‌هایی که کشف و شناسایی آن از نگاه خواننده‌ی سطحی‌نگر دور می‌ماند. اگرچه سخن‌سنجان در طی سال‌ها متمادی کوشش‌هایی عمیقی در زمینه علوم بلاغی صورت داده‌اند دریای بیکران ادب فارسی هم چنان جای تأمّل و ژرف نگری بسیار دارد. بی گمان ارزنده ترین ویژگی یک اثر که آن را وارد حوزه ی ادبیّات می کند ، ادبیت آن می باشد که به باور بسیاری از ادب شناسان،کارکرداصلی ادبیّات می باشد. همان که در خواننده لذّتی روحانی و معنوی ایجاد می کند و بی تردیدیکی از برجسته ترین ابزارهای ادبیت بخشیدن به کلام ، علوم بلاغی اندکه به سه علم بدیع،معانی و اظهار تقسیم می شوند. ایهام وانواع آن که موضوع محوری این پژوهش می باشد، از موضوعات محوری بدیع می باشد و توجّه نگارنده در این پژوهش به ایهام و انواع آن به دلیل اهمّیّتی می باشد که این آرایه ادبی در درک و فهم بخش وسیعی از معانی و مفاهیم اشعار حافظ داردکه از دید خواننده عادی دور می ماند.

2-1- سوال های پژوهش

1ـ گونه‌های ایهام در غزلیّات حافظ کدام می باشد؟

2ـ کدام قسم ایهام در شعر حافظ کاربرد بیشتری دارد؟

3ـ آیا ایهام تازه‌ای در غزل حافظ به چشم می‌خورد؟

3-1- پیشینه پژوهش

یکی از ویژگی‌های مهم و برجسته ادبی در شعر هر شاعر جدا از مسأله مضامین شعری، صور خیال آن می باشد؛ زیرا چنان که می‌دانیم تقریباً همه صاحب نظران متّفق القول هستند که آن چه شعر را از هر کلامی متمایز می کند، صور خیال می باشد. نظر به اهمّیّت این موضوع، نویسندگان و اهل فن در دوره‌های مختلف و به خصوص در دوره معاصر کتاب‌ها و مقالاتی ارجمند در این زمینه نوشتندکه بعضاً در نوع خود کم نظیر هستند. در این بین گروهی از پ‍ژوهشگران به مطالعه جنبه‌ها و عناصر مادّی و معنوی غزلیّات این شاعر فرزانه پرداخته‌اند و هریک پرده از رازی گشوده‌اند که برای بسیاری از دوستداران این شاعر سترگ تازگی داشته می باشد؛ امّا در این زمینه تحقیقی کارهایی صورت گرفته که درخور توجه می باشد؛ امّا به نظر می‌رسد آن چنان که بایسته و شایسته بوده به انواع آن توجّه نشده و حق مطلب به خوبی ادا نگردیده می باشد. همین موضوع نگارنده این سطور را بر آن داشته تا با تلاشی مضاعف به مطالعه انواع ایهام در غزل حافظ بپردازد. ازمیان کارهایی که در این زمینه خاص نگاشته شده می باشد، پنج اثر بیشتر درخور توجّه می باشد که عبارتند از:                                              

1) ایهامات دیوان حافظ، اثر طاهره فرید                                                                            

2) ایهام در شعر فارسی، محمّد راستگو                                                                            

3) مقاله «ایهام و تناسب در شعر خاقانی و حافظ»، اثر دکتر سیّد ضیاء الدین سجّادی.                      

4) مقاله «سایه روشن ایهام در شعر خاقانی و حافظ»، اثر آقای علی اصغرفیروزنیا.                            

5) مقاله «ایهام و گونه‌های آن در قصاید خاقانی»، اثر احمد غنی‌پور ملکشاه.                                    

لازم به یادآوری می باشد که در کتاب هایی که درمورد ی ایهام در شعر حافظ کار شده بیشتر به واژه های ایهامی توجّه شده می باشد نه به انواع ایهام ،یعنی؛ نویسندگان، واژه هایی را که در شعر حافظ، دارای دو یا چند معنی هستند ایهام در نظر گرفته اند. برای نمونه طاهره فرید درکتاب « ایهامات دیوان حافظ » ایهام را درشعر حافظ به سه دسته تقسیم می کند که عبارتند از : « دسته اوّل : ایهام لفظی ، دسته دوّم : ایهام معنوی، دسته سوّم: ایهام لفظی و معنوی . در ایهام لفظی ممکن می باشد لفظ دارای دو معنی باشد و یا ممکن می باشد لفظ دارای معنی لغوی و مجازی باشد و یا دربیتی، دولفظ به کار رفته که با هم تجنیس ناقص اند و… و هم چنین انواع ایهام معنوی عبارتنداز : الف) ایهامی که مربوط به نکات دستوری می باشد . ب) ایهامی که به معنی لغوی استعمال شده اما قراین طوری می باشد که استعاری بودن آن را از چیزی ممکن می سازد و برعکس . ج) گاهی مناسبات طوری می باشد که استعاره بودن یک کلمه از دو چیز محتمل می باشد و . . . » (فرید،1376 :22 – 17) .                              

راستگو در کتاب «ایهام در شعر فارسی» نیز بعد از تعریف ایهام، گونه های ایهام را چنین برمی شمارد : ایهام چندمعنایی(=توازی) ، ایهام و مجاز ، ایهام و جناس ، ایهام و ابهام ، ایهام و کژتابی، ایهام و نماد و … و بعد به مطالعه انواع این ایهام ها می پردازد و در معرفی گونه های ایهام توازی می نویسد : «ایهام توازی برپایه خاستگاه ها و زمینه سازهای گوناگونی که می تواند داشته باشد به این گونه ها بخش پذیر می باشد: ایهام توازی واژگانی(= سازه ای) ، ایهام توازی ساختاری ، ایهام توازی سازه ای – ساختاری و . . . »(راستگو ، 1379: 28) . اگر چه راستگو به پاره ای ازاقسام ایهام تصریح نموده می باشد و نگاه او به این زیور بدیعی نسبت به نگاه دیگران جامعیّت دارد کامل نیست او نیز به ایهام هایی زیرا ایهام ترجمه، ایهام تبادر، ایهام تام، ایهام توکید، ایهام عکس، ایهام مبیّنه(عیان)، ایهام مجرّده(پیراسته)، ایهام مرشّحه(پرورده)، ایهام موشح، ایهام مهیّا ، ایهام در ایهام تناسب،ایهام درایهام تضاد، ایهام در ایهام ترجمه، شبه ایهام یا ایهام گونه، ایهام آمیغی ، ایهام تناسب تلمیحی و ایهام سمعی و… تصریح ای نکرده می باشد . به همین دلیل تمام کوشش نگارنده ی این پایان نامه براین می باشد که به مطالعه انواع ایهام درشعر حافظ بپردازد که جامع ترین و کامل ترین نگاه به اقسام ایهام (به خصوص ایهام های نویافته ) تا به امروز در شعر حافظ باشد.

4-1- فرضیه های پژوهش

کوشش نویسنده در این نوشته بر این بوده می باشد که اقسام شناخته شده و ناشناخته ی ایهام در شعر حافظ را بهتر به مخاطبان بشناسد.

5-1- حدود پژوهش

با توجّه به نام پایان نامه غزل‌های حافظ مورد مطالعه قرار گرفته می باشد.

6-1- اهداف پژوهش

این مطلب رو هم توصیه می کنم بخونین:   پایان نامه ارشد رشته فرهنگ و زبان های باستانی: بازتاب اسطورۀ قهرمانی در داستان گرشاسب بر پایۀ اوستا و متون پهلوی